# Fâtır Sûresi, 34. Âyet (35:34)

> وَقَالُوا۟ ٱلْحَمْدُ لِلَّهِ ٱلَّذِىٓ أَذْهَبَ عَنَّا ٱلْحَزَنَ ۖ إِنَّ رَبَّنَا لَغَفُورٌ شَكُورٌ

*Ve kâlû-lhamdu li(A)llâhi-lleżî eżhebe ‘annâ-lhazen(e)(s) inne rabbenâ leġafûrun şekûr(un)*

**Meal (Diyanet):** Şöyle derler: "Hamd, bizden hüznü gideren Allah'a mahsustur. Şüphesiz Rabbimiz çok bağışlayandır, şükrün karşılığını verendir."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/35/34

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Fâtır Suresi 34. ayet, cennet ehlinin Allah'a şükranlarını ifade ettiği bir sahneyi tasvir eder. Ayet, Allah'ın kullarından üzüntüyü gidermesini, O'nun bağışlayıcı ve şükrün karşılığını veren olduğunu vurgular. Dilbilimsel olarak, hamd, üzüntü, bağışlama ve şükür kavramları etrafında döner.","keyConcepts":[{"word":"ٱلْحَمْدُ","root":"ح م د","rootLatin":"h-m-d","meaning":"Allah'a mahsus övgü, şükran ve yüceltme ifadesidir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hamd, bir nimete karşılık veya bir güzellikten dolayı yapılan övgüdür. Ayetteki 'el-Hamdu lillâh' ifadesi, tüm övgülerin ve şükranların yalnızca Allah'a ait olduğunu, O'nun zatına ve fiillerine layık olduğunu belirtir. Cennet ehli, üzüntülerinin giderilmesi gibi büyük bir nimete karşılık Allah'ı hamd ile yüceltmektedir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İzutsu, hamd kavramını 'şükür'den daha geniş bir anlamda ele alır. Şükür belirli bir nimete karşılık iken, hamd Allah'ın mutlak kemaline ve tüm nimetlerine yönelik genel bir övgüdür. Bu ayette, cennet ehlinin yaşadığı nihai huzur ve üzüntüden arınma hali, Allah'ın mutlak kemaline ve lütfuna bir hamd ifadesidir."}]},{"word":"أَذْهَبَ","root":"ذ ه ب","rootLatin":"z-h-b","meaning":"Gidermek, ortadan kaldırmak, uzaklaştırmak anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ezhebe' fiilinin 'izale etmek, yok etmek' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'ezhebe annâ el-hazene' ifadesi, Allah'ın cennet ehlinden her türlü üzüntüyü, kederi ve sıkıntıyı tamamen kaldırdığını, onları huzura kavuşturduğunu vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ezhebe' fiilinin mecazi olarak 'bir şeyi ortadan kaldırmak, yok etmek' anlamında kullanılabileceğini ifade eder. Burada üzüntünün maddeten değil, manen ve ruhen ortadan kaldırılması kastedilmektedir. Cennet ehli için üzüntünün varlığına dair hiçbir iz kalmamıştır."}]},{"word":"ٱلْحَزَنَ","root":"ح ز ن","rootLatin":"h-z-n","meaning":"Üzüntü, keder, sıkıntı ve elem halidir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hazen, insanın kalbinde meydana gelen, hoşa gitmeyen bir durumdan kaynaklanan üzüntü ve keder halidir. Ayetteki 'el-hazene' kelimesi, dünya hayatında yaşanan tüm sıkıntıları, korkuları ve üzüntüleri kapsar. Cennet ehli, bu dünyevi üzüntülerden tamamen arındırılmıştır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, hazen kelimesinin Kur'an'da genellikle 'geleceğe dair endişe ve geçmişe dair pişmanlık' gibi anlamlarla birlikte kullanıldığını belirtir. Bu ayette, cennet ehlinin hem geçmişin pişmanlıklarından hem de geleceğin endişelerinden tamamen kurtulduğu, mutlak bir huzur içinde olduğu ifade edilir."}]},{"word":"لَغَفُورٌ","root":"غ ف ر","rootLatin":"ğ-f-r","meaning":"Çok bağışlayıcı, günahları örten ve affeden demektir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ğafûr, Allah'ın sıfatlarından olup, günahları örten, affeden ve kullarına merhamet eden anlamına gelir. Ayetteki 'leğafûrun' ifadesi, Allah'ın kullarının kusurlarını bağışlayarak onları cennete layık kıldığını, bu bağışlayıcılığının sonsuz olduğunu vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Ğafûr, Allah'ın kullarının günahlarını örtmesi ve onları cezalandırmaktan vazgeçmesi demektir. Bu ayette, cennet ehlinin Allah'ın bağışlayıcılığı sayesinde üzüntülerden kurtulduğu ve ebedi saadete ulaştığına işaret edilir. Allah'ın bağışlayıcılığı, cennetin kapılarını açan anahtardır."}]},{"word":"شَكُورٌ","root":"ش ك ر","rootLatin":"ş-k-r","meaning":"Şükrün karşılığını veren, az amele çok mükafat veren demektir.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Şekûr, Allah'ın sıfatlarından olup, kullarının azıcık şükrüne ve ameline karşılık büyük mükafatlar veren, onların iyiliklerini zayi etmeyen anlamına gelir. Ayetteki 'şekûrun' ifadesi, Allah'ın kullarının dünya hayatındaki iman, ibadet ve sabır gibi amellerine karşılık cennet gibi büyük bir nimetle karşılık verdiğini gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Şekûr, Allah'ın kullarının şükrünü kabul eden ve onlara kat kat karşılık veren demektir. Bu ayette, cennet ehlinin Allah'a olan hamd ve şükrünün, Allah tarafından 'üzüntüyü giderme' ve 'cennet nimetleri' şeklinde karşılık bulduğu belirtilir. Allah, kullarının en küçük iyiliğini dahi karşılıksız bırakmaz."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["cennet","sukur","esma-i-husna","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Ve kâlû"},{"position":2,"translit":"lhamdu"},{"position":3,"translit":"li(A)llâhi"},{"position":4,"translit":"lleżî"},{"position":5,"translit":"eżhebe"},{"position":6,"translit":"‘annâ"},{"position":7,"translit":"lhazen(e)(s)"},{"position":8,"translit":"inne"},{"position":9,"translit":"rabbenâ"},{"position":10,"translit":"leġafûrun"},{"position":11,"translit":"şekûr(un)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":1,"surface":"قَالُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dediler","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":2,"surface":"ٱلْحَمْدُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ح-م-د","rootLatin":"h-m-d","lemma":"حَمْد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"hamd","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda"},{"position":3,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":3,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah'a","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":4,"surface":"ٱلَّذِىٓ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"İsm-i mevsûl olduğu için mebnî, önceki ismin sıfatı konumunda","gloss":"o ki","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Sıfat"},{"position":5,"surface":"أَذْهَبَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ذ-ه-ب","rootLatin":"dh-b","lemma":"أَذْهَبَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"giderdi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":6,"surface":"عَنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":6,"surface":"ا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bizden","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":7,"surface":"ٱلْحَزَنَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ح-ز-ن","rootLatin":"h-z-n","lemma":"حَزَن","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"üzüntüyü","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":8,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Müşebbehe Bi'l-Fiil","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"şüphesiz","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Nâsih harf"},{"position":9,"surface":"رَبَّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Rabbimiz","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin ismi","izafet":"Muzâf"},{"position":9,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"bizim","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":10,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd (Lâm-ı İbtidâ)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"elbette","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":10,"surface":"غَفُورٌ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"غ-ف-ر","rootLatin":"gh-f-r","lemma":"غَفُور","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"çok bağışlayandır","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin haberi"},{"position":11,"surface":"شَكُورٌ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ش-ك-ر","rootLatin":"sh-k-r","lemma":"شَكُور","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"şükrün karşılığını verendir","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin haberi"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Vâkı'a Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *35/34*
- **Fâtır Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *35/34*
- **Fâtır Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *35/34*
- **Fâtır Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *35/34*
- **Fâtır Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *35/34*
- **Fâtır Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *34. Âyette*
- **Fâtır Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *34. Âyette*