# Yâsîn Sûresi, 40. Âyet (36:40)

> لَا ٱلشَّمْسُ يَنۢبَغِى لَهَآ أَن تُدْرِكَ ٱلْقَمَرَ وَلَا ٱلَّيْلُ سَابِقُ ٱلنَّهَارِ ۚ وَكُلٌّ فِى فَلَكٍ يَسْبَحُونَ

*Lâ-şşemsu yenbeġî lehâ en tudrike-lkamera velâ-lleylu sâbiku-nnehâr(i)(c) ve kullun fî felekin yesbehûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Ne güneş aya yetişebilir, ne de gece gündüzü geçebilir. Her biri bir yörüngede yüzmektedir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/36/40

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Yâsîn Suresi'nin 40. ayeti, evrensel düzenin ve kozmik yasaların mükemmel işleyişini vurgular. Güneş, Ay ve gece-gündüz döngüsü arasındaki hassas dengeyi ve her birinin kendi yörüngesinde hareket etmesini dilbilimsel bir incelikle ifade eder.","keyConcepts":[{"word":"الشَّمْسُ","root":"ش م س","rootLatin":"ş-m-s","meaning":"Güneş, evrensel düzenin ve zamanın önemli bir göstergesi olarak ayette yer alır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şems (Güneş), ışık ve ısı kaynağı olan gök cismidir. Kur'an'da genellikle Allah'ın kudretinin ve yaratılışındaki mükemmelliğin bir delili olarak zikredilir. Bu ayette ise, kendi yörüngesindeki hareketinin ve Ay ile olan ilişkisinin ilahi bir düzen içinde olduğunu belirtir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Şems kelimesi, mecazi olarak da 'aydınlık' ve 'açıklık' anlamlarına gelebilir. Ancak bu ayette, doğrudan fiziksel Güneş'i ifade eder ve onun Ay'a yetişememesi, kozmik düzenin bozulmazlığını vurgular."}]},{"word":"يَنۢبَغِى","root":"ب غ ى","rootLatin":"b-ğ-y","meaning":"Uygun olmak, yakışmak, mümkün olmak anlamlarına gelir ve burada Güneş'in Ay'a yetişmesinin imkansızlığını ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Yenbağî fiili, 'layık olmak, uygun olmak' anlamındadır. Ayetteki kullanımı, Güneş'in Ay'a yetişmesinin, yani onun yörüngesine girip düzenini bozmasının ilahi yasa gereği mümkün olmadığını, buna hakkı olmadığını belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Bağy kökü, 'aşırı gitmek, haddi aşmak' anlamlarına da gelir. Yenbağî'nin olumsuz kullanımı, Güneş'in kendi sınırını aşarak Ay'ın yörüngesine müdahale etmesinin söz konusu olmadığını, bunun ilahi düzene aykırı olduğunu gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Yenbağî fiili, Kur'an'da genellikle bir şeyin fıtrata, ilahi düzene veya ahlaki normlara uygunluğunu ifade eder. Bu ayette, kozmik düzenin bozulmazlığına işaret ederek, Güneş'in Ay'ın seyrini engellemesinin 'uygun olmadığını' vurgular."}]},{"word":"تُدْرِكَ","root":"د ر ك","rootLatin":"d-r-k","meaning":"Yetişmek, ulaşmak, idrak etmek anlamlarına gelir ve burada Güneş'in Ay'a yetişip onu geçmesinin imkansızlığını ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"İdrak fiili, bir şeye ulaşmak, onu yakalamak anlamındadır. Ayetteki 'en tüdrike' ifadesi, Güneş'in Ay'ın seyrine müdahale ederek onu yakalamasının veya geçmesinin mümkün olmadığını, her birinin kendi yörüngesinde hareket ettiğini açıklar."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Derak kökü, 'bir şeye yetişmek, onu takip etmek' anlamlarını taşır. Bu ayette, Güneş'in Ay'ı 'idrak etmemesi', yani ona yetişip geçmemesi, evrensel düzenin kusursuzluğunu ve her gök cisminin kendi belirlenmiş rotasında ilerlediğini gösterir."}]},{"word":"سَابِقُ","root":"س ب ق","rootLatin":"s-b-q","meaning":"Öne geçmek, geçmek, bir şeyi geride bırakmak anlamlarına gelir ve burada gecenin gündüzü geçemeyeceğini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sabık kelimesi, 'öne geçen, geride bırakan' anlamındadır. Ayetteki 'sâbiku'n-nehâr' ifadesi, gecenin gündüzü geçerek onun vaktini ihlal etmesinin veya onun önüne geçmesinin mümkün olmadığını, her ikisinin de belirli bir düzen içinde birbirini takip ettiğini belirtir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Sebk kökü, 'yarışta öne geçmek' anlamını taşır. Burada ise, gece ve gündüzün birbirini takip eden bir düzen içinde olduğu, birinin diğerini 'geçip' bu düzeni bozmasının söz konusu olmadığı vurgulanır. Bu, ilahi bir takdirin sonucudur."}]},{"word":"فَلَكٍ","root":"ف ل ك","rootLatin":"f-l-k","meaning":"Yörünge, felek, gök cisimlerinin hareket ettiği dairesel yol anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Felek kelimesi, gök cisimlerinin içinde yüzdüğü dairesel yörüngeyi ifade eder. Bu ayette, Güneş, Ay ve diğer gök cisimlerinin her birinin kendi 'feleğinde' yani yörüngesinde hareket ettiğini, bu hareketin belirli bir düzen içinde olduğunu belirtir."},{"author":"Ebû'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Felek, 'dönmek, yuvarlak olmak' anlamındaki kökten gelir ve gök cisimlerinin hareket ettiği dairesel yörüngeyi ifade eder. Ayetteki kullanımı, evrenin mükemmel bir düzen içinde işlediğini ve her gök cisminin kendi belirlenmiş rotasında yüzdüğünü gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Felek kavramı, Kur'an'da sadece fiziksel bir yörüngeyi değil, aynı zamanda kozmik düzenin ve ilahi yasaların bir sembolünü de ifade eder. Her şeyin belirli bir 'felek' içinde hareket etmesi, Allah'ın yaratılışındaki kusursuzluğu ve her şeyin bir amaca hizmet ettiğini gösterir."}]},{"word":"يَسْبَحُونَ","root":"س ب ح","rootLatin":"s-b-h","meaning":"Yüzmek, hareket etmek, akmak anlamlarına gelir ve burada gök cisimlerinin yörüngelerinde akıp gitmesini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sebh fiili, 'suda yüzmek' anlamından türemiştir. Ancak Kur'an'da, gök cisimlerinin uzayda hareketini ifade etmek için mecazi olarak kullanılır. Bu ayette, Güneş, Ay ve diğer gök cisimlerinin kendi yörüngelerinde 'yüzdüğünü', yani akıcı ve düzenli bir şekilde hareket ettiğini belirtir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Yesbehûn fiili, gök cisimlerinin uzayda süzülerek hareket etmesini ifade eden bir mecazdır. Tıpkı suda yüzen bir şey gibi, bu cisimlerin de uzay boşluğunda belirli bir düzen içinde hareket ettiğini anlatır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Sebh kökü, Kur'an'da hem maddi hem de manevi anlamda hareketliliği ifade eder. Bu ayette, gök cisimlerinin 'yüzmesi', onların durağan olmadığını, sürekli bir hareket halinde olduklarını ve bu hareketin ilahi bir düzen içinde gerçekleştiğini vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tabiat-ayetleri","yaratilis"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"değil","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":2,"surface":"ٱلشَّمْسُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-م-س","rootLatin":"ş-m-s","lemma":"شَمْس","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"güneş","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda"},{"position":3,"surface":"يَنۢبَغِى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ب-غ-ي","rootLatin":"b-ğ-y","lemma":"اِنْبِغَاء","form":"İnfi'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"düşmez","irabMarker":"takdîrî damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":4,"surface":"لَهَآ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":4,"surface":"هَآ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o (güneş)","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":5,"surface":"أَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَن","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-mesi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Bağlaç"},{"position":6,"surface":"تُدْرِكَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"د-ر-ك","rootLatin":"d-r-k","lemma":"إِدْرَاك","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nasb edatı 'en'den sonra geldiği için mansûb","gloss":"erişmesi","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":7,"surface":"ٱلْقَمَرَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-م-ر","rootLatin":"q-m-r","lemma":"قَمَر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"aya","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":8,"surface":"وَلَا","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":8,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"değil","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":9,"surface":"ٱلَّيْلُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ل-ي-ل","rootLatin":"l-y-l","lemma":"لَيْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"gece","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda"},{"position":10,"surface":"سَابِقُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"س-ب-ق","rootLatin":"s-b-q","lemma":"سَابِق","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"geçen","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Haber","izafet":"Muzâf"},{"position":11,"surface":"ٱلنَّهَارِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ه-ر","rootLatin":"n-h-r","lemma":"نَهَار","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"gündüzü","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":12,"surface":"وَكُلٌّۭ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":12,"surface":"كُلٌّۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-ل","rootLatin":"k-l-l","lemma":"كُلّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"her biri","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda"},{"position":13,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"içinde","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":14,"surface":"فَلَكٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ف-ل-ك","rootLatin":"f-l-k","lemma":"فَلَك","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yörünge","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":15,"surface":"يَسْبَحُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"س-ب-ح","rootLatin":"s-b-ḥ","lemma":"سَبْح","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"yüzerler","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâri fiil"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Lâ"},{"position":2,"translit":"şşemsu"},{"position":3,"translit":"yenbeġî"},{"position":4,"translit":"lehâ"},{"position":5,"translit":"en"},{"position":6,"translit":"tudrike"},{"position":7,"translit":"lkamera"},{"position":8,"translit":"velâ"},{"position":9,"translit":"lleylu"},{"position":10,"translit":"sâbiku"},{"position":11,"translit":"nnehâr(i)(c)"},{"position":12,"translit":"ve kullun"},{"position":13,"translit":"fî"},{"position":14,"translit":"felekin"},{"position":15,"translit":"yesbehûn(e)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Yâsîn Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *36/40*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *36/40*
- **Kamer Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *36/40*
- **Yâsîn Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *36/40*
- **Kamer Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *36/40*
- **Rûm Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *36/40*
- **Kamer Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *36/40*
- **Beled, Şems, Leyl, Duhâ ve İnşirâh Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *36/40*
- **Enbiyâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *36/40*
- **Kamer Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *36/40*
- **Kamer Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *36/40*
- **Rûm Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *36/40*