# Sâffât Sûresi, 68. Âyet (37:68)

> ثُمَّ إِنَّ مَرْجِعَهُمْ لَإِلَى ٱلْجَحِيمِ

*Śumme inne merci'ahum le-ilâ-lcahîm(i)*

**Meal (Diyanet):** Sonra onların dönüşleri mutlaka cehennemedir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/37/68

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, ahiret inancının temel unsurlarından biri olan cehenneme dönüşü ifade etmektedir. Ayetteki anahtar kavramlar, dönüşün kaçınılmazlığını ve varılacak son durağın cehennem olduğunu vurgulamaktadır.","keyConcepts":[{"word":"مَرْجِعَهُمْ","root":"ر ج ع","rootLatin":"r-c-a","meaning":"Dönüş yeri, varılacak son durak anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'rücû'' kelimesini bir şeyin geldiği yere geri dönmesi olarak açıklar. Ayetteki 'merci' ise, dönüş yeri, varış noktası anlamında kullanılarak, insanların dünyadan sonraki akıbetlerinin cehennem olacağını belirtir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'merci'' kelimesini 'meâb' (dönüş yeri) ile eş anlamlı olarak kullanır. Bu ayetteki 'merci' kelimesi, insanların kaçınılmaz olarak cehenneme dönecekleri yeri ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'rücû'' kavramının Kur'an'da genellikle Allah'a dönüşü ifade ettiğini, ancak bu ayette olduğu gibi bazen de belirli bir akıbete, yani cehenneme dönüşü ifade ettiğini belirtir. Bu bağlamda 'merci'', nihai varış noktasını vurgular."}]},{"word":"ٱلْجَحِيمِ","root":"ج ح م","rootLatin":"c-h-m","meaning":"Alevleri şiddetli olan, derin ve yakıcı cehennem anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'el-cahîm' kelimesini 'şiddetli ateşi olan yer' olarak açıklar. Bu ayette, günahkarların döneceği yerin yakıcı ve şiddetli bir ateş olduğunu vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'cahîm' kelimesini 'şiddetli yanan ateş' ve 'derin çukur' anlamlarıyla ilişkilendirir. Ayetteki kullanımı, cehennemin hem derinliğini hem de yakıcılığını ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'cahîm'i 'alevleri şiddetli olan ateş' ve 'derin çukur' olarak tanımlar. Ayetteki 'el-cahîm', günahkarların döneceği yerin korkunç ve azap verici niteliğini belirtir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["cehennem","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ثُمَّ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ثُمَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"sonra"},{"position":2,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Tahkik Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"muhakkak ki"},{"position":3,"surface":"مَرْجِعَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mekan","root":"ر-ج-ع","rootLatin":"r-j-ʿ","lemma":"مَرْجِع","form":"Mücerred","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"dönüş yeri"},{"position":3,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":4,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Tekid Harfi (Lâm-ı İbtida)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"elbette"},{"position":4,"surface":"إِلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-e, -a"},{"position":5,"surface":"ٱلْجَحِيمِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ج-ح-م","rootLatin":"j-ḥ-m","lemma":"جَحِيم","form":"Mücerred","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"cehennem"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Sâffât Sûresi** · *37/68*
- **Sâffât Sûresi** · *37/68*
- **Sâffât Sûresi** · *37/68*
- **Sâffât Sûresi** · *37/68*