# Sâffât Sûresi, 146. Âyet (37:146)

> وَأَنۢبَتْنَا عَلَيْهِ شَجَرَةً مِّن يَقْطِينٍ

*Ve enbetnâ ‘aleyhi şeceraten min yaktîn(in)*

**Meal (Diyanet):** Üzerine geniş yapraklı bir ağaç bitirdik.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/37/146

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Yunus peygamberin kıssasında, Allah'ın ona merhametini ve onu korumasını ifade eden bir sahneyi tasvir etmektedir. Ayet, ilahi kudretin bir tecellisi olarak, Yunus'un zor durumdan kurtarılması ve ona gölgelik sağlayacak bir bitkinin bitirilmesini konu alır.","keyConcepts":[{"word":"وَأَنۢبَتْنَا","root":"ن ب ت","rootLatin":"n-b-t","meaning":"Allah'ın bir şeyi yerden bitirmesi, yetiştirmesi fiili.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Nebt (نبت) kelimesi, topraktan çıkan her şey için kullanılır. 'Enbetnâ' (أنبتنا) fiili ise, Allah'ın bir şeyi yerden bitirmesi, yetiştirmesi anlamına gelir ve bu ayette, Yunus'u güneşin yakıcı etkisinden korumak için özel bir bitkinin Allah tarafından var edildiğini ifade eder. Bu, ilahi kudretin ve merhametin bir göstergesidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Arapçada 'enbetnâ' (أنبتنا) ifadesi, Allah'ın bir şeyi yaratması ve onu büyütmesi anlamında mecazi bir kullanımdır. Burada, Yunus'a gölgelik sağlaması için bir bitkinin Allah'ın emriyle yerden fışkırması kastedilir. Bu, Allah'ın dilediği şeyi kolaylıkla var edebileceğinin bir delilidir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Kur'an'da 'nebt' kökünden türeyen fiiller genellikle Allah'a isnat edilir ve O'nun yaratma, rızıklandırma ve canlıları var etme gücünü vurgular. Bu ayetteki 'enbetnâ' fiili, Yunus'un içinde bulunduğu zor durumda ona özel bir lütuf olarak bir bitkinin bitirilmesini ifade ederek, ilahi inayeti ve merhameti ön plana çıkarır."}]},{"word":"شَجَرَةً","root":"ش ج ر","rootLatin":"ş-c-r","meaning":"Genellikle gövdesi ve dalları olan, odunsu bitki.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şecere (شجرة), kökü ve dalları olan her bitki için kullanılır. Bu ayette 'şeceraten min yaktîn' (geniş yapraklı bir bitki) ifadesiyle, Yunus'a gölge sağlayacak, hızlı büyüyen ve geniş yapraklı bir bitki kastedilmektedir. Bu, Yunus'un güneşin yakıcı etkisinden korunması için özel bir bitki olduğuna işaret eder."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şecere kelimesi, genel olarak ağaç anlamına gelir. Ancak bu ayette 'yaktîn' ile birlikte kullanılması, onun belirli bir tür ağaç veya bitki olduğunu gösterir. Yunus'un kıssasında bu bitkinin zikredilmesi, onun çöl sıcağından korunması için Allah'ın bir lütfu olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'şecere' kavramı, bazen cennet ağaçları gibi sembolik anlamlar taşısa da, bu ayette somut bir bitkiyi ifade eder. Yunus'un durumunda, bu bitki ilahi merhametin ve kurtuluşun bir sembolü olarak işlev görür; ona fiziksel bir koruma sağlar ve böylece ilahi lütfu somutlaştırır."}]},{"word":"يَقْطِينٍ","root":"ي ق ط ن","rootLatin":"y-k-t-n","meaning":"Kabakgiller familyasından, geniş yapraklı, hızlı büyüyen bir bitki türü.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Yaktîn (يقطين), kabak ve benzeri, yere yayılan, geniş yapraklı bitkiler için kullanılan bir isimdir. Bu ayette özellikle 'yaktîn'in zikredilmesi, onun hızlı büyümesi ve geniş yapraklarıyla Yunus'a çabucak gölge sağlayabilecek bir bitki olmasından dolayıdır. Bu, Allah'ın Yunus'a olan özel ilgisini ve merhametini gösterir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Yaktîn, kabak türünden bir bitkidir. Geniş yaprakları sayesinde gölge yapar ve Yunus'un güneşin yakıcı etkisinden korunmasına yardımcı olur. Bu, Allah'ın Yunus'a olan lütfunun ve onu zor durumdan kurtarma iradesinin bir işaretidir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Yaktîn kelimesi, Arapçada kabak ve benzeri bitkileri ifade eder. Bu bitkinin özelliği, hızla büyümesi ve geniş yapraklara sahip olmasıdır. Ayette bu bitkinin seçilmesi, Yunus'un acil bir gölgeye ihtiyaç duyması ve Allah'ın ona bu ihtiyacını en hızlı ve etkili şekilde karşılamasıyla ilişkilidir. Bu, ilahi kudretin ve merhametin somut bir örneğidir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tabiat-ayetleri","rizik","kissa-diger-peygamberler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"أَنۢبَتْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ب-ت","rootLatin":"n-b-t","lemma":"أَنْبَتَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yetiştirdik"},{"position":2,"surface":"عَلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":2,"surface":"هِ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onu"},{"position":3,"surface":"شَجَرَةً","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ج-ر","rootLatin":"sh-j-r","lemma":"شَجَرَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir ağaç/bitki"},{"position":4,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-den/-dan"},{"position":5,"surface":"يَقْطِينٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ي-ق-ط-ن","rootLatin":"y-q-t-n","lemma":"يَقْطِين","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kabak (geniş yapraklı bitki)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Sâffât Sûresi** · *37/146*
- **Sâffât Sûresi** · *37/146*
- **Sâffât Sûresi** · *37/146*
- **Sâffât Sûresi** · *37/146*