# Fâtır Sûresi, 14. Âyet (35:14)

> إِن تَدْعُوهُمْ لَا يَسْمَعُوا۟ دُعَآءَكُمْ وَلَوْ سَمِعُوا۟ مَا ٱسْتَجَابُوا۟ لَكُمْ ۖ وَيَوْمَ ٱلْقِيَـٰمَةِ يَكْفُرُونَ بِشِرْكِكُمْ ۚ وَلَا يُنَبِّئُكَ مِثْلُ خَبِيرٍ

*İn ted'ûhum lâ yesme'û du'âekum velev semi'û mâ-stecâbû lekum(s) ve yevme-lkiyâmeti yekfurûne bişirkikum(c) velâ yunebbi-uke miślu ḣabîr(in)*

**Meal (Diyanet):** Eğer onları çağırsanız, çağrınızı duymazlar. Duysalar bile çağrınıza karşılık veremezler. Kıyamet günü de sizin ortak koştuğunuzu inkar ederler. Bunları sana hiç kimse, hakkıyla haberdar olan (Allah) gibi haber veremez.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/35/14

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, müşriklerin taptığı putların acizliğini ve kıyamet günündeki durumunu dilbilimsel bir derinlikle ortaya koymaktadır. Özellikle 'çağırma', 'işitme', 'cevap verme' ve 'inkar etme' fiilleri üzerinden putların ilahlık vasfından yoksunluğu vurgulanırken, 'kıyamet' ve 'haberdar olan' kavramlarıyla da ilahi adalet ve bilginin mutlaklığına işaret edilmektedir.","keyConcepts":[{"word":"تَدْعُوهُمْ","root":"د ع و","rootLatin":"d-a-v","meaning":"Putlara yöneltilen çağrı, yardım dileme veya ibadet etme anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'دعاء' kelimesini 'bir şeyi kendine doğru çekmek' veya 'birine seslenmek' olarak açıklar. Ayetteki 'تَدْعُوهُمْ' ifadesi, putlara yönelik bir yakarış, yardım talebi veya ibadet çağrısı anlamındadır. Bu, putların ilahlık vasfından yoksunluğunu ve çağrılara cevap veremeyeceklerini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'دعاء' kelimesinin Kur'an'da farklı mecazî anlamlarda kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'تَدْعُوهُمْ' ifadesi, putlara ibadet etme ve onlardan medet umma mecazını taşır. Putların cansızlığı ve işlevsizliği nedeniyle bu çağrının boşuna olduğu anlatılır."}]},{"word":"يَسْمَعُوا۟","root":"س م ع","rootLatin":"s-m-a","meaning":"Putların, kendilerine yöneltilen çağrıları algılama, duyma yeteneğinden yoksun olduklarını ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'سمع' kelimesinin 'işitme' ve 'anlama' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'لَا يَسْمَعُوا۟' ifadesi, putların cansız olmaları sebebiyle fiziksel olarak işitme yeteneğine sahip olmadıklarını, dolayısıyla çağrıları algılayamayacaklarını vurgular. Bu, onların ilah olamayacağının açık bir delilidir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'سمع' kelimesinin hem fiziksel duyma hem de anlama ve itaat etme anlamlarını içerdiğini ifade eder. Ayetteki bağlamda putlar için 'işitmezler' denilmesi, onların ne fiziksel olarak duyma yeteneğine sahip olduklarını ne de çağrılara karşılık verecek bir iradelerinin bulunduğunu gösterir."}]},{"word":"ٱسْتَجَابُوا۟","root":"ج و ب","rootLatin":"c-v-b","meaning":"Putların, kendilerine yapılan çağrılara karşılık verme, cevap verme veya dilekleri yerine getirme gücünden yoksun olduklarını belirtir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'استجابة' kelimesini 'davete icabet etmek, karşılık vermek' olarak açıklar. Ayetteki 'مَا ٱسْتَجَابُوا۟ لَكُمْ' ifadesi, putların çağrılara cevap verme, dilekleri yerine getirme veya yardım etme gücüne sahip olmadıklarını vurgular. Bu, onların ilahlık vasfına sahip olmadıklarının kesin bir kanıtıdır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'استجابة' fiilinin 'bir talebe olumlu karşılık vermek' anlamını taşıdığını belirtir. Ayetteki kullanım, putların cansız ve iradesiz olmaları nedeniyle, kendilerine yöneltilen hiçbir talebe veya duaya karşılık veremeyeceklerini, dolayısıyla ibadete layık olmadıklarını ifade eder."}]},{"word":"ٱلْقِيَـٰمَةِ","root":"ق و م","rootLatin":"k-v-m","meaning":"Ölülerin diriltilip hesap vermek üzere ayağa kalkacağı, dünyanın sonu ve ahiret hayatının başlangıcı olan büyük gün.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'قيامة' kelimesinin 'kalkmak, ayağa kalkmak' kökünden geldiğini ve 'diriliş günü' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'يَوْمَ ٱلْقِيَـٰمَةِ' ifadesi, insanların hesap vermek üzere diriltileceği ve putların da o gün müşriklerin şirkini inkar edeceği büyük günü ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'Kıyamet' kavramının Kur'an'da kozmik bir yıkım ve ardından gelen yeni bir düzenin başlangıcı olarak merkezi bir rol oynadığını vurgular. Bu ayette 'Kıyamet Günü', putların acizliğinin ve müşriklerin yanılgısının kesin olarak ortaya çıkacağı, ilahi adaletin tecelli edeceği bir zaman dilimi olarak sunulur."}]},{"word":"يَكْفُرُونَ","root":"ك ف ر","rootLatin":"k-f-r","meaning":"Putların, kendilerine yapılan ibadetleri ve ortak koşulmayı reddetmeleri, inkar etmeleri anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'كفر' kelimesinin 'örtmek, gizlemek' ve 'nankörlük etmek, inkar etmek' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'يَكْفُرُونَ بِشِرْكِكُمْ' ifadesi, putların kıyamet günü kendilerine yapılan ibadetleri ve ortak koşulmayı reddedeceklerini, bu durumun müşrikler için büyük bir hayal kırıklığı olacağını ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'küfür' kavramının Kur'an'da 'gerçeği örtme, nankörlük etme ve inkar etme' gibi geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu açıklar. Bu ayette putların 'inkar etmesi', onların cansız ve iradesiz varlıklar olmaları nedeniyle, kendilerine atfedilen ilahlık vasfını ve ortak koşulmayı reddetmeleri anlamına gelir. Bu, müşriklerin şirklerinin temelsizliğini ortaya koyar."}]},{"word":"خَبِيرٍ","root":"خ ب ر","rootLatin":"h-b-r","meaning":"Her şeyden haberdar olan, her şeyi en ince ayrıntısına kadar bilen Allah'ın sıfatıdır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'خبر' kelimesinin 'bir şeyin iç yüzünü bilmek, tecrübe ile öğrenmek' anlamlarına geldiğini belirtir. 'الخبير' ise, her şeyin iç yüzünü, gizli ve açık tüm detaylarını bilen Allah'ın bir sıfatıdır. Ayetteki 'مِثْلُ خَبِيرٍ' ifadesi, Allah'ın mutlak ve eksiksiz bilgisine vurgu yaparak, O'ndan başka kimsenin bu denli doğru ve kapsamlı bilgi veremeyeceğini ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'خبير' isminin Allah'ın ilim sıfatının bir tecellisi olduğunu ve O'nun her şeyden haberdar olduğunu, hiçbir şeyin O'na gizli kalmadığını ifade eder. Bu ayetteki kullanımı, putların acizliği ve kıyamet günündeki durumları hakkında en doğru ve kesin bilginin ancak her şeyden haberdar olan Allah tarafından verilebileceğini vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kufur-sirk","dua","kiyamet","tevhid"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"إِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"eğer"},{"position":2,"surface":"تَدْعُو","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"د-ع-و","rootLatin":"d-'-w","lemma":"دَعَا","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Şart edatı (إِن) ile meczûm olduğu için meczûm","gloss":"çağırırsınız"},{"position":2,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb, zamir olduğu için mebnî","gloss":"onları"},{"position":3,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":4,"surface":"يَسْمَعُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"س-م-ع","rootLatin":"s-m-'","lemma":"سَمِعَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Şartın cevabı olduğu için meczûm","gloss":"işitmezler"},{"position":5,"surface":"دُعَآءَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"د-ع-و","rootLatin":"d-'-w","lemma":"دُعَاء","form":"Mücerred","features":{"number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"çağrınızı"},{"position":5,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr, zamir olduğu için mebnî","gloss":"sizin"},{"position":6,"surface":"وَلَوْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf + Harf-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَوْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve eğer"},{"position":7,"surface":"سَمِعُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"س-م-ع","rootLatin":"s-m-'","lemma":"سَمِعَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"işitmiş olsalar"},{"position":8,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":9,"surface":"ٱسْتَجَابُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-و-ب","rootLatin":"j-w-b","lemma":"اِسْتَجَابَ","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"cevap vermezlerdi"},{"position":10,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"size"},{"position":10,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr, zamir olduğu için mebnî","gloss":"size"},{"position":11,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":11,"surface":"يَوْمَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ي-و-م","rootLatin":"y-w-m","lemma":"يَوْم","form":"Mücerred","features":{"number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mansûb","gloss":"günü"},{"position":12,"surface":"ٱلْقِيَـٰمَةِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قِيَامَة","form":"Mücerred","features":{"number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"kıyamet"},{"position":13,"surface":"يَكْفُرُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-ف-ر","rootLatin":"k-f-r","lemma":"كَفَرَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"inkar ederler"},{"position":14,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":14,"surface":"شِرْكِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ش-ر-ك","rootLatin":"ş-r-k","lemma":"شِرْك","form":"Mücerred","features":{"number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ortak koşmanızı"},{"position":14,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr, zamir olduğu için mebnî","gloss":"sizin"},{"position":15,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":15,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":16,"surface":"يُنَبِّئُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ن-ب-أ","rootLatin":"n-b-'","lemma":"نَبَّأَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"haber verir"},{"position":16,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb, zamir olduğu için mebnî","gloss":"sana"},{"position":17,"surface":"مِثْلُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ث-ل","rootLatin":"m-th-l","lemma":"مِثْل","form":"Mücerred","features":{"number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"gibi"},{"position":18,"surface":"خَبِيرٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"خ-ب-ر","rootLatin":"kh-b-r","lemma":"خَبِير","form":"Mücerred","features":{"number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"haberdar olan"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Fâtır Sûresi** · *35/14*
- **Fâtır Sûresi** · *35/14*
- **Fâtır Sûresi** · *35/14*
- **Fâtır Sûresi** · *35/14*