# Sâffât Sûresi, 86. Âyet (37:86)

> أَئِفْكًا ءَالِهَةً دُونَ ٱللَّهِ تُرِيدُونَ

*E-ifken âliheten dûna(A)llâhi turîdûn(e)*

**Meal (Diyanet):** "Allah'ı bırakıp da birtakım uydurma ilahlar mı istiyorsunuz?"

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/37/86

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, müşriklerin Allah'tan başka ilah edinmelerini sorgulayan retorik bir ifadedir. Anahtar kavramlar, 'iftira/yalan', 'ilahlar' ve 'istemek' fiili üzerinden bu sapkın inancın temelsizliğini ve anlamsızlığını vurgulamaktadır.","keyConcepts":[{"word":"إِفْكًا","root":"أ ف ك","rootLatin":"e-f-k","meaning":"Allah'a ortak koşulan şeylerin asılsız, uydurma ve yalan olduğunu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İfk (أفك), bir şeyi asıl yönünden çevirmek, döndürmek demektir. Bu bağlamda, hakikatten saptırılmış, uydurulmuş yalan ve iftira anlamında kullanılır. Ayetteki 'e-ifken' ifadesi, Allah'tan başka ilah edinmenin, hakikatten yüz çevirip uydurma bir yola sapmak olduğunu gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"İfk (إفك), yalan ve iftira demektir. Ayetteki kullanımı, müşriklerin Allah'a ortak koştukları şeylerin gerçek dışı, uydurma ve temelsiz olduğunu vurgular. Sanki 'yalan mı istiyorsunuz?' der gibi, bu ilahların birer uydurma olduğunu belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İfk (إفك) kelimesi, Kur'an'da genellikle 'yalan, iftira, uydurma' anlamlarında kullanılır ve hakikatten sapmayı ifade eder. Bu ayette, Allah'tan başka tapılan varlıkların gerçekte ilah olmadığı, aksine insanların uydurduğu birer yalan olduğu vurgulanır, bu da tevhidin zıddı bir durumu işaret eder."}]},{"word":"ءَالِهَةً","root":"أ ل ه","rootLatin":"e-l-h","meaning":"Tapınılan, ibadet edilen, ulûhiyet atfedilen varlıkları ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İlah (إله), ibadet edilen, kendisine yönelinen varlık demektir. Ayetteki 'âliheten' (ilahlar) kelimesi, Allah'ın dışında tapınılan, ulûhiyet vasfı yakıştırılan her şeyi kapsar. Bu ilahların 'ifk' (uydurma) olarak nitelenmesi, onların gerçek ilah olmadığını gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"İlah (إله), kendisine ibadet edilen, kulluk edilen ve kalplerin kendisine yöneldiği varlıktır. Ayetteki 'âliheten' ifadesi, müşriklerin Allah'ın dışında, O'na ortak koşarak taptıkları, ancak gerçekte hiçbir ilahlık vasfı taşımayan varlıkları ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İlah (إله) kavramı, Kur'an'da 'tapınılan, ibadet edilen, mutlak güç ve otorite sahibi' anlamında kullanılır. Bu ayette 'âliheten' kelimesi, Allah'ın tek ilah olduğu gerçeğine rağmen, insanların uydurduğu ve taptığı sahte tanrıları ifade eder. Bu, tevhid inancının reddi anlamına gelir."}]},{"word":"تُرِيدُونَ","root":"ر و د","rootLatin":"r-v-d","meaning":"İstemek, arzu etmek, talep etmek anlamındadır ve müşriklerin bu sapkın inancı bilinçli bir tercih olarak benimsediklerini gösterir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İrade (إرادة), bir şeyi talep etmek, ona yönelmek demektir. 'Türiydûne' (istiyorsunuz) fiili, müşriklerin Allah'tan başka ilah edinme eyleminin bilinçli bir tercih ve arzuya dayandığını gösterir. Bu, onların bu sapkınlığı isteyerek benimsediklerini vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"İrade (إرادة) fiili, bir şeyi talep etmek ve ona meyletmek anlamındadır. Ayetteki 'türiydûne' ifadesi, müşriklerin Allah'ı bırakıp uydurma ilahları tercih etmelerinin kendi iradeleriyle gerçekleştiğini, bu durumun bir zorlama veya yanılgıdan ziyade bilinçli bir seçim olduğunu belirtir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kufur-sirk","tevhid","musrikler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"mı/mi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"İstifhâm edatı"},{"position":1,"surface":"إِفْكًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ا-ف-ك","rootLatin":"a-f-k","lemma":"إِفْك","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"yalan/iftira","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün leh"},{"position":2,"surface":"ءَالِهَةً","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"إِلَٰه","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"ilahlar","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":3,"surface":"دُونَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekan","root":"د-و-ن","rootLatin":"d-w-n","lemma":"دُون","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"dışında/altında","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Zaman zarfı","izafet":"Muzâf"},{"position":4,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":5,"surface":"تُرِيدُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-و-د","rootLatin":"r-w-d","lemma":"أَرَادَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"istiyorsunuz","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâri fiil"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"E-ifken"},{"position":2,"translit":"âliheten"},{"position":3,"translit":"dûna"},{"position":4,"translit":"(A)llâhi"},{"position":5,"translit":"turîdûn(e)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Sâffât Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *37/86*
- **Sâffât Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *37/86*
- **Sâffât Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *37/86*
- **Sâffât Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *37/86*