# Sâffât Sûresi, 64. Âyet (37:64)

> إِنَّهَا شَجَرَةٌ تَخْرُجُ فِىٓ أَصْلِ ٱلْجَحِيمِ

*İnnehâ şeceratun taḣrucu fî asli-lcahîm(i)*

**Meal (Diyanet):** O, cehennemin dibinde biten bir ağaçtır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/37/64

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, cehennemin derinliklerinde biten, azapla ilişkilendirilen bir ağaçtan bahsetmektedir. Ayet, 'ağaç', 'çıkar' ve 'cehennem' kavramları üzerinden bu azabın niteliğini ve mekanını tasvir eder.","keyConcepts":[{"word":"شَجَرَةٌ","root":"ش ج ر","rootLatin":"ş-c-r","meaning":"Cehennemde biten, azapla ilişkilendirilen özel bir ağaç türüdür.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şecere (شَجَرَةٌ), kökü yerde sabit olan ve dalları olan bitki demektir. Kur'an'da bazen genel anlamda ağaç için kullanılırken, bu ayette olduğu gibi özel bir bağlamda, yani cehennemdeki zakkum ağacı gibi belirli bir ağaç türünü ifade etmek için de kullanılır. Burada azapla ilişkilendirilen bir varlık olarak zikredilmiştir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Şecere (شَجَرَةٌ), gövdesi ve dalları olan bitkidir. Kur'an'da bu kelime, hem dünyevi ağaçlar için hem de ahiretteki özel ağaçlar için kullanılmıştır. Sâffât 64'teki 'şecere', cehennemin dibinde biten ve azap unsuru olan bir ağacı ifade eder ki bu, genellikle Zakkum ağacı olarak tefsir edilir."}]},{"word":"تَخْرُجُ","root":"خ ر ج","rootLatin":"h-r-c","meaning":"Bir yerden filizlenip ortaya çıkmak, bitmek anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hurûc (خروج), bir şeyin bir yerden dışarı çıkması, zuhur etmesidir. Bu ayette 'tahrucu' (تَخْرُجُ), ağacın cehennemin dibinden filizlenip büyümesini, ortaya çıkmasını ifade eder. Bu, ağacın doğal bir şekilde orada var olduğunu ve cehennemin bir parçası olduğunu vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Harc (خَرْج) ve hurûc (خُرُوج), bir şeyin bir yerden ayrılması veya ortaya çıkmasıdır. 'Tahrucu' (تَخْرُجُ) fiili, ağacın cehennemin en derin noktasından, yani 'asli'nden, filizlenerek yükseldiğini ve orada var olduğunu belirtir. Bu, ağacın cehennemin doğasına ait bir unsur olduğunu gösterir."}]},{"word":"أَصْلِ","root":"أ ص ل","rootLatin":"a-s-l","meaning":"Bir şeyin kökü, temeli, en derin ve en alt kısmı.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Asl (أَصْل), bir şeyin kökü, temeli ve başlangıcıdır. Bu ayette 'asli'l-cahîm' (أَصْلِ ٱلْجَحِيمِ) ifadesi, cehennemin en derin, en alt kısmını, yani kökünü ve temelini ifade eder. Ağacın bu derinlikten çıkması, onun cehennemin özünden beslendiğini ve azabın şiddetini artırdığını ima eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Asl (أَصْل), bir şeyin dayandığı temel, kök veya başlangıç noktasıdır. 'Asli'l-cahîm' (أَصْلِ ٱلْجَحِيمِ) terkibi, cehennemin en derin, en alt katmanını, yani cehennemin kökünü ve temelini belirtir. Bu, ağacın cehennemin en şiddetli ve merkezi noktasında bulunduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'asl' (أَصْل) kelimesi, bir şeyin temelini, kökenini veya özünü ifade etmek için kullanılır. Bu ayette 'asli'l-cahîm' (أَصْلِ ٱلْجَحِيمِ) ifadesi, cehennemin en derin, en temel kısmını, yani onun özünü ve merkezini belirtir. Bu, ağacın cehennemin doğasına ait olduğunu ve azabın kaynağında yer aldığını gösterir."}]},{"word":"ٱلْجَحِيمِ","root":"ج ح م","rootLatin":"c-h-m","meaning":"Ateşi şiddetli yanan, derin ve geniş cehennem çukuru.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Cahîm (جَحِيم), ateşi şiddetli yanan, derin ve geniş bir çukurdur. Kur'an'da cehennemin isimlerinden biridir ve özellikle alevleri şiddetli olan, yakıcı ve azap verici yönünü vurgular. Bu ayette 'el-cahîm' (ٱلْجَحِيمِ), azabın mekanı olan cehennemi ifade eder ve ağacın bu şiddetli ateşin içinde veya dibinde bulunduğunu belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Cahîm (جَحِيم), şiddetli yanan ateştir. Kur'an'da cehennemin isimlerinden biri olarak geçer ve alevleri yükselen, derin bir ateş çukurunu ifade eder. Sâffât 64'teki 'el-cahîm' (ٱلْجَحِيمِ), azabın mekanı olan cehennemi ve onun yakıcı, derin doğasını tasvir eder. Ağacın burada bitmesi, azabın niteliğini pekiştirir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Cahîm (جَحِيم), Kur'an'da cehennemin bir adı olup, özellikle alevleri şiddetli, derin ve geniş bir ateş çukurunu ifade eder. Bu kelime, cehennemin yakıcı ve korkutucu yönünü vurgular. Ayette 'el-cahîm' (ٱلْجَحِيمِ) kelimesi, bahsedilen ağacın bulunduğu azap mekanını tanımlar ve bu mekanın şiddetli ateşle dolu olduğunu gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["cehennem","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"muhakkak ki"},{"position":1,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"o"},{"position":2,"surface":"شَجَرَةٌ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ج-ر","rootLatin":"ş-c-r","lemma":"شَجَرَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"ağaç"},{"position":3,"surface":"تَخْرُجُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"خ-ر-ج","rootLatin":"ḫ-r-c","lemma":"خَرَجَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"çıkar"},{"position":4,"surface":"فِي","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":5,"surface":"أَصْلِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ص-ل","rootLatin":"ʾ-ṣ-l","lemma":"أَصْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"dip, kök"},{"position":6,"surface":"ٱلْجَحِيمِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ج-ح-م","rootLatin":"c-ḥ-m","lemma":"جَحِيم","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"cehennem"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Sâffât Sûresi** · *37/64*
- **Sâffât Sûresi** · *37/64*
- **Sâffât Sûresi** · *37/64*
- **Sâffât Sûresi** · *37/64*