# Sâffât Sûresi, 5. Âyet (37:5)

> رَّبُّ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا وَرَبُّ ٱلْمَشَـٰرِقِ

*Rabbu-ssemâvâti vel-ardi vemâ beynehumâ ve rabbu-lmeşârik(i)*

**Meal (Diyanet):** O, göklerin, yerin ve ikisi arasındakilerin Rabbidir. Doğuların da (Batıların da) Rabbidir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/37/5

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın evren üzerindeki mutlak egemenliğini ve yaratıcılığını vurgulamaktadır. 'Rab' kavramı üzerinden ilahi otoriteyi, 'semavat', 'ard' ve 'meşarik' kavramları ile de bu otoritenin kapsayıcılığını ve evrenselliğini ifade eder.","keyConcepts":[{"word":"رَّبُّ","root":"ر ب ب","rootLatin":"r-b-b","meaning":"Yaratan, terbiye eden, sahip olan ve yöneten ilahi otorite.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rab kelimesi, aslen terbiye etmek, bir şeyi kademe kademe kemale erdirmek anlamına gelir. Allah için kullanıldığında, yaratma, rızık verme, sahip olma ve yönetme gibi tüm ilahi sıfatları kapsar. Ayetteki 'Rabbu's-semâvâti ve'l-ard' ifadesi, Allah'ın göklerin ve yerin hem yaratıcısı hem de yöneticisi olduğunu belirtir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Rab, mülkün sahibi, işleri idare eden, terbiye eden ve ıslah edendir. Bu ayetteki kullanımı, Allah'ın sadece yaratmakla kalmayıp, aynı zamanda yarattığı her şeyi düzenleyen, koruyan ve geliştiren olduğunu gösterir. Bu, O'nun evren üzerindeki tam ve kesintisiz egemenliğini ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Rab kavramı, Kur'an'da Allah'ın en temel isimlerinden biridir ve O'nun yaratıcı, besleyici, koruyucu ve hükmedici rolünü vurgular. Ayetteki 'Rabbu's-semâvâti ve'l-ard' ifadesi, Allah'ın evrenin mutlak efendisi ve yöneticisi olduğunu, hiçbir şeyin O'nun iradesi dışında var olamayacağını veya işleyemeyeceğini belirtir."}]},{"word":"ٱلسَّمَـٰوَٰتِ","root":"س م و","rootLatin":"s-m-w","meaning":"Yüksekte olan, yüce ve geniş gökler alemi.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Semâvât kelimesi, 'semâ'nın çoğuludur ve yüksekte olan her şeyi ifade eder. Kur'an'da genellikle yedi kat gök olarak zikredilir ve Allah'ın kudretinin ve yaratıcılığının bir göstergesi olarak kullanılır. Bu ayette, Allah'ın egemenliğinin sadece yeryüzüyle sınırlı olmadığını, tüm gökleri de kapsadığını vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Semâvât, mecazen yücelik ve ululuk anlamlarına gelir. Ayetteki 'Rabbu's-semâvâti' ifadesi, Allah'ın sadece fiziksel göklerin değil, aynı zamanda tüm yüce ve ulvi alemlerin de Rabbi olduğunu, yani O'nun hükümranlığının her şeyi kuşattığını anlatır."}]},{"word":"وَٱلْأَرْضِ","root":"أ ر ض","rootLatin":"a-r-d","meaning":"Üzerinde yaşadığımız yeryüzü ve onun tüm unsurları.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Arz kelimesi, yeryüzü anlamına gelir ve Kur'an'da genellikle göklerle birlikte zikredilerek Allah'ın yaratma kudretinin ve evren üzerindeki egemenliğinin bütünlüğünü ifade eder. Bu ayette, Allah'ın Rab oluşunun sadece gökleri değil, yeryüzünü de kapsadığını, yani tüm varoluşun O'nun kontrolünde olduğunu belirtir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Arz, Kur'an'da hem fiziksel yeryüzünü hem de üzerinde yaşayan canlıları ve barındırdığı tüm unsurları ifade eder. 'Rabbu'l-ard' ifadesi, Allah'ın yeryüzünün ve üzerindeki her şeyin yaratıcısı, yöneticisi ve rızık vericisi olduğunu gösterir, böylece O'nun ilahi otoritesinin kapsamını genişletir."}]},{"word":"وَٱلْمَشَـٰرِقِ","root":"ش ر ق","rootLatin":"ş-r-q","meaning":"Güneşin doğduğu yerler, doğuş noktaları; mecazen tüm yönler ve zamanlar.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Meşârik kelimesi, 'meşrık'ın çoğuludur ve güneşin doğduğu yerler anlamına gelir. Kur'an'da çoğul olarak kullanılması, güneşin yıl boyunca farklı noktalardan doğmasını ifade eder. Bu ayette, Allah'ın sadece belirli bir doğuş noktasının değil, tüm doğuş noktalarının Rabbi olduğunu, dolayısıyla zaman ve mekan üzerindeki mutlak hakimiyetini vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Meşârik, güneşin her gün farklı bir yerden doğması nedeniyle çoğul olarak kullanılmıştır. Bu, Allah'ın kudretinin ve düzeninin sürekliliğini ve evrenselliğini gösterir. Ayetteki 'Rabbu'l-meşârik' ifadesi, Allah'ın sadece belirli bir coğrafyanın değil, tüm dünyanın ve zamanın Rabbi olduğunu, her an ve her yerde hükümran olduğunu anlatır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Meşârik kavramı, Kur'an'da Allah'ın evrensel egemenliğini ve kozmik düzeni kuran ve sürdüren gücünü sembolize eder. Güneşin doğuş noktalarının çeşitliliği, Allah'ın yaratılıştaki çeşitliliğini ve her şeyi kapsayan ilmini gösterir. Bu, Allah'ın Rabliğinin sadece belirli bir bölgeye veya zamana özgü olmadığını, tüm evreni kuşattığını pekiştirir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tevhid","yaratilis","tabiat-ayetleri","melekler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"رَّبُّ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Rabbi"},{"position":2,"surface":"ٱلسَّمَـٰوَٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاوَات","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"göklerin"},{"position":3,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":3,"surface":"ٱلْأَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"a-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki mecrûr isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"yerin"},{"position":4,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":4,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî olduğu için mecrûr mahalde","gloss":"olanlar"},{"position":5,"surface":"بَيْنَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","lemma":"بَيْن","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"arasında"},{"position":5,"surface":"هُمَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Tesniye","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"ikisinin"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"رَبُّ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki merfû isme atfedildiği için merfû","gloss":"Rabbi"},{"position":7,"surface":"ٱلْمَشَـٰرِقِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ر-ق","rootLatin":"ş-r-q","lemma":"مَشْرِق","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"doğuların"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Sâffât Sûresi** · *5. ÂYETLER*
- **Sâffât Sûresi** · *37/5*
- **Sâffât Sûresi** · *37/5*
- **Sâffât Sûresi** · *5. ÂYETLER*
- **Sâffât Sûresi** · *37/5*
- **Sâffât Sûresi** · *37/5*