# Sâffât Sûresi, 142. Âyet (37:142)

> فَٱلْتَقَمَهُ ٱلْحُوتُ وَهُوَ مُلِيمٌ

*Feltekamehu-lhûtu vehuve mulîm(un)*

**Meal (Diyanet):** Böylece, Yunus kendini kınayıp dururken balık onu yuttu.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/37/142

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Yunus peygamberin balık tarafından yutulması olayını anlatırken, 'iltikam' fiili ve 'mülîm' sıfatı üzerinden olayın dramatik ve psikolojik boyutunu vurgulamaktadır. Ayet, balığın yutma eylemini ve Yunus'un içinde bulunduğu kınanmışlık halini dilbilimsel olarak derinlemesine ele almaktadır.","keyConcepts":[{"word":"فَٱلْتَقَمَهُ","root":"ل ق م","rootLatin":"l-k-m","meaning":"Balığın Yunus'u yutması eylemini, tam ve eksiksiz bir şekilde içine almasını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'لقم' kökünü 'bir şeyi ağızla almak, yutmak' olarak açıklar. 'İltikam' ise, bir şeyi tamamen ve hızla yutmak anlamına gelir. Ayetteki kullanımı, balığın Yunus'u ağzına alıp yutma eyleminin eksiksizliğini ve ani oluşunu vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'iltikam' fiilini 'yutmak' olarak tefsir eder ve bu kullanımın mecazi bir yönü olmadığını, doğrudan bir yutma eylemini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, balığın Yunus'u tamamen içine almasını, adeta bir lokma gibi yutmasını anlatır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'iltikam'ın 'yutmak' anlamına geldiğini, ancak 'لقم' kökünden türeyen bu fiilin, bir şeyi ağızla alıp yutma eyleminin şiddetini ve tamlığını ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'فَالْتَقَمَهُ الْحُوتُ' ifadesi, balığın Yunus'u tereddütsüz ve tamamen yuttuğunu gösterir."}]},{"word":"ٱلْحُوتُ","root":"ح و ت","rootLatin":"h-v-t","meaning":"Büyük deniz canlısı, balık; özellikle Yunus peygamberi yutan balığı ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'حوت' kelimesini 'büyük balık' olarak açıklar. Kur'an'da bu kelime, genellikle büyük deniz canlıları için kullanılır ve bu ayette Yunus peygamberi yutan özel balığı işaret eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'حوت' kelimesinin 'büyük balık' anlamına geldiğini ve bazen 'deniz canlısı' genel anlamında da kullanılabileceğini belirtir. Ayetteki kullanımı, Yunus kıssasındaki o meşhur, büyük balığı ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki hayvan isimlerinin bazen sembolik anlamlar taşıyabileceğini belirtse de, 'hût' kelimesinin bu ayetteki kullanımının doğrudan ve somut bir varlığı, yani Yunus'u yutan balığı ifade ettiğini vurgular. Bu, ilahi kudretin bir göstergesi olarak sunulur."}]},{"word":"مُلِيمٌ","root":"ل و م","rootLatin":"l-v-m","meaning":"Kınanmış, ayıplanmış veya kendini kınayan, pişmanlık duyan kişi anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'لوم' kökünü 'kınamak, ayıplamak' olarak açıklar. 'Mülîm' ise, hem 'kınanmış' (başkaları tarafından) hem de 'kendini kınayan, pişmanlık duyan' (fail anlamında) anlamına gelebilir. Ayetteki bağlamda, Yunus'un peygamberlik görevini terk etmesi nedeniyle duyduğu pişmanlık ve kendini kınama halini ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'مُلِيمٌ' kelimesinin 'kınanmış' veya 'kınayıcı' anlamlarına gelebileceğini belirtir. Bu ayetteki kullanımı, Yunus'un yaptığı eylemden dolayı hem Allah katında hem de kendi vicdanında bir kınanmışlık hissi içinde olduğunu gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'mülîm' kelimesinin Kur'an'daki kullanımlarının genellikle kişinin kendi hatasını idrak etmesi ve bu yüzden duyduğu pişmanlık ve kınanmışlık duygusunu ifade ettiğini belirtir. Yunus'un durumunda, kavmini terk etme kararının yanlışlığını anlaması ve bu yüzden kendini kınaması bu kelimeyle anlatılır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-diger-peygamberler","imtihan-bela","tovbe"]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Feltekamehu"},{"position":2,"translit":"l-hûtu"},{"position":3,"translit":"vehuve"},{"position":4,"translit":"mulîm(un)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":1,"surface":"ٱلْتَقَمَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ل-ق-م","rootLatin":"l-q-m","lemma":"اِلْتِقَام","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yuttu","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":1,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb mahalde mebnî","gloss":"onu","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":2,"surface":"ٱلْحُوتُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-و-ت","rootLatin":"ḥ-w-t","lemma":"حُوت","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"balık","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil"},{"position":3,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Hâl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"iken","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":3,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû mahalde mebnî","gloss":"o","binaDurumu":"Mebnî (munfasıl zamir)","gorev":"Mübteda"},{"position":4,"surface":"مُلِيمٌ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ل-و-م","rootLatin":"l-w-m","lemma":"مُلِيم","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"kınayan","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Haber"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Sâffât Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *37/139- 144*
- **Sâffât Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *37/139- 144*
- **Kalem Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *37/142*
- **Sâffât Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *37/142*
- **Sâffât Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *37/142*
- **Sâffât Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *37/142*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *37/139-144*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *37/139-144*
- **Sâffât Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *37/142*
- **Sâffât Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *37/142*
- **Sâffât Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *37/142*
- **Kalem Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *37/142*