# Sâffât Sûresi, 11. Âyet (37:11)

> فَٱسْتَفْتِهِمْ أَهُمْ أَشَدُّ خَلْقًا أَم مَّنْ خَلَقْنَآ ۚ إِنَّا خَلَقْنَـٰهُم مِّن طِينٍ لَّازِبٍۭ

*Festeftihim ehum eşeddu ḣalkan em men ḣalaknâ(c) innâ ḣalaknâhum min tînin lâzib(in)*

**Meal (Diyanet):** (Ey Muhammed!) Şimdi sen onlara sor: "Kendilerini yaratmak mı daha zor, yoksa yarattığımız diğer şeyleri yaratmak mı?" Şüphesiz biz onları yapışkan bir çamurdan yarattık.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/37/11

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, müşriklerin yaratılış konusundaki yanlış algılarını sorgulayarak, insanın yaratılışının Allah için zor olmadığını, aksine basit bir maddeden (çamurdan) yaratıldığını vurgular. Anahtar kavramlar, yaratma eyleminin kolaylığını ve insanın başlangıçtaki zayıf maddesini öne çıkarır.","keyConcepts":[{"word":"ٱسْتَفْتِهِمْ","root":"ف ت ي","rootLatin":"f-t-y","meaning":"Onlara sor, fetva iste, açıklama talep et anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Fetvâ (فتوى), bir mesele hakkında hüküm beyan etmek veya açıklama istemek demektir. Ayetteki 'isteftehim' (استفتهم) ise, onlardan bu konuda bir açıklama, bir hüküm talep et, yani onlara sor demektir. Burada Allah, müşriklerin kendi yaratılışları hakkındaki düşüncelerini sorgulamalarını emretmektedir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"İstifta' (استفتاء), bir şeyin hükmünü veya açıklamasını talep etmektir. Ayetteki kullanımında, müşriklerin kendi yaratılışlarının zorluğu veya kolaylığı hakkındaki iddialarına dair bir sorgulama ve cevap arayışı söz konusudur."}]},{"word":"أَشَدُّ","root":"ش د د","rootLatin":"ş-d-d","meaning":"Daha şiddetli, daha zor, daha güçlü anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şiddet (شدة), bir şeyin kuvveti ve zorluğudur. Ayetteki 'eşeddü halkân' (أشد خلقا) ifadesi, yaratılış bakımından daha zor veya daha çetin anlamındadır. Burada müşriklere, kendi yaratılışlarının mı yoksa göklerin ve yerin yaratılışının mı daha zor olduğu sorulmaktadır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Eşedd (أشد), tefzil (üstünlük) kalıbında olup, bir şeyin diğerine göre daha kuvvetli, daha zor veya daha şiddetli olduğunu ifade eder. Ayetteki bağlamda, insanın yaratılışının, Allah'ın diğer büyük yaratma eylemlerine kıyasla daha zor olup olmadığı sorgulanmaktadır."}]},{"word":"خَلْقًا","root":"خ ل ق","rootLatin":"h-l-k","meaning":"Yaratılış, yaratma eylemi veya yaratılmış şey anlamındadır.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Halk (خلق), bir şeyi yoktan var etmek veya bir şeyi belirli bir ölçüye göre şekillendirmektir. Ayetteki 'eşeddü halkân' (أشد خلقا) ifadesi, yaratılış bakımından daha zor anlamında olup, müşriklerin kendi yaratılışlarının zorluğunu iddia etmelerine karşı bir meydan okumadır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Halk (خلق) kavramı Kur'an'da genellikle Allah'ın mutlak yaratma gücünü ifade eder. Bir şeyi yoktan var etme veya belirli bir düzen ve ölçü içinde meydana getirme anlamlarını taşır. Bu ayette, insanın yaratılışının, Allah'ın diğer büyük yaratma eylemlerine göre daha zor olmadığı vurgulanır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Halk (خلق), Kur'an'da hem yaratma fiilini hem de yaratılmış varlığı ifade eder. Bu ayetteki 'halkân' (خلقا) kelimesi, yaratılışın kendisi, yani yaratma eyleminin zorluk derecesi bağlamında kullanılmıştır. İnsanın yaratılışının, Allah için zor bir eylem olmadığına dikkat çekilir."}]},{"word":"طِينٍ","root":"ط ي ن","rootLatin":"t-y-n","meaning":"Çamur, toprak ve su karışımı madde anlamındadır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Tîn (طين), su ile karışmış topraktır. İnsanın yaratılışının başlangıç maddesi olarak Kur'an'da sıkça zikredilir. Bu ayette, insanın 'tîn-i lâzib'den (yapışkan çamurdan) yaratıldığı belirtilerek, onun başlangıçtaki zayıf ve basit yapısına işaret edilir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Tîn (طين), toprak ve suyun birleşmesiyle oluşan maddedir. Kur'an'da insanın yaratılışının bu basit maddeden başladığı vurgulanarak, Allah'ın kudretinin büyüklüğü ve yaratma eyleminin kolaylığına dikkat çekilir. İnsanın başlangıçtaki bu basitliği, onun kibirlenmemesi gerektiğini de ima eder."}]},{"word":"لَّازِبٍۭ","root":"ل ز ب","rootLatin":"l-z-b","meaning":"Yapışkan, cıvık, birbirine kenetlenmiş anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Lâzib (لازب), yapışkan ve birbirine kenetlenmiş demektir. 'Tîn-i lâzib' (طين لازب) ifadesi, yapışkan çamur anlamına gelir. Bu, çamurun şekil alabilen, bir arada durabilen ve kalıcı bir yapı oluşturabilen özelliğini vurgular. İnsanın yaratılışının bu tür bir maddeden başladığına işaret eder."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Lâzib (لازب), birbirine yapışan ve tutan demektir. 'Tîn-i lâzib' (طين لازب), katılaşmış, birbirine yapışmış ve şekil verilebilir çamur demektir. Bu ifade, insanın yaratıldığı maddenin sıradan bir çamur değil, belirli bir kıvamda, şekil almaya elverişli bir madde olduğunu belirtir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["yaratilis","insanin-yaratilisi","musrikler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o halde"},{"position":1,"surface":"ٱسْتَفْتِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"f-t-y","rootLatin":"f-t-y","lemma":"اِسْتَفْتَى","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"sor"},{"position":1,"surface":"هِمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onlara"},{"position":2,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"mı"},{"position":2,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"onlar"},{"position":3,"surface":"أَشَدُّ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ş-d-d","rootLatin":"sh-d-d","lemma":"أَشَدّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"daha şiddetli"},{"position":4,"surface":"خَلْقًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ḫ-l-q","rootLatin":"kh-l-q","lemma":"خَلْق","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Temyiz olduğu için mansûb","gloss":"yaratılışça"},{"position":5,"surface":"أَم","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَمْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"yoksa"},{"position":6,"surface":"مَّنْ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Atıf harfinden sonra geldiği için mahallen merfû","gloss":"kim"},{"position":7,"surface":"خَلَقْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ḫ-l-q","rootLatin":"kh-l-q","lemma":"خَلَقَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yarattık"},{"position":8,"surface":"إِنَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tevkîd ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"şüphesiz biz"},{"position":8,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَحْنُ","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mahallen mansûb","gloss":"biz"},{"position":9,"surface":"خَلَقْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ḫ-l-q","rootLatin":"kh-l-q","lemma":"خَلَقَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yarattık"},{"position":9,"surface":"هُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onları"},{"position":10,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"den"},{"position":11,"surface":"طِينٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ṭ-y-n","rootLatin":"t-y-n","lemma":"طِين","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"çamur"},{"position":12,"surface":"لَّازِبٍ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"l-z-b","rootLatin":"l-z-b","lemma":"لَازِب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"yapışkan"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Secde Sûresi** · *Saffat Suresi 11. ayet*
- **Secde Sûresi** · *Saffat Suresi 11. ayet*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *37/11*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *37/11*
- **Sâffât Sûresi** · *37/11*
- **Sâffât Sûresi** · *37/11*
- **TB. Fusûs Mukaddimesi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *37/11*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *37/11*
- **Sâffât Sûresi** · *37/11*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *37/11*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *37/11*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *37/11*