# Fâtır Sûresi, 43. Âyet (35:43)

> ٱسْتِكْبَارًا فِى ٱلْأَرْضِ وَمَكْرَ ٱلسَّيِّئِ ۚ وَلَا يَحِيقُ ٱلْمَكْرُ ٱلسَّيِّئُ إِلَّا بِأَهْلِهِۦ ۚ فَهَلْ يَنظُرُونَ إِلَّا سُنَّتَ ٱلْأَوَّلِينَ ۚ فَلَن تَجِدَ لِسُنَّتِ ٱللَّهِ تَبْدِيلًا ۖ وَلَن تَجِدَ لِسُنَّتِ ٱللَّهِ تَحْوِيلًا

*İstikbâran fî-l-ardi vemekra-sseyyi-/(i)(c) velâ yahîku-lmekru-sseyyi-u illâ bi-ehlih(i)(c) fehel yenzurûne illâ sunnete-l-evvelîn(e)(c) felen tecide lisunneti(A)llâhi tebdîlâ(en)(s) velen tecide lisunneti(A)llâhi tahvîlâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Yeryüzünde büyüklük taslamak ve kötü tuzak kurmak için (böyle davranıyorlardı). Oysa kötü tuzak, ancak sahibini kuşatır. Onlar ancak öncekilere uygulanan kanunu bekliyorlar. Sen Allah'ın kanununda hiçbir değişiklik bulamazsın. Sen, Allah'ın kanununda hiçbir sapma bulamazsın.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/35/43

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, inkarcıların yeryüzündeki kibirlerini ve kötü tuzaklarını ele alırken, Allah'ın değişmez yasalarına vurgu yapmaktadır. Anahtar kavramlar, bu kibir, tuzak ve ilahi yasaların semantik derinliğini ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"ٱسْتِكْبَارًا","root":"ك ب ر","rootLatin":"k-b-r","meaning":"Yeryüzünde büyüklük taslama, kibirlenme ve kendini üstün görme eylemi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'k-b-r' kökünden türeyen 'istikbâr' kelimesini, kişinin kendini büyük görmesi, başkalarını küçümsemesi ve hakikati kabul etmemesi olarak açıklar. Ayetteki kullanımı, inkarcıların peygamberin getirdiği mesaja karşı takındıkları üstünlük taslama ve reddetme tavrını ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'istikbâr'ı, kişinin haddini aşarak kendini başkalarından veya hakikatten büyük görmesi olarak tanımlar. Fâtır 43'teki bağlamda, bu, ilahi uyarıya karşı gösterilen direnişin ve gururun bir tezahürüdür."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'kibr' ve 'istikbâr' kavramlarını Kur'an'ın temel ahlaki kavramlarından biri olarak inceler. Ona göre 'istikbâr', Allah'ın otoritesine ve peygamberin mesajına karşı gelme, kendini ilahi iradenin üzerinde görme anlamını taşır. Ayetteki 'istikbâr', inkarcıların ilahi mesaja karşı gösterdikleri psikolojik ve ahlaki direnişi vurgular."}]},{"word":"وَمَكْرَ","root":"م ك ر","rootLatin":"m-k-r","meaning":"Gizlice kurulan kötü düzen, hile ve tuzak.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'mekr' kelimesini, birine zarar vermek amacıyla gizlice plan yapmak ve hile kurmak olarak açıklar. Ayetteki 'mekr', inkarcıların peygambere ve müminlere karşı kurdukları kötü niyetli planları ve tuzakları ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'mekr'i, bir şeyi gizlice ve kurnazca yapma eylemi olarak yorumlar. Fâtır 43'te 'mekr'in 'seyyi'' (kötü) sıfatıyla birlikte kullanılması, bu hilenin yıkıcı ve zararlı doğasını pekiştirir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'mekr'i, birini fark ettirmeden bir şeye yönlendirmek olarak tanımlar. Kötü 'mekr' ise, birini kötü bir sonuca sürüklemek için yapılan hilelerdir. Ayette, bu kötü tuzakların sonuçta kurucusuna döneceği vurgulanır."}]},{"word":"يَحِيقُ","root":"ح ي ق","rootLatin":"h-y-q","meaning":"Bir şeyin kuşatması, sarması ve geri dönmesi, özellikle kötü bir şeyin sahibini bulması.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'h-y-q' kökünü, bir şeyin birini çepeçevre kuşatması ve ona ulaşması anlamında kullanır. Ayetteki 'lâ yahîku' ifadesi, kötü tuzağın ancak sahibini kuşatacağını, yani zararının kurucusuna döneceğini belirtir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'hâka' fiilinin, bir şeyin bir kimseyi kuşatması ve ona isabet etmesi anlamında kullanıldığını ifade eder. Fâtır 43'te, kötü tuzağın kurucusuna geri dönerek onu kuşatması ve zarar vermesi anlamındadır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'h-y-q' kökünün, bir şeyin bir kimseyi çepeçevre sarması ve ondan kurtulmanın zorlaşması anlamını taşıdığını belirtir. Ayette, kötü tuzağın kurucusunu kuşatması ve ondan kaçışın olmaması, ilahi adaletin bir tecellisi olarak sunulur."}]},{"word":"سُنَّتَ","root":"س ن ن","rootLatin":"s-n-n","meaning":"Allah'ın değişmez yasası, âdeti, yolu ve sistemi.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'sünnet' kelimesini, Allah'ın geçmiş ümmetlere uyguladığı yol ve âdet olarak açıklar. Fâtır 43'teki 'sünnetü'l-evvelîn' (öncekilerin sünneti), inkarcıların akıbetinin, geçmişte benzer davranışları sergileyenlerin akıbeti gibi olacağını ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'sünnet'i, izlenen yol, âdet ve davranış biçimi olarak tanımlar. Allah'ın 'sünneti' ise, O'nun evrende ve insanlık tarihinde işleyen değişmez kanunlarıdır. Ayette, bu kanunların değişmezliği ve başkalaşmazlığı vurgulanır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'sünnetullah' kavramını Kur'an'ın temel dünya görüşünü oluşturan bir ilke olarak ele alır. Ona göre 'sünnetullah', Allah'ın evreni ve insanlık tarihini yöneten değişmez, objektif ve evrensel yasalarıdır. Ayetteki 'sünnet'in 'tebdîl' (değişiklik) ve 'tahvîl' (başkalaşma) kabul etmemesi, bu yasaların mutlaklığını ve kaçınılmazlığını gösterir."}]},{"word":"تَبْدِيلًا","root":"ب د ل","rootLatin":"b-d-l","meaning":"Bir şeyi başka bir şeyle değiştirme, yerine başka bir şey koyma.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'tebdîl'i, bir şeyi başka bir şeyle değiştirmek, bir şeyin yerine başka bir şey koymak olarak açıklar. Fâtır 43'te 'lâ tecidü li-sünnetillâhi tebdîlen' ifadesi, Allah'ın yasalarının değiştirilemez, yani başka bir yasa ile ikame edilemez olduğunu vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'tebdîl'i, bir şeyin özünü veya niteliğini değiştirmeden, sadece dış görünüşünü veya yerini değiştirmek olarak tanımlar. Ancak ayetteki bağlamda, Allah'ın sünnetinin hiçbir şekilde değiştirilemeyeceği, yani başka bir yasa ile değiştirilemeyeceği anlamındadır."}]},{"word":"تَحْوِيلًا","root":"ح و ل","rootLatin":"h-w-l","meaning":"Bir şeyi bir halden başka bir hale dönüştürme, başkalaştırma veya yerini değiştirme.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'tahvîl'i, bir şeyi bir halden başka bir hale çevirmek, dönüştürmek olarak açıklar. Fâtır 43'te 'lâ tecidü li-sünnetillâhi tahvîlen' ifadesi, Allah'ın yasalarının özünde veya işleyişinde bir başkalaşma, bir sapma olmayacağını, yani daima aynı şekilde işleyeceğini belirtir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'tahvîl'i, bir şeyin yerini veya durumunu değiştirmek olarak tanımlar. Ayetteki kullanımı, Allah'ın yasalarının sabitliğini ve değişmezliğini pekiştirir; bu yasaların ne değiştirilebileceğini ne de başka bir yöne saptırılabileceğini ifade eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kibir-hased","kufur-sirk","kissa-gecmis-kavimler","hukuk-ceza"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ٱسْتِكْبَارًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"k-b-r","rootLatin":"k-b-r","lemma":"ٱسْتِكْبَار","form":"İstif'âl","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün leh olduğu için mansûb","gloss":"büyüklük taslama"},{"position":2,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":3,"surface":"ٱلْأَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"r-d-ḍ","rootLatin":"r-d-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yeryüzü"},{"position":4,"surface":"وَمَكْرَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"m-k-r","rootLatin":"m-k-r","lemma":"مَكْر","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki mansûb isme atfedildiği için mansûb","gloss":"ve tuzak kurma"},{"position":5,"surface":"ٱلسَّيِّئِ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"s-y-hamza","rootLatin":"s-y-'","lemma":"سَيِّئ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"kötü"},{"position":6,"surface":"وَلَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve ... değil"},{"position":7,"surface":"يَحِيقُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"h-y-q","rootLatin":"h-y-q","lemma":"حَاقَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edici edat olmadığı için merfû","gloss":"kuşatır, döner"},{"position":8,"surface":"ٱلْمَكْرُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"m-k-r","rootLatin":"m-k-r","lemma":"مَكْر","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"tuzak"},{"position":9,"surface":"ٱلسَّيِّئُ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"s-y-hamza","rootLatin":"s-y-'","lemma":"سَيِّئ","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"kötü"},{"position":10,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"İstisna Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ancak"},{"position":11,"surface":"بِأَهْلِهِۦ","pos":"bileşik","posDetail":"Harf-i Cer + İsim + Muttasıl Zamir","segments":[{"position":11,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":11,"surface":"أَهْلِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"hamza-h-l","rootLatin":"'-h-l","lemma":"أَهْل","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sahibi"},{"position":11,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"}]},{"position":12,"surface":"فَهَلْ","pos":"bileşik","posDetail":"Atıf Harfi + İstifham Harfi","segments":[{"position":12,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o halde"},{"position":12,"surface":"هَلْ","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَلْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"mi?"}]},{"position":13,"surface":"يَنظُرُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"n-ẓ-r","rootLatin":"n-z-r","lemma":"نَظَرَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edici edat olmadığı için merfû","gloss":"bakıyorlar, bekliyorlar"},{"position":14,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"İstisna Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ancak"},{"position":15,"surface":"سُنَّتَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"s-n-n","rootLatin":"s-n-n","lemma":"سُنَّة","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sünneti, yasası"},{"position":16,"surface":"ٱلْأَوَّلِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"hamza-w-l","rootLatin":"'-w-l","lemma":"أَوَّل","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"öncekilerin"},{"position":17,"surface":"فَلَن","pos":"bileşik","posDetail":"Atıf Harfi + Nasb Harfi","segments":[{"position":17,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o halde"},{"position":17,"surface":"لَن","pos":"harf","posDetail":"Nasb Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"asla"}]},{"position":18,"surface":"تَجِدَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"w-c-d","rootLatin":"w-j-d","lemma":"وَجَدَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nasb edici 'len'den sonra geldiği için mansûb","gloss":"bulursun"},{"position":19,"surface":"لِسُنَّتِ","pos":"bileşik","posDetail":"Harf-i Cer + İsim","segments":[{"position":19,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":19,"surface":"سُنَّتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"s-n-n","rootLatin":"s-n-n","lemma":"سُنَّة","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sünnetinde, yasasında"}]},{"position":20,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"hamza-l-h","rootLatin":"'-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'ın"},{"position":21,"surface":"تَبْدِيلًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"b-d-l","rootLatin":"b-d-l","lemma":"تَبْدِيل","form":"Tef'îl","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir değişiklik"},{"position":22,"surface":"وَلَن","pos":"bileşik","posDetail":"Atıf Harfi + Nasb Harfi","segments":[{"position":22,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":22,"surface":"لَن","pos":"harf","posDetail":"Nasb Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"asla"}]},{"position":23,"surface":"تَجِدَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"w-c-d","rootLatin":"w-j-d","lemma":"وَجَدَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nasb edici 'len'den sonra geldiği için mansûb","gloss":"bulursun"},{"position":24,"surface":"لِسُنَّتِ","pos":"bileşik","posDetail":"Harf-i Cer + İsim","segments":[{"position":24,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":24,"surface":"سُنَّتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"s-n-n","rootLatin":"s-n-n","lemma":"سُنَّة","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sünnetinde, yasasında"}]},{"position":25,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"hamza-l-h","rootLatin":"'-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'ın"},{"position":26,"surface":"تَحْوِيلًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"h-w-l","rootLatin":"h-w-l","lemma":"تَحْوِيل","form":"Tef'îl","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir başkalaşma"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Fâtır Sûresi** · *35/43*
- **Fâtır Sûresi** · *35/43*
- **Muhtelif Sohbet Arası Sohbetler (28)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Fatr Suresi 43 ayetinde*
- **Muhtelif Sohbet Arası Sohbetler (28)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Fatr Suresi 43 ayetinde*
- **Muhtelif Sohbet Arası Sohbetler (29)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Fatr Suresi 43 ayetinde*
- **Muhtelif Sohbet Arası Sohbetler (29)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Fatr Suresi 43 ayetinde*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *35/43*
- **Fâtır Sûresi** · *35/43*
- **Fâtır Sûresi** · *35/43*
- **Fâtır Sûresi** · *35/43*
- **Fâtır Sûresi** · *35/43*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *35/43*