# Sâffât Sûresi, 105. Âyet (37:105)

> قَدْ صَدَّقْتَ ٱلرُّءْيَآ ۚ إِنَّا كَذَٰلِكَ نَجْزِى ٱلْمُحْسِنِينَ

*Kad saddekte-rru/yâ(c) innâ keżâlike neczî-lmuhsinîn(e)*

**Meal (Diyanet):** "Gördüğün rüyanın hükmünü yerine getirdin. Şüphesiz biz iyilik yapanları böyle mükafatlandırırız."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/37/105

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Sâffât Suresi 105. ayet, İbrahim peygamberin rüyasını tasdik etmesini ve Allah'ın muhsinleri mükafatlandırmasını konu alır. Ayet, 'tasdik', 'rüya' ve 'muhsin' gibi temel kavramlar üzerinden ilahi emre itaati ve bunun karşılığını vurgular.","keyConcepts":[{"word":"صَدَّقْتَ","root":"ص د ق","rootLatin":"s-d-q","meaning":"Rüyayı doğru kabul edip gereğini yerine getirmek, tasdik etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sadaka (صدق) kelimesi, bir şeyin gerçeğe uygunluğunu ifade eder. 'Saddakte' fiili, rüyanın hakikatini kabul etmek ve ona göre amel etmek anlamındadır. İbrahim'in rüyayı tasdik etmesi, sadece inanmakla kalmayıp, rüyanın gerektirdiği fedakarlığı da göstermesidir. (el-Müfredât, s. 446)"},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Saddekte (صدقت) burada 'gerçekleştirdin, yerine getirdin' manasındadır. Rüyanın içeriğini fiilen icra etme eylemini belirtir. İbrahim, rüyayı sadece doğru bulmakla kalmamış, onun gereğini yerine getirerek tasdik etmiştir. (Mecâzü'l-Kur'ân, c. 2, s. 187)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Sadaka kökünden türeyen kelimeler, Kur'an'da genellikle 'doğruluk', 'gerçeklik' ve 'güvenilirlik' anlamlarını taşır. 'Saddakte' fiili, İbrahim'in Allah'ın emrine olan mutlak itaatini ve rüyanın ilahi bir vahiy olduğunu kabul edip ona göre hareket etmesini ifade eder. Bu, sadece sözlü bir tasdik değil, fiili bir tasdiktir. (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar, s. 120)"}]},{"word":"ٱلرُّءْيَآ","root":"ر أ ى","rootLatin":"r-'-y","meaning":"Uyku halinde görülen ve ilahi mesaj taşıyan görüntü veya olaylar bütünü, rüya.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rü'ya (الرؤيا), uyku halinde görülen şeydir. Kur'an'da peygamberlerin rüyaları genellikle vahiy niteliğindedir ve hakikati yansıtır. İbrahim'in rüyası da Allah'tan gelen bir emir olup, onun doğruluğu ve gerçekleşmesi beklenir. (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân, s. 378)"},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rü'ya (الرؤيا), kalbin uyku halinde gördüğü şeydir. Bu rüyalar bazen hakiki, bazen de karışık olabilir. Peygamberlerin rüyaları ise daima hak ve doğrudur, ilahi bir işaret taşır. İbrahim'in rüyası da bu türden olup, Allah'ın bir emrini içermektedir. (el-Müfredât, s. 352)"},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Rü'ya kelimesi, Kur'an'da genellikle peygamberlerin gördüğü ve ilahi bir mesaj içeren vizyonlar için kullanılır. Bu rüyalar, sıradan insanların gördüğü rüyalardan farklı olarak, geleceğe dair haberler veya ilahi emirler içerir. İbrahim'in rüyası da oğlunu kurban etme emrini içeren, ilahi bir vahiydir. (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi, s. 215)"}]},{"word":"نَجْزِى","root":"ج ز ى","rootLatin":"c-z-y","meaning":"Bir amelin karşılığını vermek, mükafatlandırmak veya cezalandırmak.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Ceza (جزاء), bir fiilin karşılığıdır; iyilikse iyilikle, kötülükse kötülükle. 'Neczi' fiili, Allah'ın kullarının amellerine karşılık vermesini ifade eder. Bu ayette, İbrahim'in itaatinin karşılığı olarak Allah'ın onu ve muhsinleri mükafatlandırması anlamındadır. (Nüzhetü'l-Kulûb, s. 102)"},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Ceza (جزاء) kelimesi, bir şeyin karşılığı demektir. Allah'ın 'neczi' fiili, O'nun adaletini ve vaadini gösterir. İbrahim'in rüyayı tasdik etmesi gibi güzel bir amelin karşılığında, Allah'ın ona ve tüm muhsinlere lütuf ve mükafat vermesi kastedilir. (Basâiru Zevi't-Temyîz, c. 2, s. 31)"},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Ceza (جزاء), bir fiilin neticesi ve karşılığıdır. Kur'an'da 'neczi' fiili, Allah'ın kullarının amellerine göre adil bir şekilde karşılık vermesini ifade eder. Bu ayette, İbrahim'in teslimiyetinin ve muhsinlerin iyi amellerinin Allah katındaki değerini ve karşılığını vurgular. (el-Külliyyât, s. 327)"}]},{"word":"ٱلْمُحْسِنِينَ","root":"ح س ن","rootLatin":"h-s-n","meaning":"İyilik yapanlar, güzel amel işleyenler, Allah'a karşı ihsan bilinciyle hareket edenler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İhsan (إحسان), bir şeyi güzel yapmak, iyilikte bulunmak ve Allah'ı görüyormuşçasına ibadet etmektir. Muhsin (محسن) ise bu niteliklere sahip olan kişidir. Ayetteki 'muhsinîn', Allah'ın emirlerine tam bir teslimiyetle uyan, amellerini en güzel şekilde yapan ve bu sayede Allah'ın rızasını kazanan kimselerdir. (el-Müfredât, s. 237)"},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Muhsin (محسن), fiillerini güzel yapan, iyilikte bulunan ve Allah'a karşı sorumluluklarını en iyi şekilde yerine getiren kimsedir. İbrahim peygamberin rüyayı tasdik etmesi, ihsanın en güzel örneklerinden biridir. Allah, bu tür ihsan sahiplerini mükafatlandıracağını vaat etmektedir. (Umdetü'l-Huffâz, c. 1, s. 420)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İhsan kavramı, Kur'an'da sadece iyilik yapmakla kalmayıp, yapılan işi en mükemmel şekilde yapma ve Allah'a karşı derin bir bilinçle hareket etme anlamını taşır. Muhsinler, bu yüksek ahlaki ve dini seviyeye ulaşmış kişilerdir. İbrahim'in rüyayı tasdik etmesi, ihsanın zirvesi olarak kabul edilir ve bu nedenle Allah onları mükafatlandırır. (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar, s. 190)"}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-ibrahim","imtihan-bela","ahiret-mukafat","ihlas"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قَدْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tahkik","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"قَدْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"gerçekten"},{"position":2,"surface":"صَدَّقْتَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ص-د-ق","rootLatin":"s-d-q","lemma":"صَدَّقَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"doğruladın"},{"position":3,"surface":"ٱلرُّءْيَآ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ء-ي","rootLatin":"r-'-y","lemma":"رُؤْيَا","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"rüyayı"},{"position":4,"surface":"إِنَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"şüphesiz biz"},{"position":4,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mahallen mansûb","gloss":"biz"},{"position":5,"surface":"كَذَٰلِكَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Teşbih","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"böylece"},{"position":5,"surface":"ذَٰلِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ذَٰلِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Hâl olduğu için mahallen mansûb","gloss":"böyle"},{"position":6,"surface":"نَجْزِى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ج-ز-ي","rootLatin":"j-z-y","lemma":"جَزَى","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"karşılık veririz"},{"position":7,"surface":"ٱلْمُحْسِنِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ح-س-ن","rootLatin":"h-s-n","lemma":"مُحْسِن","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"iyilik yapanlara"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **İrfan Mektebi ve Hakk Yolu** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *37/100-111*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *37/100-111*
- **Fecr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *37/100-111*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *37/100-111*
- **Terzi Baba (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *37/104 – 105*
- **Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Terzi Baba'ya Dair Zuhûrât (3)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *37/104 – 105*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *37/100-111*
- **Fecr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *37/100-111*
- **İrfan Mektebi ve Hakk Yolu** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *37/100-111*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *37/100-111*
- **Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Terzi Baba'ya Dair Zuhûrât (3)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *37/104 – 105*
- **Terzi Baba (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *37/104 – 105*