# Sâffât Sûresi, 107. Âyet (37:107)

> وَفَدَيْنَـٰهُ بِذِبْحٍ عَظِيمٍ

*Ve fedeynâhu biżibhin ‘azîm(in)*

**Meal (Diyanet):** Biz, (İbrahim'e) büyük bir kurbanlık vererek onu (İsmail'i) kurtardık.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/37/107

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Hz. İsmail'in kurban edilmesinin yerine bir fidye olarak büyük bir kurbanlığın verildiğini ifade eder. Ayet, 'fidye', 'kurbanlık' ve 'büyük' kavramları üzerinden ilahi rahmeti ve imtihanın sonucunu dilbilimsel olarak vurgular.","keyConcepts":[{"word":"فَدَيْنَاهُ","root":"ف د ي","rootLatin":"f-d-y","meaning":"Onu fidye ile kurtardık, bedelini ödedik.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Fidye (فداء), bir şeyi bir başkasının yerine koyarak onu kurtarmak veya bedelini ödemektir. Ayetteki 'fedeynâhu' ifadesi, Allah'ın Hz. İsmail'i kurban edilmekten kurtarmak için bir bedel (kurbanlık) verdiğini, yani onun yerine başka bir şey ikame ettiğini gösterir. Bu, ilahi bir kurtuluş eylemidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Buradaki 'fedeynâhu' mecazi olarak, 'onun yerine bir kurbanlık verdik' anlamındadır. Yani, Hz. İsmail'in canına karşılık bir bedel ödenerek onun kurtarıldığını ifade eder. Bu, bir canın yerine başka bir canın veya malın geçirilmesi durumudur."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Fidye kavramı, Kur'an'da genellikle bir bedel ödeyerek bir esiri veya bir canı kurtarma anlamında kullanılır. Bu ayette ise, Allah'ın Hz. İbrahim'in imtihanını tamamlaması ve Hz. İsmail'i kurban etmekten vazgeçirmesi için ilahi bir müdahale olarak bir kurbanlığın sunulmasıdır. Bu, Allah'ın merhametinin bir göstergesidir."}]},{"word":"بِذِبْحٍ","root":"ذ ب ح","rootLatin":"z-b-h","meaning":"Kurbanlık olarak kesilen hayvan.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zibh (ذبح), boğazlamak, kesmek anlamına gelir. Burada 'bizibhin' kelimesi, kesilmek üzere hazırlanmış, kurban edilecek hayvanı ifade eder. Ayetteki bağlamda, Hz. İsmail'in yerine kesilen koçtur."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zibh, bir hayvanın boğazını keserek canını alma eylemidir. Kur'an'da bu kelime, genellikle Allah'a yakınlaşmak amacıyla yapılan kurban ibadeti için kullanılır. Ayetteki 'bizibhin azîm' ifadesi, bu kurbanlığın sadece bir hayvan değil, aynı zamanda ilahi bir lütuf ve büyük bir sembol olduğunu vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Zibh, kurban etme fiilini ve kurban edilen hayvanı ifade eder. Ayetteki 'bizibhin' kelimesi, Hz. İbrahim'in rüyasının gerçekleşmesi için Allah tarafından gönderilen ve Hz. İsmail'in yerine kesilen hayvanı belirtir. Bu, Allah'ın emrine itaatin ve teslimiyetin bir nişanesidir."}]},{"word":"عَظِيمٍ","root":"ع ظ م","rootLatin":"a-z-m","meaning":"Büyük, yüce, önemli.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Azîm (عظيم), hem maddi büyüklüğü hem de manevi yüceliği ifade eder. Ayetteki 'bizibhin azîm' ifadesi, kurban edilen hayvanın sadece fiziksel olarak büyük olmasının ötesinde, bu kurbanın Allah katındaki değerini, önemini ve bu olayın taşıdığı manevi büyüklüğü vurgular. Bu, ilahi bir lütfun ve imtihanın yüce sonucudur."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Azîm kelimesi, burada kurbanlığın sadece fiziki büyüklüğünü değil, aynı zamanda onun manevi değerini ve bu olayın İslam tarihindeki önemini de ifade eder. Bu kurban, Allah'ın Hz. İbrahim'e olan lütfunun ve onun sadakatinin bir nişanesi olarak büyük bir değer taşır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Azîm kelimesi, Kur'an'da genellikle Allah'ın sıfatı olarak veya önemli, değerli şeyleri nitelemek için kullanılır. Bu ayetteki 'azîm' kelimesi, kurbanlığın sıradan bir hayvan olmadığını, aksine ilahi bir müdahale ile gönderilmiş, büyük bir anlam ve değer taşıyan bir kurban olduğunu belirtir. Bu, Allah'ın rahmetinin ve kudretinin bir göstergesidir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kurban","kissa-ibrahim"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"فَدَيْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ف-د-ي","rootLatin":"f-d-y","lemma":"فَدَى","form":"Fa'al","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"fidye verdik"},{"position":1,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb mahalde mebnî","gloss":"ona"},{"position":2,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile"},{"position":2,"surface":"ذِبْحٍ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ذ-ب-ح","rootLatin":"dh-b-h","lemma":"ذَبْح","form":"Fa'l","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kurbanlık"},{"position":3,"surface":"عَظِيمٍ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ع-ظ-م","rootLatin":"'-z-m","lemma":"عَظِيم","form":"Fa'îl","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"büyük"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **İrfan Mektebi ve Hakk Yolu** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *37/100-111*
- **Fecr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *37/100-111*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *37/100-111*
- **NECDET ARDIÇ’IN TASAVVUF ANLAYIŞINDA  SEYR-Ü SÜLUK MERTEBELERİ - Lisans Tezi** — Yavuz Burak Kır · *37/100-111*
- **İrfan Mektebi ve Hakk Yolu** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *37/100-111*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *37/100-111*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *37/100-111*
- **Fecr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *37/100-111*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *37/100-111*
- **Kelime-i İshâkiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Saffat, 37/107*
- **Kelime-i İshâkiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Saffat, 37/107*
- **A'lâ ve Gâşiye Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *es-Sâffât 37/100-110*