# Sâffât Sûresi, 23. Âyet (37:23)

> مِن دُونِ ٱللَّهِ فَٱهْدُوهُمْ إِلَىٰ صِرَٰطِ ٱلْجَحِيمِ

*Min dûni(A)llâhi fehdûhum ilâ sirâti-lcahîm(i)*

**Meal (Diyanet):** (22-24) Allah, meleklere şöyle emreder: "Zulmedenleri, eşlerini ve Allah'ı bırakıp da tapmakta olduklarını toplayın, onları cehennemin yoluna koyun ve onları tutuklayın. Çünkü onlar sorguya çekileceklerdir."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/37/23

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, kıyamet gününde müşriklerin ve taptıkları putların toplanarak cehenneme sevk edilmesini konu almaktadır. Anahtar kavramlar, ilah edinilen varlıkların ve cehennemin mahiyetini dilbilimsel olarak ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"ٱللَّهِ","root":"أ ل ه","rootLatin":"e-l-h","meaning":"Ayette, ibadete layık tek varlık olan Allah'ı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'Allah' kelimesinin 'el-İlah'tan türediğini ve 'ibadet edilen, hayranlık duyulan' anlamlarına geldiğini belirtir. Bu ayette 'Allah'ı bırakıp da' ifadesi, O'nun dışındaki varlıklara tapınmanın yanlışlığını vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'Allah' kavramının Kur'an'daki merkeziyetini ve 'ilah' kelimesinin özel bir isim haline gelerek tek ve mutlak Tanrı'yı ifade ettiğini açıklar. Ayetteki kullanımı, tevhid inancının zıddı olan şirki işaret eder."}]},{"word":"فَٱهْدُوهُمْ","root":"ه د ي","rootLatin":"h-d-y","meaning":"Ayette, bir yere yönlendirme, sevk etme anlamında kullanılır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'hedâ' fiilinin 'yol göstermek, doğru yola iletmek' anlamının yanı sıra, bu ayetteki gibi 'bir yere sevk etmek, yönlendirmek' anlamında da kullanıldığını belirtir. Burada cehenneme sevk etme emrini ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'hedâ' fiilinin mecazi olarak 'bir şeyi bir yere götürmek, ulaştırmak' anlamında kullanılabileceğini ifade eder. Ayetteki 'cehennem yoluna koyun' ifadesi, bu mecazi kullanımı yansıtır."}]},{"word":"صِرَٰطِ","root":"ص ر ط","rootLatin":"s-r-t","meaning":"Ayette, cehenneme giden yol, güzergah anlamında kullanılır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'sırât' kelimesinin 'açık ve geniş yol' anlamına geldiğini belirtir. Bu ayette 'sırâtü'l-cahîm' tamlaması, cehenneme götüren belirgin ve kaçınılmaz yolu ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'sırât' kelimesinin Kur'an'da hem hidayet yolunu hem de sapkınlık yolunu ifade etmek için kullanıldığını açıklar. Burada 'cehennem yolu' olarak, kötü akıbetin yolunu temsil eder."}]},{"word":"ٱلْجَحِيمِ","root":"ج ح م","rootLatin":"c-h-m","meaning":"Ayette, şiddetli ateşi ve azabı olan cehennemin bir ismini ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'cahîm' kelimesinin 'şiddetli yanan ateş' anlamına geldiğini ve cehennemin isimlerinden biri olduğunu belirtir. Ayetteki kullanımı, kafirlerin ve putperestlerin varacağı nihai azap yerini vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'cahîm' kelimesinin 'alevleri yükselen, şiddetli ateş' anlamında olduğunu ve Kur'an'da cehennemin bir vasfı olarak kullanıldığını ifade eder. Bu ayette, azabın şiddetini tasvir eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["cehennem","kufur-sirk","musrikler","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":2,"surface":"دُونِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-و-ن","rootLatin":"d-w-n","lemma":"دُون","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"altında, gayrı"},{"position":3,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah"},{"position":4,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o halde"},{"position":4,"surface":"ٱهْدُو","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ه-د-ي","rootLatin":"h-d-y","lemma":"هَدَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"yöneltin, hidayet edin"},{"position":4,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onları"},{"position":5,"surface":"إِلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَىٰ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-e, -a"},{"position":6,"surface":"صِرَٰطِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ص-ر-ط","rootLatin":"s-r-ṭ","lemma":"صِرَاط","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yol"},{"position":7,"surface":"ٱلْجَحِيمِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ج-ح-م","rootLatin":"j-ḥ-m","lemma":"جَحِيم","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"cehennem"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Sâffât Sûresi** · *37/22-23*
- **Sâffât Sûresi** · *37/22-23*