# Sâffât Sûresi, 182. Âyet (37:182)

> وَٱلْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ ٱلْعَـٰلَمِينَ

*Velhamdu li(A)llâhi rabbi-l'âlemîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Hamd, alemlerin Rabbi olan Allah'a mahsustur.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/37/182

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, 'hamd' kavramının 'Alemlerin Rabbi' olan Allah'a aidiyetini vurgulayarak, şükran ve övgünün nihai kaynağını işaret eder. Dilbilimsel olarak, 'hamd'in kapsamlı anlamı ve 'âlemîn'in evrenselliği ayetin temel mesajını oluşturur.","keyConcepts":[{"word":"ٱلْحَمْدُ","root":"ح م د","rootLatin":"h-m-d","meaning":"Her türlü övgü, şükür ve yüceltmenin yalnızca Allah'a ait olduğunu ifade eden kapsamlı bir kavramdır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hamd, bir nimete karşılık veya bir güzellikten dolayı yapılan övgüdür. Şükürden daha geneldir, zira şükür nimete karşılık olurken, hamd hem nimete karşılık hem de nimetsiz olarak bir güzellikten dolayı olabilir. Ayetteki 'el-Hamd' ifadesi, tüm övgülerin ve yüceltmelerin yalnızca Allah'a mahsus olduğunu belirtir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Hamd, övgü ve yüceltme anlamındadır. Kur'an'da 'el-Hamd'in Allah'a isnat edilmesi, O'nun her türlü övgüye layık olduğunu, kemal sıfatlarıyla muttasıf olduğunu ve tüm nimetlerin kaynağı olduğunu gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Hamd, Kur'an'da sadece bir övgü ifadesi değil, aynı zamanda Allah'ın mutlak egemenliğini ve lütfunu kabul etme eylemidir. 'El-Hamd'in belirli bir nesneye yönelmesi, o nesnenin en yüce ve övgüye en layık varlık olduğunu gösterir ki bu da Allah'tır."}]},{"word":"لِلَّهِ","root":"أ ل ه","rootLatin":"e-l-h","meaning":"İbadet edilen, tapınılan, kendisine yönelinen tek ilah olan Allah'a aidiyeti ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Allah ismi, yüce yaratıcının özel ismidir ve diğer isimleri bu isme nispet edilir. 'Lillâhi' ifadesindeki 'li' harfi, hamdin yalnızca O'na ait olduğunu, O'nun dışındaki hiçbir varlığa yöneltilemeyeceğini vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Allah ismi, zat-ı vacibü'l-vücudun ismidir ve tüm kemal sıfatlarını kendinde toplayan tek varlığı ifade eder. Ayetteki 'lillâhi' ifadesi, hamdin münhasıran O'na tahsis edildiğini, başka hiçbir varlığın bu övgüye layık olmadığını belirtir."}]},{"word":"رَبِّ","root":"ر ب ب","rootLatin":"r-b-b","meaning":"Terbiye eden, yetiştiren, sahip olan, idare eden ve hükmeden anlamlarını taşıyan, Allah'ın yaratıcılık ve yöneticilik sıfatını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rab, bir şeyi tedricen kemale erdiren, terbiye eden demektir. Allah'a nispet edildiğinde, O'nun yaratma, rızık verme, yönetme ve her şeyi kemale erdirme sıfatlarını kapsar. Ayetteki 'Rabbi' ifadesi, Allah'ın âlemler üzerindeki mutlak otoritesini ve idaresini vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Rab, sahip, malik, efendi, terbiye edici ve ıslah edici anlamlarına gelir. Allah için kullanıldığında, O'nun tüm varlıklar üzerindeki mutlak sahipliğini, onları yaratan, yaşatan ve yöneten olduğunu ifade eder. Bu bağlamda, hamdin O'na ait olması, O'nun bu üstün sıfatlarından kaynaklanır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Rab kavramı, sadece yaratmayı değil, aynı zamanda yaratılanı koruma, geliştirme ve hedefine ulaştırma işlevini de içerir. 'Rabbi' kelimesi, Allah'ın âlemler üzerindeki sürekli ve aktif yönetimini, onları en güzel şekilde idare edişini ifade eder."}]},{"word":"ٱلْعَـٰلَمِينَ","root":"ع ل م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"Allah dışında var olan her şeyi kapsayan, tüm âlemleri ve varlık türlerini ifade eden çoğul bir isimdir.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Âlemîn, Allah'ın yarattığı her şeyi kapsayan bir isimdir. İnsanlar, cinler, melekler ve diğer tüm varlık türleri bu kapsama girer. Ayetteki 'el-âlemîn' ifadesi, Allah'ın Rabliğinin ve hamdin O'na ait olmasının evrensel ve kapsamlı olduğunu gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Âlemîn, 'âlem' kelimesinin çoğuludur ve Allah'tan başka var olan her şeyi ifade eder. Her bir tür, kendi içinde bir âlemdir. Bu kelime, Allah'ın Rabliğinin ve hamdin O'na aidiyetinin sadece belirli bir varlık grubuna değil, tüm evrene şamil olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Âlemîn, Kur'an'da sadece fiziksel evreni değil, aynı zamanda tüm varlık kategorilerini ve boyutlarını ifade eder. 'Rabbi'l-âlemîn' terkibi, Allah'ın tüm bu âlemlerin mutlak sahibi, yöneticisi ve terbiye edicisi olduğunu, dolayısıyla tüm övgülerin O'na ait olduğunu pekiştirir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["zikir","tevhid","esma-i-husna"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"ٱلْحَمْدُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ح-م-د","rootLatin":"h-m-d","lemma":"حَمْد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"hamd"},{"position":2,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":2,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah'a"},{"position":3,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"Rabbi"},{"position":4,"surface":"ٱلْعَـٰلَمِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عَالَم","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"âlemlerin"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Sâffât Sûresi** · *37/182*
- **Sâffât Sûresi** · *37/182*
- **Ahadiyyet** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *37/ 180- 182*
- **Sâffât Sûresi** · *37/182*
- **Sâffât Sûresi** · *37/182*