# Sâffât Sûresi, 168. Âyet (37:168)

> لَوْ أَنَّ عِندَنَا ذِكْرًا مِّنَ ٱلْأَوَّلِينَ

*Lev enne ‘indenâ żikran mine-l-evvelîn(e)*

**Meal (Diyanet):** (167-169) Müşrikler) şunu da söylüyorlardı: "Eğer yanımızda öncekilere verilen kitaplardan bir kitap olsaydı, elbette biz ihlaslı kullar olurduk."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/37/168

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, müşriklerin geçmiş ümmetlere verilen ilahi rehberliğe duydukları özlemi ve bu rehberliğe sahip olsalardı gösterecekleri iddia edilen itaati dile getirmektedir. Temel kavramlar, ilahi hatırlatma/kitap ve geçmiş nesillerin mirası etrafında şekillenmektedir.","keyConcepts":[{"word":"ذِكْرًا","root":"ذ ك ر","rootLatin":"z-k-r","meaning":"Bu bağlamda, Allah'tan gelen bir hatırlatma, öğüt veya ilahi bir kitap anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'zikr' kelimesinin hem kalpteki hatırlama hem de dildeki anma anlamına geldiğini belirtir. Kur'an'da ise genellikle ilahi vahiy, öğüt ve kitap anlamında kullanılır. Ayetteki 'zikrâ' ifadesi, geçmiş ümmetlere verilen kutsal kitaplar gibi, Allah'tan gelen bir rehberliği ifade eder. (el-Müfredât, s. 320)"},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'zikr' kelimesinin Kur'an'da farklı anlamlarda kullanıldığını, bunlardan birinin de 'kitap' veya 'vahiy' olduğunu açıklar. Bu ayetteki 'zikrâ', müşriklerin kendilerine de geçmiş peygamberlere indirilenler gibi bir kitap indirilmesini arzu ettiklerini gösterir. (Nüzhetü'l-Kulûb, s. 234)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'zikr' kavramının Kur'an'da 'Allah'ı hatırlama'dan 'vahiy' ve 'ilahi mesaj'a kadar geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu vurgular. Bu ayetteki kullanımı, Allah'ın insanlara gönderdiği ve onları doğru yola ileten bir 'hatırlatma' veya 'kitap' olarak anlaşılmalıdır. (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar, s. 165-167)"}]},{"word":"ٱلْأَوَّلِينَ","root":"أ و ل","rootLatin":"e-v-l","meaning":"Geçmişte yaşamış olanlar, önceki nesiller veya önceki ümmetler anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'evvelîn' kelimesinin 'önceki nesiller' veya 'geçmiş ümmetler' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'minel-evvelîn' ifadesi, müşriklerin kendilerine de geçmiş peygamberlere ve ümmetlere indirilen türden bir ilahi kitap verilmesini arzu ettiklerini gösterir. (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân, s. 350)"},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'evvel' kelimesinin 'ilk' ve 'önceki' anlamlarına geldiğini ve çoğulunun 'evvelûn' olduğunu açıklar. Kur'an'da 'el-evvelîn' genellikle peygamberlerin gönderildiği ve kendilerine kitap verilen geçmiş ümmetleri ifade eder. Bu ayette de bu bağlamda kullanılmıştır. (Basâiru Zevi't-Temyîz, c. 1, s. 195)"},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'evvelîn' kelimesinin Kur'an'da genellikle 'geçmiş kavimler', 'önceki milletler' anlamında kullanıldığını ve bu kavimlerin yaşadığı olaylar ve kendilerine gönderilen peygamberler aracılığıyla bir ibret ve ders kaynağı teşkil ettiğini belirtir. Ayetteki kullanım, geçmiş ümmetlere verilen ilahi rehberliğe atıftır. (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi, s. 120)"}]}]}

## Tefsir

{"topics":["ilahi-kitaplar","musrikler","iman"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"لَوْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَوْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"eğer"},{"position":2,"surface":"أَنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tevkîd ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"muhakkak ki"},{"position":3,"surface":"عِندَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekan","root":"ع-ن-د","rootLatin":"'-n-d","lemma":"عِنْدَ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"yanında"},{"position":3,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"bizim"},{"position":4,"surface":"ذِكْرًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"dh-k-r","lemma":"ذِكْر","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"أَنَّ'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"bir zikir/kitap"},{"position":5,"surface":"مِّنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-den"},{"position":6,"surface":"ٱلْأَوَّلِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"أ-و-ل","rootLatin":"a-w-l","lemma":"أَوَّل","form":"Fa''al","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"öncekiler"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *37/167-169*
- **Sâffât Sûresi** · *37/167-168*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *37/167-169*
- **Sâffât Sûresi** · *37/167-168*