# Fâtır Sûresi, 36. Âyet (35:36)

> وَٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ لَهُمْ نَارُ جَهَنَّمَ لَا يُقْضَىٰ عَلَيْهِمْ فَيَمُوتُوا۟ وَلَا يُخَفَّفُ عَنْهُم مِّنْ عَذَابِهَا ۚ كَذَٰلِكَ نَجْزِى كُلَّ كَفُورٍ

*Velleżîne keferû lehum nâru cehenneme lâ yukdâ ‘aleyhim feyemûtû velâ yuḣaffefu ‘anhum min ‘ażâbihâ(c) keżâlike neczî kulle kefûr(in)*

**Meal (Diyanet):** İnkar edenler için ise cehennem ateşi vardır. Öldürülmezler ki ölsünler. Kendilerinden cehennem azabı da hafifletilmez. İşte biz her nankörü böyle cezalandırırız.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/35/36

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Fâtır Suresi 36. ayet, inkarcıların ahiretteki durumunu, cehennem azabının şiddetini ve sürekliliğini vurgulamaktadır. Ayet, özellikle ölümün ve azabın hafifletilmesinin imkansızlığını dile getirerek, küfrün nihai sonucunu dilbilimsel bir derinlikle ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"كَفَرُوا۟","root":"ك ف ر","rootLatin":"k-f-r","meaning":"Allah'ın birliğini, peygamberliğini ve getirdiklerini inkar edenler, nankörlük edenler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"K-f-r kökü, bir şeyi örtmek, gizlemek anlamına gelir. Bu bağlamda, hakkı örtmek, gizlemek ve dolayısıyla inkar etmek anlamında kullanılmıştır. Ayetteki 'kefarû' fiili, Allah'ın varlığını ve birliğini, peygamberlerin getirdiği hakikatleri bilerek reddeden, üzerini örten kişileri ifade eder. Bu, sadece bir inanmama hali değil, aynı zamanda bir nankörlük ve hakikati gizleme eylemidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İzutsu, 'küfr' kavramını Kur'an'ın temel kavramlarından biri olarak ele alır. Ona göre küfr, sadece 'inanmamak' değil, aynı zamanda 'nankörlük' ve 'hakikati reddetmek' anlamlarını da içerir. Ayetteki 'kefarû' ifadesi, Allah'ın nimetlerine karşı nankörlük eden ve O'nun ayetlerini inkar eden kişilerin ahiretteki durumunu tasvir eder. Bu, Allah'a karşı bilinçli bir muhalefet halidir."}]},{"word":"نَارُ","root":"ن و ر","rootLatin":"n-v-r","meaning":"Yakıcı, azap verici ateş; cehennem ateşi.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'nâr' kelimesinin Kur'an'da hem dünyevi ateşi hem de ahiretteki azap ateşini ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'nâru cehenneme' ifadesi, mecazi bir anlamdan ziyade, inkar edenlere vaat edilen gerçek ve yakıcı azap ateşini vurgular. Bu ateş, sadece yakmakla kalmayıp, aynı zamanda sürekli bir ıstırap kaynağıdır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"N-v-r kökünden türeyen 'nâr', ışık ve aydınlık anlamına gelen 'nûr' kelimesiyle aynı kökten gelmekle birlikte, 'nâr' yakıcı ve yok edici bir gücü ifade eder. Ayetteki 'nâru cehenneme', inkar edenlerin karşılaşacağı şiddetli ve sürekli azabın sembolüdür. Bu, sadece fiziksel bir yanma değil, aynı zamanda ruhsal bir ıstırap halidir."}]},{"word":"يُقْضَىٰ","root":"ق ض ى","rootLatin":"k-d-y","meaning":"Hükmedilmez, karar verilmez, bitirilmez, son verilmez.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"K-d-y kökü, bir işi bitirmek, hüküm vermek, karar vermek anlamlarına gelir. Ayetteki 'lâ yukdâ aleyhim fe yemûtû' ifadesi, inkar edenlerin ölümlerine hükmedilmeyeceği, yani azaplarının sona ermeyeceği ve dolayısıyla ölüp kurtulamayacakları anlamını taşır. Bu, cehennem azabının sürekliliğini ve kesintisizliğini vurgulayan önemli bir ifadedir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'kadâ' kelimesinin farklı bağlamlarda farklı anlamlara geldiğini belirtir. Bu ayetteki 'lâ yukdâ', 'işleri bitirilmez, sonuca bağlanmaz' anlamındadır. Yani, cehennem ehlinin azabı, ölümleriyle sona ermeyecek, aksine sürekli bir hal alacaktır. Bu, azabın şiddetini ve çaresizliğini pekiştirir."}]},{"word":"يُخَفَّفُ","root":"خ ف ف","rootLatin":"h-f-f","meaning":"Hafifletilmez, azaltılmaz, kolaylaştırılmaz.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"H-f-f kökü, bir şeyin ağırlığını azaltmak, hafifletmek anlamına gelir. Ayetteki 'lâ yuhaffefu anhum min azâbihâ' ifadesi, cehennem azabının inkar edenler için asla hafifletilmeyeceğini, şiddetinin azalmayacağını belirtir. Bu, azabın sürekli ve tam şiddetiyle devam edeceğini gösterir, onlara hiçbir merhamet gösterilmeyecektir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'tahfîf' kelimesinin, bir yükü veya zorluğu azaltma anlamında kullanıldığını açıklar. Ayetteki olumsuz kullanımı, inkar edenlerin çektikleri azabın şiddetinden hiçbir şekilde kurtulamayacaklarını, azabın sürekli ve değişmez bir şekilde üzerlerinde kalacağını vurgular. Bu, cehennemdeki çaresizliği ve umutsuzluğu derinleştirir."}]},{"word":"عَذَابِهَا","root":"ع ذ ب","rootLatin":"a-z-b","meaning":"Ceza, işkence, eziyet, acı veren şey.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"A-z-b kökü, bir şeyi engellemek, alıkoymak ve dolayısıyla acı vermek, işkence etmek anlamlarına gelir. 'Azâb', insanı rahatsız eden, acı veren her türlü cezayı ifade eder. Ayetteki 'azâbihâ' (cehennemin azabı) ifadesi, inkar edenlerin cehennemde karşılaşacakları fiziksel ve ruhsal acıların genel adıdır. Bu azap, sürekli ve şiddetlidir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'azâb' kelimesinin Kur'an'da genellikle Allah'ın kullarına isyan etmeleri durumunda verdiği cezayı ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'azâbihâ', cehennemin inkar edenlere uygulayacağı, hafifletilmeyecek ve sona ermeyecek olan şiddetli ve sürekli cezayı anlatır. Bu, ilahi adaletin bir tecellisidir."}]},{"word":"كَفُورٍ","root":"ك ف ر","rootLatin":"k-f-r","meaning":"Çokça inkar eden, nankörlükte ileri giden, hakikati tamamen örten.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"K-f-r kökünden türeyen 'kefûr' kelimesi, mübalağa sigası olup, çokça inkar eden, nankörlükte aşırıya giden kişiyi ifade eder. Ayetteki 'küllü kefûr' ifadesi, inkar ve nankörlükte ısrar eden her bireyin bu azaba müstahak olduğunu vurgular. Bu, sadece bir defalık bir inkar değil, sürekli ve bilinçli bir reddediş halidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İzutsu, 'kefûr' kelimesinin 'küfr' kavramının yoğunlaşmış bir formu olduğunu belirtir. Bu, sadece inanmamakla kalmayıp, aynı zamanda Allah'ın nimetlerine karşı sürekli bir nankörlük ve O'nun ayetlerini inatla reddetme durumunu ifade eder. Ayetteki kullanımı, bu tür bir inkarın nihai ve şiddetli bir cezayı gerektirdiğini açıkça ortaya koyar."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["cehennem","kufur-sirk","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":1,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"الَّذِي","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"o kimseler ki","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Mübteda"},{"position":2,"surface":"كَفَرُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ف-ر","rootLatin":"k-f-r","lemma":"كَفَرَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"inkar ettiler","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":3,"surface":"لَهُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":3,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onlara","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":4,"surface":"نَارُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-و-ر","rootLatin":"n-w-r","lemma":"نَار","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda-i muahhar olduğu için merfû","gloss":"ateş","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda","izafet":"Muzâf"},{"position":5,"surface":"جَهَنَّمَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ج-ه-ن-م","rootLatin":"j-h-n-m","lemma":"جَهَنَّم","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr (gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile)","gloss":"cehennem","irabMarker":"gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":6,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değil","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":7,"surface":"يُقْضَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-ض-ي","rootLatin":"q-d-y","lemma":"قَضَى","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"hükmedilmez","irabMarker":"takdîrî damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Meçhul muzâri fiil"},{"position":8,"surface":"عَلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"üzerine","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":8,"surface":"هِمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onlara","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":9,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"böylece","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":9,"surface":"يَمُوتُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"م-و-ت","rootLatin":"m-w-t","lemma":"مَاتَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Gizli 'en' ile mansûb","gloss":"ölsünler","irabMarker":"nûnun hazfi ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":10,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":10,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değil","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":11,"surface":"يُخَفَّفُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"خ-ف-ف","rootLatin":"kh-f-f","lemma":"خَفَّفَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"hafifletilmez","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Meçhul muzâri fiil"},{"position":12,"surface":"عَنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":12,"surface":"هُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onlardan","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":13,"surface":"مِّنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":14,"surface":"عَذَابِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ع-ذ-ب","rootLatin":"'-dh-b","lemma":"عَذَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"azabı","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâib-i fâil","izafet":"Muzâf"},{"position":14,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هِيَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onun","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":15,"surface":"كَذَٰلِكَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Teşbih","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"böyle","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":15,"surface":"ذَٰلِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ذَٰلِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"işte öyle","binaDurumu":"Mebnî (ism-i işaret)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":16,"surface":"نَجْزِى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ج-ز-ي","rootLatin":"j-z-y","lemma":"جَزَى","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"cezalandırırız","irabMarker":"takdîrî damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":17,"surface":"كُلَّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-ل","rootLatin":"k-l-l","lemma":"كُلّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"her","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih","izafet":"Muzâf"},{"position":18,"surface":"كَفُورٍ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ك-ف-ر","rootLatin":"k-f-r","lemma":"كَفُور","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"inkarcıyı","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Velleżîne"},{"position":2,"translit":"keferû"},{"position":3,"translit":"lehum"},{"position":4,"translit":"nâru"},{"position":5,"translit":"cehenneme"},{"position":6,"translit":"lâ"},{"position":7,"translit":"yukdâ"},{"position":8,"translit":"‘aleyhim"},{"position":9,"translit":"feyemûtû"},{"position":10,"translit":"velâ"},{"position":11,"translit":"yuḣaffefu"},{"position":12,"translit":"‘anhum"},{"position":13,"translit":"min"},{"position":14,"translit":"‘ażâbihâ(c)"},{"position":15,"translit":"keżâlike"},{"position":16,"translit":"neczî"},{"position":17,"translit":"kulle"},{"position":18,"translit":"kefûr(in)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Fâtır Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *35/36*
- **Fâtır Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *35/36*
- **Fâtır Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *35/36*
- **Fâtır Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *35/36*