# Sâffât Sûresi, 74. Âyet (37:74)

> إِلَّا عِبَادَ ٱللَّهِ ٱلْمُخْلَصِينَ

*İllâ ‘ibâda(A)llâhi-lmuḣlasîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Ancak Allah'ın ihlaslı kulları başka.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/37/74

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Sâffât Suresi'nin 74. ayeti, Allah'a samimiyetle bağlı olan kulların özel bir konumunu vurgulamaktadır. Ayet, 'ibâd' ve 'muhlasîn' kavramları üzerinden kulluk ve ihlasın derin anlamlarını ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"عِبَادَ","root":"ع ب د","rootLatin":"a-b-d","meaning":"Allah'a kulluk eden, boyun eğen ve itaat eden varlıklar.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'abd' kelimesinin asıl anlamının 'boyun eğme, zelil olma' olduğunu belirtir. Kulluk (ubûdiyyet), bu boyun eğmeyi iradî olarak Allah'a yöneltmektir. Ayetteki 'ibâd' ifadesi, Allah'a tam bir teslimiyetle kulluk eden, O'nun emirlerine itaat eden ve O'na karşı acziyetini idrak eden kimseleri ifade eder. Bu kullar, Allah'ın özel lütfuna mazhar olanlardır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'abd' kelimesinin hem 'köle' hem de 'Allah'a kulluk eden kişi' anlamlarına geldiğini açıklar. Ayetteki 'ibâd' kelimesi, Allah'a gönülden bağlı, O'nun rızasını gözeten ve O'na karşı sorumluluklarını yerine getiren müminleri ifade eder. Bu bağlamda, 'ibâd' kelimesi, sadece yaratılmış olmayı değil, aynı zamanda bilinçli bir itaati de içerir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'abd' kavramının Kur'an'da insanın Allah karşısındaki mutlak bağımlılığını ve teslimiyetini ifade ettiğini belirtir. Ayette geçen 'ibâdullah' ifadesi, Allah'ın özel olarak seçtiği, O'na tam bir sadakatle bağlı olan ve bu bağlılıkları sayesinde diğerlerinden ayrılan kulları temsil eder. Bu kullar, Allah'ın iradesine tam olarak boyun eğmişlerdir."}]},{"word":"ٱلْمُخْلَصِينَ","root":"خ ل ص","rootLatin":"h-l-s","meaning":"Allah tarafından seçilmiş, arındırılmış ve samimiyetle O'na yönelmiş kimseler.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ihlas' kelimesinin 'bir şeyi saf ve katışıksız kılmak' anlamına geldiğini belirtir. 'Muhlasîn' ise, Allah tarafından seçilmiş, dininde samimi kılınmış ve şirkten arındırılmış kimselerdir. Ayetteki bağlamda, bu kişiler, Allah'ın kendilerini özel olarak seçip, kalplerini sadece O'na yöneltmeleri için arındırdığı kullardır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'halas' kelimesinin 'bir şeyden arınmak, kurtulmak' anlamında kullanıldığını ifade eder. 'Muhlas' (ism-i mef'ul), Allah tarafından seçilip arındırılmış, kalbi sadece Allah'a tahsis edilmiş kişidir. Bu ayetteki 'muhlasîn', Allah'ın kendilerini şirkten, riyadan ve her türlü nefsanî arzulardan temizleyerek sadece kendi rızası için kulluk etmeye muvaffak kıldığı kimselerdir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'ihlas'ın, ameli sadece Allah için yapmak ve kalbi her türlü dünyevî beklentiden arındırmak olduğunu açıklar. 'Muhlasîn' ise, Allah'ın kendilerini bu ihlas mertebesine ulaştırdığı, kalplerini ve amellerini sadece O'na has kıldığı, bu sayede O'nun koruması altına giren kullardır. Ayetteki 'muhlasîn', Allah'ın özel olarak seçtiği ve koruduğu, samimi kulları ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'ihlas' kavramının Kur'an'da 'samimiyet, saflık, arınmışlık' anlamlarında kullanıldığını belirtir. 'Muhlasîn' kelimesi, Allah'ın kendilerini seçip, kalplerini ve niyetlerini sadece O'na yöneltmeleri için arındırdığı, bu sayede şeytanın vesveselerinden ve kötü etkilerinden korunmuş olan kulları ifade eder. Bu kişiler, Allah'a olan bağlılıklarında hiçbir şüphe ve riya barındırmazlar."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["ihlas","takva","iman"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstisnâ","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ancak, hariç"},{"position":2,"surface":"عِبَادَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ب-د","rootLatin":"'-b-d","lemma":"عَبْد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Müstesnâ olduğu için mansûb","gloss":"kullar"},{"position":3,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'ın"},{"position":4,"surface":"ٱلْمُخْلَصِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"خ-ل-ص","rootLatin":"kh-l-s","lemma":"مُخْلَص","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin (ٱللَّهِ) sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"ihlaslı olanlar, içten bağlı olanlar"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Sâffât Sûresi** · *37/74*
- **Sâffât Sûresi** · *37/74*
- **Sâffât Sûresi** · *37/74*
- **Sâffât Sûresi** · *37/74*