# Sâffât Sûresi, 90. Âyet (37:90)

> فَتَوَلَّوْا۟ عَنْهُ مُدْبِرِينَ

*Fetevellev ‘anhu mudbirîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Bunun üzerine arkalarını dönüp ondan uzaklaştılar.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/37/90

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Sâffât Suresi'nin 90. ayeti, Hz. İbrahim'in kavminden yüz çevirip gitmelerini anlatır. Ayet, kavmin İbrahim'in tebliğine karşı takındığı olumsuz tavrı ve ondan uzaklaşmalarını dilbilimsel olarak vurgular.","keyConcepts":[{"word":"فَتَوَلَّوْا۟","root":"و ل ي","rootLatin":"v-l-y","meaning":"Yüz çevirmek, arkasını dönmek, terk etmek anlamlarına gelir ve kavmin İbrahim'den uzaklaşmasını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'velâ' kökünün asıl anlamının 'iki şey arasında aracı olmaksızın yakınlık' olduğunu belirtir. 'Tevellev' fiili ise bu yakınlıktan uzaklaşmayı, yüz çevirmeyi ve bir şeyi terk etmeyi ifade eder. Ayette, kavmin İbrahim'in davetinden yüz çevirerek ondan uzaklaşmasını anlatır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'tevellâ' fiilinin Kur'an'da genellikle 'yüz çevirmek, sırt dönmek' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette de kavmin İbrahim'in sözlerine ve davetine karşı sırt çevirip gitmesini mecazi olarak ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'velâ' kökünden türeyen kelimelerin Kur'an'da genellikle bir şeye yönelme veya ondan yüz çevirme anlamında kullanıldığını vurgular. 'Tevellev' burada, kavmin İbrahim'in tebliğine karşı olumsuz bir tavır sergileyerek ondan tamamen kopuşunu ve uzaklaşmasını ifade eder."}]},{"word":"مُدْبِرِينَ","root":"د ب ر","rootLatin":"d-b-r","meaning":"Arkasını dönerek gidenler, geriye dönenler anlamına gelir ve kavmin İbrahim'den fiziksel olarak uzaklaşmasını pekiştirir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'edbere' fiilinin 'arkasını dönmek, gitmek' anlamında kullanıldığını belirtir. 'Müdbirîn' ise bu eylemi gerçekleştirenleri, yani İbrahim'den arkalarını dönerek uzaklaşanları ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'dübür' kelimesinin bir şeyin arkası anlamına geldiğini ve 'idbâr'ın da 'arkasını dönmek, geri çekilmek' olduğunu açıklar. Ayetteki 'müdbirîn' kelimesi, kavmin İbrahim'den tamamen yüz çevirerek, arkalarını dönüp gitme eylemini vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'd-b-r' kökünün 'bir şeyin arkası, sonu' gibi anlamlara geldiğini ve 'müdbir' ism-i failinin ise 'arkasını dönen, geri çekilen' manasına geldiğini belirtir. Bu ayette, kavmin İbrahim'in davetinden tamamen yüz çevirip, fiziksel olarak da ondan uzaklaşmasını ifade eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-ibrahim","musrikler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"böylece, hemen"},{"position":1,"surface":"تَوَلَّوْا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"و-ل-ي","rootLatin":"w-l-y","lemma":"تَوَلَّى","form":"Tefa''ul","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yüz çevirdiler, arkalarını döndüler"},{"position":2,"surface":"عَنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":2,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o"},{"position":3,"surface":"مُدْبِرِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"د-ب-ر","rootLatin":"d-b-r","lemma":"مُدْبِر","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"arkalarını dönmüş olarak"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Sâffât Sûresi** · *37/90*
- **Sâffât Sûresi** · *37/90*
- **Sâffât Sûresi** · *37/90*
- **Sâffât Sûresi** · *37/90*