# Fâtır Sûresi, 16. Âyet (35:16)

> إِن يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ وَيَأْتِ بِخَلْقٍ جَدِيدٍ

*İn yeşe/ yużhibkum veye/ti biḣalkin cedîd(in)*

**Meal (Diyanet):** Eğer Allah dilerse, sizi giderir ve yeni bir halk getirir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/35/16

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın mutlak kudretini ve yaratma iradesini vurgulamaktadır. 'Dileme', 'yok etme' ve 'yeni bir yaratılış getirme' kavramları üzerinden ilahi gücün sınırsızlığı ve değişmezliği ifade edilmektedir.","keyConcepts":[{"word":"يَشَأْ","root":"ش ي أ","rootLatin":"ş-y-e","meaning":"Allah'ın bir şeyi dilemesi, irade etmesi ve istemesi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şey' kökünden türeyen 'meşîet' (dileme), bir şeyin varlığını veya yokluğunu Allah'ın iradesine bağlar. Ayetteki 'in yeşe'' ifadesi, Allah'ın dilediği takdirde insanları yok edip yerlerine başkalarını getirme kudretini gösterir, bu da O'nun mutlak iradesinin bir tecellisidir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Meşîet, Allah'ın bir şeyi var etme veya yok etme yönündeki ezeli iradesidir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın insanları yok etme ve yenilerini yaratma konusundaki sınırsız kudretini ve bu eylemin tamamen O'nun dilemesine bağlı olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'şâe' fiili, genellikle Allah'ın mutlak ve sınırsız iradesini ifade etmek için kullanılır. Bu ayette de Allah'ın insanları yok etme ve yenilerini yaratma gücünün, O'nun hiçbir şeye bağlı olmayan özgür iradesinin bir sonucu olduğu belirtilir."}]},{"word":"يُذْهِبْكُمْ","root":"ذ ه ب","rootLatin":"z-h-b","meaning":"Allah'ın insanları ortadan kaldırması, yok etmesi.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"'Ezhebe' fiili, bir şeyi gidermek, ortadan kaldırmak anlamına gelir. Ayetteki 'yüzhibküm' ifadesi, Allah'ın dilediği takdirde mevcut insan neslini tamamen yok edebileceğini, onların varlığını sona erdirebileceğini ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Zehâb, bir şeyin ortadan kalkması, yok olmasıdır. Bu ayette 'yüzhibküm', Allah'ın insanları helak etmesi ve onların yeryüzünden silinmesi anlamında mecazi bir kullanımdır, O'nun kudretinin bir göstergesidir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Ezhebe fiili, bir şeyi tamamen ortadan kaldırmak, yok etmek manasına gelir. Ayetteki 'yüzhibküm' ifadesi, Allah'ın insanları helak etme ve onların yerine başkalarını getirme gücünü, yani varlıklarını sona erdirme kudretini açıkça ortaya koyar."}]},{"word":"يَأْتِ","root":"أ ت ي","rootLatin":"e-t-y","meaning":"Allah'ın bir şeyi getirmesi, var etmesi veya ortaya çıkarması.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"'İtâ'' (getirmek), bir şeyi bir yerden başka bir yere nakletmek veya var etmek anlamına gelir. Ayetteki 'ye'ti bi-halkın cedîdin' ifadesi, Allah'ın yok ettiği insanların yerine yeni bir yaratılışı, yani yeni bir insan neslini var etme kudretini vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Ety, bir şeyin meydana gelmesi veya bir şeyi meydana getirmek demektir. Bu ayette 'ye'ti', Allah'ın dilediği takdirde mevcut nesli yok ettikten sonra, onların yerine tamamen yeni bir yaratılışı, yani başka bir insan topluluğunu var etme eylemini ifade eder."}]},{"word":"بِخَلْقٍ","root":"خ ل ق","rootLatin":"h-l-k","meaning":"Allah tarafından yaratılmış varlık, yaratılış.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Halk, bir şeyi yoktan var etmek veya bir şeyi belirli bir ölçü ve düzene göre yaratmaktır. Ayetteki 'bi-halkın cedîdin' ifadesi, Allah'ın yok ettiği insanların yerine, tamamen yeni ve farklı özelliklere sahip başka bir yaratılışı, yani yeni bir insan topluluğunu var etme gücünü gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Halk, bir şeyi takdir etmek ve onu yoktan var etmektir. Bu ayette 'halk' kelimesi, Allah'ın dilediği takdirde mevcut insan neslini yok ettikten sonra, onların yerine yeni bir insan topluluğunu, yani yeni bir yaratılışı meydana getirebileceğini ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Halk kavramı, Kur'an'da Allah'ın eşsiz yaratma eylemini ve bu eylem sonucunda ortaya çıkan varlıkları ifade eder. Ayetteki 'halkın cedîdin' ifadesi, Allah'ın mevcut yaratılışı sona erdirip, tamamen yeni ve farklı bir yaratılışı var etme kudretini vurgular, bu da O'nun mutlak yaratıcılığının bir göstergesidir."}]},{"word":"جَدِيدٍ","root":"ج د د","rootLatin":"c-d-d","meaning":"Yeni, daha önce var olmayan veya farklı özelliklere sahip olan.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Cedîd, eski olmayan, yenilenmiş veya ilk defa var olan anlamına gelir. Ayetteki 'halkın cedîdin' ifadesi, Allah'ın yok ettiği insanların yerine getireceği yaratılışın, mevcut olandan tamamen farklı, taze ve yeni bir varlık olacağını belirtir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Cedîd, daha önce benzeri olmayan, taze ve yeni bir şeydir. Bu ayette 'cedîd', Allah'ın yaratacağı yeni neslin, yok edilen nesilden farklı özelliklere sahip olacağını ve bu yaratılışın Allah'ın kudretinin bir tecellisi olarak tamamen yeni bir başlangıç olacağını ifade eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kader","yaratilis","dirilis","tevhid"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"إِن","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"eğer"},{"position":2,"surface":"يَشَأْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ش-ء-أ","rootLatin":"ş-'-'","lemma":"شَاءَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Şart fiili olduğu için meczûm","gloss":"dilerse"},{"position":3,"surface":"يُذْهِبْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ذ-ه-ب","rootLatin":"z-h-b","lemma":"أَذْهَبَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Şartın cevabı olduğu için meczûm","gloss":"yok eder"},{"position":3,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sizi"},{"position":4,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":4,"surface":"يَأْتِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ء-ت-ي","rootLatin":"'-t-y","lemma":"أَتَى","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Atıf harfi ile şartın cevabına atfedildiği için meczûm","gloss":"getirir"},{"position":5,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ile"},{"position":5,"surface":"خَلْقٍ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"خ-ل-ق","rootLatin":"ḫ-l-q","lemma":"خَلْق","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yaratılış"},{"position":6,"surface":"جَدِيدٍ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"ج-د-د","rootLatin":"c-d-d","lemma":"جَدِيد","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"yeni"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Fâtır Sûresi** · *35/16*
- **Fâtır Sûresi** · *35/16*
- **Fâtır Sûresi** · *35/16*
- **Fâtır Sûresi** · *35/16*