# Yâsîn Sûresi, 38. Âyet (36:38)

> وَٱلشَّمْسُ تَجْرِى لِمُسْتَقَرٍّ لَّهَا ۚ ذَٰلِكَ تَقْدِيرُ ٱلْعَزِيزِ ٱلْعَلِيمِ

*Ve-şşemsu tecrî limustekarrin lehâ(c) żâlike takdîru-l'azîzi-l'alîm(i)*

**Meal (Diyanet):** Güneş de kendi yörüngesinde akıp gitmektedir. Bu, mutlak güç sahibi, hakkıyla bilen Allah'ın takdiri (düzenlemesi)dir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/36/38

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Yâsîn Suresi 38. ayet, Güneş'in hareketini ve bu hareketin ilahi bir düzenin parçası olduğunu vurgular. Ayet, Güneş'in belirli bir yörüngede akışını, 'Azîz' ve 'Alîm' olan Allah'ın takdiri olarak sunarak kozmik düzenin Allah'ın kudret ve ilmiyle ilişkisini dilbilimsel olarak ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"ٱلشَّمْسُ","root":"ش م س","rootLatin":"ş-m-s","meaning":"Güneş, evrendeki en büyük ışık kaynağı ve gezegenlerin etrafında döndüğü yıldızdır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şems (Güneş), bilinen büyük yıldızdır. Kur'an'da genellikle ay (kamer) ile birlikte zikredilir ve Allah'ın kudretinin ve yaratılışındaki düzenin bir delili olarak sunulur. Bu ayette de Güneş'in belirli bir düzene tabi oluşu vurgulanır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Şems, Arapların dilinde bilinen Güneş'tir. Ayetteki kullanımı, onun belirli bir yörüngeye sahip olduğunu ve bu yörüngede hareket ettiğini mecazi olarak değil, doğrudan ifade eder. Bu, Allah'ın yaratmasındaki hassasiyeti gösterir."}]},{"word":"تَجْرِى","root":"ج ر ي","rootLatin":"c-r-y","meaning":"Akıp gitmek, seyretmek, hareket etmek anlamlarına gelir ve burada Güneş'in yörüngesindeki sürekli hareketini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Cery (akmak, yürümek), suyun akışı gibi sürekli ve düzenli bir hareketi ifade eder. Güneş'in 'tecri' ifadesi, onun belirli bir yörüngede kesintisiz ve düzenli bir şekilde hareket ettiğini, durmadığını ve şaşmadığını gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Cery, bir şeyin akıp gitmesi, yürümesi demektir. Güneş için kullanıldığında, onun uzayda belirli bir seyir izlediğini, bu seyrin ilahi bir kanunla belirlendiğini ve asla bu kanundan sapmadığını belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'cery' fiili, genellikle doğal fenomenlerin düzenli ve kesintisiz akışını ifade etmek için kullanılır. Güneş'in 'tecri' etmesi, onun kozmik düzendeki rolünü ve bu düzenin Allah tarafından belirlendiğini vurgular, bu da Allah'ın kudretinin bir göstergesidir."}]},{"word":"لِمُسْتَقَرٍّ","root":"ق ر ر","rootLatin":"k-r-r","meaning":"Bir şeyin durduğu, karar kıldığı yer veya zaman, nihai varış noktası; burada Güneş'in yörüngesindeki belirli bir durak veya son nokta.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Karar, bir şeyin sabit olması, yerleşmesi demektir. 'Müstakarr', bir şeyin durduğu, karar kıldığı yer veya zamandır. Güneş'in 'müstakarr'ına doğru akması, onun belirli bir sona, bir hedefe doğru ilerlediğini, bu hedefin de Allah tarafından belirlendiğini ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Müstakarr, istikrar bulma yeri veya zamanı anlamına gelir. Güneş'in 'li-müstakarrin' ifadesi, onun hareketinin rastgele olmadığını, aksine belirli bir düzen ve nihai bir varış noktası olduğunu gösterir. Bu, kıyamet gününe kadar sürecek olan bir düzeni veya belirli bir yörüngeyi işaret edebilir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Müstakarr kelimesi, Kur'an'da genellikle bir şeyin nihai durağını, son noktasını veya belirli bir zaman dilimini ifade eder. Güneş'in 'müstakarr'ına doğru akması, onun hareketinin bir sonu olduğunu veya belirli bir yörünge içinde sabit bir düzeni takip ettiğini, bu düzenin de ilahi bir takdirle belirlendiğini gösterir."}]},{"word":"تَقْدِيرُ","root":"ق د ر","rootLatin":"k-d-r","meaning":"Ölçmek, biçmek, belirlemek, bir şeyi belirli bir ölçüye göre düzenlemek; burada Allah'ın evrendeki düzeni ve kanunları koyması.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kadr, bir şeyin miktarını, ölçüsünü belirlemektir. Takdir ise, bir şeyi belirli bir ölçüye göre düzenlemek, planlamak demektir. Güneş'in hareketinin 'takdir' edilmesi, onun hareketinin rastgele değil, Allah tarafından önceden belirlenmiş, ölçülmüş ve düzenlenmiş bir plan dahilinde olduğunu gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Takdir, bir şeyi belirli bir ölçüye göre yaratmak ve düzenlemektir. Ayetteki 'takdiru'l-Azîzi'l-Alîm' ifadesi, Güneş'in hareketinin, her şeye gücü yeten ve her şeyi bilen Allah tarafından kusursuz bir şekilde planlandığını ve yürütüldüğünü vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Takdir kavramı, Kur'an'da Allah'ın evren üzerindeki mutlak egemenliğini ve her şeyi belirli bir plana göre yarattığını ifade eder. Güneş'in hareketinin 'takdir' edilmesi, kozmik düzenin tesadüfi olmadığını, aksine ilahi bir irade ve bilgiyle belirlendiğini gösterir."}]},{"word":"ٱلْعَزِيزِ","root":"ع ز ز","rootLatin":"a-z-z","meaning":"Üstün, güçlü, yenilmez, her şeye galip gelen; Allah'ın kudret ve yüceliğini ifade eden bir ismi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Azîz, nadir bulunan, güçlü, yenilmez ve üstün olandır. Allah için kullanıldığında, O'nun mutlak gücünü, kudretini ve her şeye galip geldiğini ifade eder. Güneş'in hareketinin 'Azîz' tarafından takdir edilmesi, bu düzenin sarsılmaz ve değiştirilemez olduğunu vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Azîz, izzet sahibi, mağlup edilemeyen, her şeye üstün gelendir. Bu isim, Allah'ın kudretinin ve iradesinin sınırsız olduğunu, O'nun koyduğu kanunların asla bozulmayacağını ve evrendeki her şeyin O'nun emrine tabi olduğunu gösterir."}]},{"word":"ٱلْعَلِيمِ","root":"ع ل م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"Her şeyi bilen, ilmi sonsuz olan; Allah'ın mutlak ve kuşatıcı ilmini ifade eden bir ismi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Alîm, her şeyi en ince ayrıntısına kadar bilen demektir. Allah için kullanıldığında, O'nun ilminin sınırsız olduğunu, geçmişi, şimdiyi ve geleceği kuşattığını ifade eder. Güneş'in hareketinin 'Alîm' tarafından takdir edilmesi, bu düzenin tesadüfi değil, mutlak bir bilgiyle planlandığını gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Alîm, ilim sıfatına sahip olan, her şeyi bilen demektir. Bu isim, Allah'ın evrendeki her zerreyi, her hareketi ve her kanunu bildiğini, Güneş'in yörüngesindeki hareketinin de O'nun sonsuz ilmiyle belirlendiğini ve kontrol edildiğini vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tabiat-ayetleri","yaratilis","kader","esma-i-husna"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"ٱلشَّمْسُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-م-س","rootLatin":"sh-m-s","lemma":"شَمْس","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"güneş"},{"position":2,"surface":"تَجْرِى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ج-ر-ي","rootLatin":"j-r-y","lemma":"جَرَى","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Muzâri fiil nasb/cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"yürür/akar"},{"position":3,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"için"},{"position":3,"surface":"مُسْتَقَرٍّۢ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mekân/Zaman","root":"ق-ر-ر","rootLatin":"q-r-r","lemma":"مُسْتَقَرّ","form":"İstif'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"karar kılınan yer/yörünge"},{"position":4,"surface":"لَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"için"},{"position":4,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":5,"surface":"ذَٰلِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ذَٰلِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mebnî mahallen merfû","gloss":"işte bu"},{"position":6,"surface":"تَقْدِيرُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ق-د-ر","rootLatin":"q-d-r","lemma":"تَقْدِير","form":"Tef'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"takdiri"},{"position":7,"surface":"ٱلْعَزِيزِ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ع-ز-ز","rootLatin":"'-z-z","lemma":"عَزِيز","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"üstün/güçlü olanın"},{"position":8,"surface":"ٱلْعَلِيمِ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عَلِيم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"her şeyi bilen"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **SON DÖNEM UŞŞÂKÎ ŞEYHLERİNDEN MEHMET NUSRET  TURA HAYATI, ESERLERİ VE TASAVVUFÎ GÖRÜŞLERİ (YÜKSEK LİSANS TEZİ)** — Yusuf Yücel · *36/38*
- **Bir Ressam Hikâyesi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Yâsin Sûresi 38 Âyetinde*
- **Bir Ressam Hikâyesi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Yâsin Sûresi 38 Âyetinde*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *36/38*
- **Yâsîn Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *36/38*
- **Yâsîn Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *36/38*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *36/38*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *36/38*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *36/38*