# Fâtır Sûresi, 40. Âyet (35:40) > قُلْ أَرَءَيْتُمْ شُرَكَآءَكُمُ ٱلَّذِينَ تَدْعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ أَرُونِى مَاذَا خَلَقُوا۟ مِنَ ٱلْأَرْضِ أَمْ لَهُمْ شِرْكٌ فِى ٱلسَّمَـٰوَٰتِ أَمْ ءَاتَيْنَـٰهُمْ كِتَـٰبًا فَهُمْ عَلَىٰ بَيِّنَتٍ مِّنْهُ ۚ بَلْ إِن يَعِدُ ٱلظَّـٰلِمُونَ بَعْضُهُم بَعْضًا إِلَّا غُرُورًا *Kul eraeytum şurakâekumu-lleżîne ted'ûne min dûni(A)llâhi erûnî mâżâ ḣalekû mine-l-ardi em lehum şirkun fî-ssemâvâti em âteynâhum kitâben fehum ‘alâ beyyinetin minh(u)(c) bel in ya'idu-zzâlimûne ba'duhum ba'dan illâ ġurûrâ(n)* **Meal (Diyanet):** De ki: "Allah'ı bırakıp da taptığınız ortaklarınızı gördünüz mü? Gösterin bana, onlar yerden ne yaratmışlardır?" Yoksa onların göklerde bir ortaklıkları mı var? Yoksa kendilerine bir kitap verdik de, o kitaptan, açık bir delile mi sahip bulunuyorlar? Hayır, zalimler birbirlerine aldatmadan başka hiçbir şey vaad etmezler. **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/35/40 --- ## Kelime Tahlili {"summary":"Bu ayet, müşriklerin Allah'tan başka taptıkları varlıkların acizliğini ve ilahlık iddialarının temelsizliğini sorgulamaktadır. Anahtar kavramlar, yaratma, ortaklık, delil ve aldatma temaları etrafında şekillenerek tevhid inancının sağlamlığını vurgular.","keyConcepts":[{"word":"شُرَكَآءَكُمُ","root":"ش ر ك","rootLatin":"ş-r-k","meaning":"Allah'a ortak koşulan, ilahlık vasfı atfedilen varlıklar.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şirk (شِرْك), bir şeyi iki veya daha fazla kişi arasında paylaştırmak anlamına gelir. Ayetteki 'şürekâ' (şerikler), Allah'ın uluhiyetinde ortak koşulan, O'nunla birlikte ibadet edilen veya O'na denk tutulan varlıkları ifade eder. Bu bağlamda, müşriklerin Allah'a ortak koştukları putlar veya ilahlaştırdıkları varlıklar kastedilmektedir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Şürekâ kelimesi, mecazi olarak Allah'ın kudretine veya yaratıcılığına ortak koşulan, ancak gerçekte hiçbir gücü olmayan varlıkları ifade eder. Ayetteki kullanım, bu varlıkların ilahlık iddialarının boşluğunu ortaya koymak içindir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Şirk kavramı, Kur'an'ın temel kavramlarından biridir ve Allah'ın birliğine (tevhid) karşıt bir durumu ifade eder. Şürekâ, Allah'ın mutlak egemenliğine ve yaratıcılığına ortak koşulan her türlü varlığı kapsar. Ayette, bu şeriklerin yaratma gücünden yoksun oldukları vurgulanarak şirk inancının temelsizliği gösterilir."}]},{"word":"خَلَقُوا۟","root":"خ ل ق","rootLatin":"h-l-k","meaning":"Yoktan var etmek, bir şeyi belirli bir ölçü ve düzen içinde meydana getirmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Halk (خَلْق), bir şeyi takdir etmek, ölçü ve düzen içinde var etmek anlamına gelir. Allah için kullanıldığında, yoktan var etme ve benzersiz bir şekilde yaratma anlamını taşır. Ayetteki 'halakû' (yarattılar), müşriklerin ilahlarının yaratma gücünden yoksun olduğunu vurgulayarak, gerçek yaratıcının sadece Allah olduğunu göstermeyi amaçlar."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Halk fiili, bir şeyi örneksiz ve benzersiz bir şekilde meydana getirme manasındadır. Ayetteki soru, müşriklerin taptıkları varlıkların yerden en küçük bir şeyi bile yaratma gücüne sahip olmadıklarını ortaya koyarak, onların ilahlık iddialarını çürütmektedir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Halk kelimesi, Kur'an'da genellikle Allah'ın kudret ve azametini gösteren bir fiil olarak kullanılır. Ayetteki 'mâzâ halakû' (ne yarattılar?), müşriklerin taptıkları varlıkların yaratma fiilinden tamamen aciz olduklarını, dolayısıyla ilahlık vasfına sahip olamayacaklarını vurgulayan retorik bir sorudur."}]},{"word":"شِرْكٌ","root":"ش ر ك","rootLatin":"ş-r-k","meaning":"Ortaklık, Allah'ın mülkünde veya kudretinde başkasının payı olması.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şirk, bir şeyde ortaklık veya pay sahibi olmak demektir. Ayetteki 'em lehum şirkün fi's-semâvât' (yoksa onların göklerde bir ortaklığı mı var?), müşriklerin ilahlarının göklerin yaratılışında veya yönetiminde Allah ile bir ortaklığının olup olmadığını sorgulayarak, onların bu alanda da hiçbir yetkilerinin olmadığını ortaya koyar."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Şirk, bir başkasını bir şeye ortak kılmak veya bir şeyde ortak olmak demektir. Kur'an'da genellikle Allah'ın uluhiyetinde, rububiyetinde veya isim ve sıfatlarında ortak koşmayı ifade eder. Ayetteki bağlamda, göklerin yaratılışı ve idaresinde Allah'a ortak koşulan varlıkların hiçbir payı olmadığını vurgular."}]},{"word":"بَيِّنَتٍ","root":"ب ي ن","rootLatin":"b-y-n","meaning":"Açık delil, kanıt, apaçık belge.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Beyyine (بَيِّنَة), bir şeyin açıklığını ve netliğini sağlayan delil veya kanıt demektir. Ayetteki 'fehum alâ beyyinetin minhu' (onlar ondan bir delil üzere midirler?), müşriklerin inançlarının sağlam bir delile dayanıp dayanmadığını sorgulayarak, onların hiçbir ilahi kitaptan veya akli kanıttan destek almadıklarını ima eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Beyyine, hakikati ortaya koyan, şüpheyi gideren açık delil ve burhan anlamına gelir. Ayette, müşriklerin iddialarının aksine, Allah'tan kendilerine gelmiş, inançlarını destekleyen hiçbir açık delile sahip olmadıkları vurgulanmaktadır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Beyyine, Kur'an'da genellikle peygamberlerin getirdiği mucizeler ve ilahi kitaplardaki açık hükümler için kullanılır. Ayetteki kullanım, müşriklerin inançlarının aksine, Allah'tan kendilerine gelmiş, inançlarını destekleyen hiçbir açık delile sahip olmadıklarını vurgulamaktadır."}]},{"word":"غُرُورًا","root":"غ ر ر","rootLatin":"ğ-r-r","meaning":"Aldatma, yanıltma, boş vaat.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Gurûr (غُرُور), bir şeyi olduğundan farklı göstermek suretiyle aldatmak, yanıltmak anlamına gelir. Ayetteki 'illâ gurûrâ' (sadece aldatma), zalimlerin birbirlerine verdikleri sözlerin veya yaptıkları telkinlerin gerçekte bir aldatmadan ibaret olduğunu, hiçbir fayda sağlamayacağını ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Gurûr, nefsi veya başkasını batıl bir şeye yöneltmek, boş ümitler vermek suretiyle aldatmaktır. Ayetteki bağlamda, zalimlerin birbirlerine verdikleri destek ve vaatlerin, onları sadece daha büyük bir yanılgıya ve helake sürükleyecek boş sözler olduğunu belirtir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Gurûr, mecazi olarak boş ve faydasız söz veya vaat anlamına gelir. Ayetteki 'illâ gurûrâ', zalimlerin birbirlerine söyledikleri sözlerin, onları doğru yoldan saptıran ve gerçekte hiçbir değeri olmayan aldatıcı ifadeler olduğunu vurgular."}]}]} ## Tefsir {"topics":["tevhid","musrikler","kufur-sirk","yaratilis","ilahi-kitaplar"]} ## Tefsir [{"position":1,"surface":"قُلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"De ki"},{"position":2,"surface":"أَرَءَيْتُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ر-أ-ي","rootLatin":"r-'-y","lemma":"رَأَى","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"Gördünüz mü?"},{"position":3,"surface":"شُرَكَآءَكُمُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ر-ك","rootLatin":"ş-r-k","lemma":"شَرِيك","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Ortaklarınız"},{"position":3,"surface":"كُمُ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":4,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Sıfat olduğu için mebnî","gloss":"o kimseler ki"},{"position":5,"surface":"تَدْعُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"د-ع-و","rootLatin":"d-'-w","lemma":"دَعَا","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"çağırıyorsunuz, tapıyorsunuz"},{"position":6,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":7,"surface":"دُونِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-و-ن","rootLatin":"d-w-n","lemma":"دُون","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"altında, gayrı"},{"position":8,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"'-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah"},{"position":9,"surface":"أَرُونِى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ر-أ-ي","rootLatin":"r-'-y","lemma":"أَرَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"Bana gösterin"},{"position":9,"surface":"ى","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mebnî","gloss":"bana"},{"position":10,"surface":"مَاذَا","pos":"harf","posDetail":"İstifham Edatı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ne, hangi şey"},{"position":11,"surface":"خَلَقُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-ل-ق","rootLatin":"ḫ-l-q","lemma":"خَلَقَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yarattılar"},{"position":12,"surface":"مِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":13,"surface":"ٱلْأَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"'-r-ḍ","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yer, yeryüzü"},{"position":14,"surface":"أَمْ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"yoksa"},{"position":15,"surface":"لَهُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":15,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlar"},{"position":16,"surface":"شِرْكٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ر-ك","rootLatin":"ş-r-k","lemma":"شِرْك","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"ortaklık"},{"position":17,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":18,"surface":"ٱلسَّمَـٰوَٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاء","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gökler"},{"position":19,"surface":"أَمْ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"yoksa"},{"position":20,"surface":"ءَاتَيْنَـٰهُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ء-ت-ي","rootLatin":"'-t-y","lemma":"آتَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"verdik"},{"position":20,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mebnî","gloss":"onlara"},{"position":21,"surface":"كِتَـٰبًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ت-ب","rootLatin":"k-t-b","lemma":"كِتَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"kitap"},{"position":22,"surface":"فَهُمْ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o halde"},{"position":22,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"onlar"},{"position":23,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":24,"surface":"بَيِّنَتٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","lemma":"بَيِّنَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"açık delil"},{"position":25,"surface":"مِّنْهُ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":25,"surface":"هُ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ondan"},{"position":26,"surface":"بَلْ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"bilakis, hayır"},{"position":27,"surface":"إِن","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ancak"},{"position":28,"surface":"يَعِدُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"و-ع-د","rootLatin":"w-'-d","lemma":"وَعَدَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"vaat eder, söz verir"},{"position":29,"surface":"ٱلظَّـٰلِمُونَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ظ-ل-م","rootLatin":"ẓ-l-m","lemma":"ظَالِم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"zalimler"},{"position":30,"surface":"بَعْضُهُم","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ع-ض","rootLatin":"b-'-ḍ","lemma":"بَعْض","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"bazısı"},{"position":30,"surface":"هُم","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":31,"surface":"بَعْضًا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ع-ض","rootLatin":"b-'-ḍ","lemma":"بَعْض","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir kısmını"},{"position":32,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"İstisna Edatı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ancak, hariç"},{"position":33,"surface":"غُرُورًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"غ-ر-ر","rootLatin":"ġ-r-r","lemma":"غُرُور","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün mutlak olduğu için mansûb","gloss":"aldatma"}] ## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler - **Fâtır Sûresi** · *35/40* - **Fâtır Sûresi** · *35/40* - **Fâtır Sûresi** · *35/40* - **Fâtır Sûresi** · *35/40*