# Sâffât Sûresi, 16. Âyet (37:16)

> أَءِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَابًا وَعِظَـٰمًا أَءِنَّا لَمَبْعُوثُونَ

*E-iżâ mitnâ vekunnâ turâben ve'izâmen e-innâ lemeb'ûśûn(e)*

**Meal (Diyanet):** "Gerçekten biz, ölüp bir toprak ve kemik yığını haline geldikten sonra mı, biz mi tekrar diriltileceğiz?"

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/37/16

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, yeniden diriliş inancına karşı çıkan müşriklerin şaşkınlığını ve inkârını dile getirmektedir. Temel olarak ölüm, toprağa karışma, kemik olma ve yeniden dirilme kavramları üzerinden ahiret inancının reddini ifade eder.","keyConcepts":[{"word":"مِتْنَا","root":"م و ت","rootLatin":"m-w-t","meaning":"Ölmek, canın bedenden ayrılması ve hayatın sona ermesi halini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Mevt (ölüm), canın bedenden ayrılmasıdır. Kur'an'da bazen mecazi anlamda da kullanılır, ancak bu ayetteki 'mitnâ' ifadesi, bedenin hayatını yitirmesi ve canlılığın sona ermesi anlamında hakiki ölüme işaret eder. Müşrikler, bu hakiki ölümden sonra dirilişi imkânsız görmektedirler."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'mevt' kavramının Kur'an'da sadece biyolojik bir son değil, aynı zamanda bir dönüşüm ve yeni bir başlangıcın öncüsü olarak da ele alındığını belirtir. Ancak bu ayetteki kullanımında, müşriklerin bakış açısından, 'mevt' kesin bir son ve dirilişin imkânsızlığını gösteren bir durumdur. Onlar için ölüm, varoluşun nihai noktasıdır."}]},{"word":"تُرَابًا","root":"ت ر ب","rootLatin":"t-r-b","meaning":"Toprak, bedenin çürüyüp karıştığı maddeyi ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'türâb' kelimesinin burada bedenin ölümden sonraki halini, yani çürüyüp toprağa karışmasını ifade ettiğini belirtir. Müşrikler, bedenin toprağa karıştıktan sonra tekrar bir araya gelmesini ve canlanmasını akıl dışı bulmaktadırlar."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'türâb'ın toprağın kendisi olduğunu ve bu ayette bedenin ölümden sonraki nihai durumunu, yani çürüyerek toprağın bir parçası haline gelmesini vurguladığını açıklar. Bu durum, müşriklerin dirilişi inkâr etmelerinin temel argümanlarından biridir."}]},{"word":"عِظَامًا","root":"ع ظ م","rootLatin":"'-z-m","meaning":"Kemikler, bedenin çürüdükten sonra geriye kalan en dayanıklı kısımlarını ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ızâm' kelimesinin burada bedenin çürüdükten sonra kalan kemiklerini ifade ettiğini belirtir. Müşrikler, bu kemiklerin dahi çürüyüp dağıldıktan sonra tekrar bir araya gelip canlanmasını imkânsız görmektedirler. Ayet, onların bu şaşkınlığını ve inkârını yansıtır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"el-Kefevî, 'ızm'ın bedenin iskeletini oluşturan sert yapı olduğunu ve bu ayette 'türâb' ile birlikte zikredilmesinin, bedenin tamamen dağılıp yok olduğunu vurguladığını açıklar. Müşrikler, bu dağılmış kemiklerin yeniden toplanıp canlanmasını akıllarına sığdıramazlar."}]},{"word":"لَمَبْعُوثُونَ","root":"ب ع ث","rootLatin":"b-'-s̱","meaning":"Yeniden diriltilmek, ölümden sonra tekrar hayata döndürülmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ba's (diriliş), bir şeyi harekete geçirmek, uyandırmak veya ölümden sonra tekrar hayata döndürmek anlamına gelir. Bu ayetteki 'lemab'ûsûn' ifadesi, müşriklerin alaycı bir üslupla, öldükten ve toprağa karıştıktan sonra yeniden diriltilme ihtimalini reddetmelerini yansıtır. Onlar için bu, imkânsız bir durumdur."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'ba's' kavramının Kur'an'da hem uykudan uyanma gibi küçük dirilişleri hem de ahiretteki büyük dirilişi ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'lemab'ûsûn' ise, müşriklerin inkâr ettiği, ölümden sonraki nihai dirilişi ifade eder. Onlar, bu dirilişin gerçekleşeceğine inanmamaktadırlar."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'ba's'ın bir şeyi bulunduğu yerden kaldırmak ve göndermek anlamına geldiğini, Kur'an'da ise özellikle ölülerin kabirlerinden çıkarılıp tekrar canlandırılması anlamında kullanıldığını açıklar. Ayetteki soru, müşriklerin bu dirilişin imkânsızlığına dair şüphelerini ve inkârlarını dile getirmektedir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["dirilis","musrikler","kiyamet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"mı/mi"},{"position":1,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"olduğu zaman"},{"position":2,"surface":"مِتْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"م-و-ت","rootLatin":"m-w-t","lemma":"مَاتَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"öldüğümüz"},{"position":3,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":3,"surface":"كُنَّا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî Nakıs","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"olduğumuz"},{"position":4,"surface":"تُرَابًا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ت-ر-ب","rootLatin":"t-r-b","lemma":"تُرَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"كَانَ'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"toprak"},{"position":5,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":5,"surface":"عِظَامًا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ظ-م","rootLatin":"'-z-m","lemma":"عَظْم","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"كَانَ'nin haberine atfedildiği için mansûb","gloss":"kemikler"},{"position":6,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"mı/mi"},{"position":6,"surface":"إِنَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"muhakkak ki"},{"position":6,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"إِنَّ'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"biz"},{"position":7,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd (Lâm-ı İbtidâ)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"elbette"},{"position":7,"surface":"مَبْعُوثُونَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"ب-ع-ث","rootLatin":"b-'-s","lemma":"مَبْعُوث","form":"Mef'ûl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"إِنَّ'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"diriltilecek olanlar"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Sâffât Sûresi** · *37/16*
- **Sâffât Sûresi** · *37/16*
- **Sâffât Sûresi** · *37/16*
- **Sâffât Sûresi** · *37/16*