# Sâffât Sûresi, 69. Âyet (37:69)

> إِنَّهُمْ أَلْفَوْا۟ ءَابَآءَهُمْ ضَآلِّينَ

*İnnehum elfev âbâehum dâllîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Çünkü onlar babalarını sapık kimseler olarak buldular.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/37/69

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Sâffât Suresi 69. ayet, müşriklerin atalarını taklit etme ve onların sapkınlıklarını sürdürme gerekçesini dilbilimsel olarak ele almaktadır. Ayet, 'bulmak' ve 'sapmak' fiilleri üzerinden ataların durumunu ve onların bu durumu nasıl algıladıklarını vurgular.","keyConcepts":[{"word":"أَلْفَوْا۟","root":"أ ل ف","rootLatin":"e-l-f","meaning":"Onlar buldular, karşılaştılar, rastladılar.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'elfev' kelimesinin 'vücûd' (bulmak, varlığını tespit etmek) anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, müşriklerin atalarını belirli bir hal üzere bulmaları, yani onların sapkınlıklarını gözlemlemeleri ve bu durumu kabullenmeleri anlamındadır. Bu, sadece fiziksel bir buluşma değil, aynı zamanda bir durum tespiti ve benimsemedir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'elfev' fiilinin 'vecûd' (bulmak) ve 'idrâk' (idrak etmek, anlamak) anlamlarını taşıdığını ifade eder. Ayetteki kullanımı, atalarının 'dâllîn' (sapık) olduğunu idrak etmeleri ve bu durumu bir gerekçe olarak sunmalarıdır. Bu, onların atalarının yolunu bilinçli bir şekilde takip ettiklerini gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'elfâ' fiilinin Kur'an'da genellikle bir şeyi belirli bir durumda bulma, bir gerçekliği idrak etme anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette, müşriklerin atalarını 'sapık' olarak bulmaları, onların bu sapkınlığı bir miras olarak devraldıklarını ve bunu kendi inançlarının temeli yaptıklarını ifade eder."}]},{"word":"ءَابَآءَهُمْ","root":"أ ب و","rootLatin":"e-b-v","meaning":"Onların babaları, ataları.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'âbâ'' kelimesinin sadece biyolojik babaları değil, aynı zamanda geçmiş nesilleri, ataları ve önderleri kapsadığını belirtir. Bu ayette, müşriklerin atalarına olan bağlılıklarını ve onların yolunu takip etme gerekçelerini ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'eb' kelimesinin hem biyolojik babayı hem de bir şeyin kaynağını, başlangıcını veya önderini ifade ettiğini açıklar. Ayetteki 'âbâehum' ifadesi, müşriklerin inanç ve yaşam tarzlarının kökenini atalarına dayandırmalarını, onların geleneğini takip etmelerini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'âbâ'' kavramının genellikle 'ataların yolu' veya 'ataların dini' bağlamında kullanıldığını ve bu kavramın cahiliye Arapları için bir otorite ve taklit nesnesi olduğunu belirtir. Bu ayette, ataların sapkınlığına rağmen onların yolunun takip edilmesi, bu kültürel ve dini bağlılığı gösterir."}]},{"word":"ضَآلِّينَ","root":"ض ل ل","rootLatin":"d-l-l","meaning":"Sapmış, doğru yoldan ayrılmış kimseler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'dalâl' kelimesinin 'doğru yoldan sapmak', 'kaybolmak' ve 'haktan uzaklaşmak' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'dâllîn' ifadesi, ataların tevhid inancından uzaklaşarak şirk ve küfür yoluna girdiklerini, dolayısıyla doğru yolu kaybettiklerini ifade eder."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'dalâl' kelimesinin 'haktan ayrılmak' ve 'şaşırmak' anlamlarını taşıdığını açıklar. Bu ayette, müşriklerin atalarının Allah'ın birliği ve peygamberlerin getirdiği mesaj konusunda şaşırmış ve doğru yolu bulamamış olmaları durumunu ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'dalâl' kavramının Kur'an'da genellikle 'hidayetin zıttı' olarak kullanıldığını ve Allah'ın yolundan sapmayı, hakikatten uzaklaşmayı ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, ataların 'dâllîn' olması, onların tevhid inancından saparak şirke düşmüş olmalarını ve bu durumun müşrikler tarafından bir gerekçe olarak sunulmasını vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'dalâl' kelimesinin Kur'an'da hem bilinçli bir sapmayı hem de bilgisizlikten kaynaklanan bir şaşkınlığı ifade edebileceğini belirtir. Bu ayette, ataların 'dâllîn' olarak nitelendirilmesi, onların tevhidin aksine şirk koşmaları ve bu durumun onların torunları tarafından bir taklit sebebi olarak görülmesini ifade eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["musrikler","hidayet-dalalet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"Şüphesiz"},{"position":1,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb mahallen","gloss":"onlar"},{"position":2,"surface":"أَلْفَوْا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ل-ف-ي","rootLatin":"l-f-y","lemma":"أَلْفَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"buldular"},{"position":3,"surface":"ءَابَآءَ","pos":"isim","posDetail":"Cemi Teksir","root":"أ-ب-و","rootLatin":"a-b-w","lemma":"أَب","form":"-","features":{"number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"babalarını"},{"position":3,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr mahallen","gloss":"onların"},{"position":4,"surface":"ضَآلِّينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ض-ل-ل","rootLatin":"d-l-l","lemma":"ضَالّ","form":"Fâ'il","features":{"number":"Cemi","gender":"Müzekker","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"sapık kimseler olarak"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Sâffât Sûresi** · *37/69*
- **Sâffât Sûresi** · *37/69*
- **Sâffât Sûresi** · *37/69*
- **Sâffât Sûresi** · *37/69*
- **Sâffât Sûresi** · *69. ayette*
- **Sâffât Sûresi** · *69. ayette*