# Sâffât Sûresi, 125. Âyet (37:125) > أَتَدْعُونَ بَعْلًا وَتَذَرُونَ أَحْسَنَ ٱلْخَـٰلِقِينَ *Eted'ûne ba'len ve teżerûne ahsene-lḣâlikîn(e)* **Meal (Diyanet):** (125-126) "Yaratıcıların en güzelini, sizin ve geçmiş atalarınızın Rabbi olan Allah'ı bırakarak "Ba'l'e mi tapıyorsunuz?" **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/37/125 --- ## Kelime Tahlili {"summary":"Bu ayet, Sâffât Suresi'nde Hz. İlyas'ın kavmine yönelik eleştirisini içermektedir. Temel olarak, tevhid inancına aykırı bir şekilde putperestliğe yönelme ve Allah'ın yaratıcılığını inkar etme konularını dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır. Ayet, 'Ba'l' putuna tapınmayı reddederek 'en güzel yaratıcı' olan Allah'a yönelmenin gerekliliğini vurgular.","keyConcepts":[{"word":"تَدْعُونَ","root":"د ع و","rootLatin":"d-'-v","meaning":"Bu kelime, ayette 'tapmak, ibadet etmek, çağırmak' anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'دعوة' (da'vet) kelimesinin asıl anlamının 'bir şeyi kendine doğru çekmek' olduğunu belirtir. Ayetteki 'تَدْعُونَ بَعْلًا' ifadesi, Ba'l'e yönelme, ona ibadet etme ve ondan yardım dileme anlamını taşır ki bu, Allah'tan başkasına yönelmenin bir tezahürüdür."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'دعاء' kelimesinin Kur'an'da farklı anlamlarda kullanıldığını, bu ayette ise 'ibadet etmek' manasına geldiğini ifade eder. Kavmin Ba'l'e 'çağrısı', aslında ona olan ibadetlerini ve bağlılıklarını ifade etmektedir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'dua' kavramının Kur'an'daki geniş anlam yelpazesine dikkat çeker. Bu bağlamda 'çağırmak', sadece bir seslenme değil, aynı zamanda bir ilahlaştırma ve ona sığınma eylemini de içerir. Ba'l'e 'çağırmak', onu ilah edinme ve ona tapınma eylemini ifade eder."}]},{"word":"بَعْلًا","root":"ب ع ل","rootLatin":"b-'-l","meaning":"Bu kelime, ayette putperestlikte tapınılan özel bir putun adıdır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'Ba'l'in İlyas kavminin taptığı bir put olduğunu ve bu putun adının 'Ba'l' olduğunu belirtir. Bu, Kur'an'ın belirli bir putperestlik pratiğine doğrudan atıfta bulunduğunu gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'Ba'l' kelimesinin aslen 'koca, sahip' anlamına geldiğini, ancak burada özel bir putun adı olarak kullanıldığını ifade eder. Kavmin bu puta tapınması, onu kendilerine 'sahip' ve 'ilah' edinmeleri anlamına gelir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'Ba'l'in İlyas kavminin taptığı bir put olduğunu ve bu putun adının 'Ba'l' olduğunu belirtir. Bu, Kur'an'ın belirli bir putperestlik pratiğine doğrudan atıfta bulunduğunu gösterir."}]},{"word":"تَذَرُونَ","root":"و ذ ر","rootLatin":"v-z-r","meaning":"Bu kelime, ayette 'terk etmek, bırakmak, vazgeçmek' anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'ذَر' (zer) fiilinin 'terk etmek' anlamına geldiğini ve Kur'an'da bu anlamda sıkça kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'تَذَرُونَ أَحْسَنَ ٱلْخَـٰلِقِينَ' ifadesi, kavmin en güzel yaratıcı olan Allah'ı terk edip Ba'l'e yönelmesini eleştirmektedir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn, 'ذَر' fiilinin genellikle 'bırakmak, terk etmek' anlamında kullanıldığını ve bu ayette de Allah'ı terk edip başka bir ilaha yönelme eylemini ifade ettiğini açıklar. Bu, tevhid inancından sapmanın bir göstergesidir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'ذَر' kökünün Kur'an'da genellikle bir şeyi veya bir kimseyi bırakma, terk etme anlamında kullanıldığını vurgular. Ayetteki kullanımı, Allah'ın yaratıcılığını ve ilahlığını göz ardı ederek putperestliğe yönelmenin bir eleştirisidir."}]},{"word":"أَحْسَنَ","root":"ح س ن","rootLatin":"h-s-n","meaning":"Bu kelime, ayette 'en güzel, en iyi' anlamında, üstünlük ifade eden bir sıfat olarak kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'حسن' (husn) kelimesinin 'güzellik, iyilik' anlamına geldiğini ve 'أحسن' (ahsen) kelimesinin ise 'en güzel, en iyi' anlamında bir üstünlük sıfatı olduğunu belirtir. Ayetteki 'أَحْسَنَ ٱلْخَـٰلِقِينَ' ifadesi, Allah'ın yaratıcılığının eşsiz ve mükemmel olduğunu vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'أحسن' kelimesinin 'en güzel' veya 'en iyi' anlamında kullanıldığını ve bu bağlamda Allah'ın yaratma fiilinin diğer tüm yaratıcıların fiillerinden üstün olduğunu ifade ettiğini açıklar. Bu, Allah'ın benzersizliğini ve kudretini vurgular."}]},{"word":"ٱلْخَـٰلِقِينَ","root":"خ ل ق","rootLatin":"h-l-k","meaning":"Bu kelime, ayette 'yaratanlar, biçim verenler' anlamında, Allah'ın yaratıcılık sıfatını ifade etmek için kullanılmıştır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'خلق' (halk) kelimesinin 'yaratmak, var etmek' anlamına geldiğini ve 'خالق' (halik) kelimesinin ise 'yaratan' olduğunu belirtir. Ayetteki çoğul kullanım 'ٱلْخَـٰلِقِينَ' ise, diğer varlıkların da bir anlamda 'yaratma' fiilinde bulunabileceği, ancak Allah'ın yaratmasının eşsiz ve üstün olduğunu ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'خلق' kelimesinin Kur'an'da 'yaratmak' anlamında kullanıldığını ve bu ayetteki 'ٱلْخَـٰلِقِينَ' ifadesinin, Allah'ın yaratıcılığının diğer tüm yaratıcılardan üstün olduğunu mecazi bir anlatımla ifade ettiğini belirtir. Burada 'yaratıcılar' ifadesi, putların veya insanların bir şeyleri 'biçimlendirme' eylemine atıfta bulunabilir, ancak Allah'ın yaratması hakiki ve eşsizdir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'halk' kavramının Kur'an'da merkezi bir rol oynadığını ve Allah'ın en temel sıfatlarından biri olduğunu vurgular. 'En güzel yaratıcı' ifadesi, Allah'ın yaratma fiilinin mükemmelliğini ve benzersizliğini ortaya koyarak, putların yaratma gücünden yoksunluğunu ima eder."}]}]} ## Tefsir {"topics":["kufur-sirk","tevhid","esma-i-husna","musrikler"]} ## Tefsir [{"position":1,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"mı/mi"},{"position":1,"surface":"تَدْعُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"د-ع-و","rootLatin":"d-'-w","lemma":"دَعَا","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"tapıyorsunuz/çağırıyorsunuz"},{"position":2,"surface":"بَعْلًا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ع-ل","rootLatin":"b-'-l","lemma":"بَعْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Ba'l'e"},{"position":3,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":3,"surface":"تَذَرُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"و-ذ-ر","rootLatin":"w-dh-r","lemma":"وَذَرَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki merfû fiile atfedildiği için merfû","gloss":"terk ediyorsunuz"},{"position":4,"surface":"أَحْسَنَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ح-س-ن","rootLatin":"h-s-n","lemma":"أَحْسَن","form":"Ef'al","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"en güzelini"},{"position":5,"surface":"ٱلْخَـٰلِقِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"خ-ل-ق","rootLatin":"kh-l-q","lemma":"خَالِق","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"yaratanların"}] ## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler - **Sâffât Sûresi** · *es-Sâffât 37/125-126* - **Sâffât Sûresi** · *es-Sâffât 37/125-126* - **Sâffât Sûresi** · *es-Sâffât 37/125* - **Sâffât Sûresi** · *es-Sâffât 37/125* - **Sâffât Sûresi** · *37/125-126* - **Sâffât Sûresi** · *37/125-126*