# Sâffât Sûresi, 96. Âyet (37:96)

> وَٱللَّهُ خَلَقَكُمْ وَمَا تَعْمَلُونَ

*Va(A)llâhu ḣalekakum vemâ ta'melûn(e)*

**Meal (Diyanet):** "Oysa Allah sizi de, yaptığınız şeyleri de yaratmıştır."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/37/96

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, İbrahim peygamberin kavmine hitaben, hem kendilerinin hem de taptıkları putların Allah tarafından yaratıldığını vurgulayarak tevhid inancını pekiştirmektedir. Ayet, yaratma fiilinin mutlakiyetini ve insanın eylemlerinin de bu yaratma döngüsü içinde yer aldığını dilbilimsel olarak ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"خَلَقَكُمْ","root":"خ ل ق","rootLatin":"h-l-q","meaning":"Allah'ın insanı ve onun eylemlerini yaratması fiili.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'halk' kelimesinin 'yoktan var etme, bir şeyi takdir edip ona göre meydana getirme' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'خَلَقَكُمْ' ifadesi, Allah'ın insanı başlangıçta yoktan var etmesini ve onun varoluşunu takdir etmesini ifade eder. Bu, insanın varlığının Allah'ın mutlak yaratma gücüne bağlı olduğunu gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'halk' kelimesinin Kur'an'da 'yaratma' anlamında kullanıldığını ve bu yaratmanın bir plan ve ölçü dahilinde gerçekleştiğini vurgular. Ayetteki 'خَلَقَكُمْ' ifadesi, Allah'ın insanı belirli bir düzen ve amaçla yarattığını, dolayısıyla insanın varlığının tesadüfi olmadığını anlatır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'halk' kavramının Kur'an'daki merkeziyetini inceler ve 'yaratma' fiilinin Allah'ın mutlak egemenliğini ve kudretini gösteren en temel kavramlardan biri olduğunu belirtir. Ayetteki 'خَلَقَكُمْ' ifadesi, insanın varoluşunun Allah'ın iradesine bağlı olduğunu ve bu durumun insanın Allah'a karşı sorumluluğunu doğurduğunu vurgular."}]},{"word":"تَعْمَلُونَ","root":"ع م ل","rootLatin":"a-m-l","meaning":"İnsanın yaptığı, icra ettiği fiiller ve eylemler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'amel' kelimesini 'bir işi kasıtlı olarak yapmak' şeklinde tanımlar ve 'fiil'den daha özel olduğunu belirtir. Ayetteki 'وَمَا تَعْمَلُونَ' ifadesi, insanların kendi iradeleriyle yaptıkları putları ve diğer eylemleri kapsar. Bu, putların da insanların eylemleri sonucu ortaya çıktığını ve dolayısıyla Allah'ın yaratması kapsamında olduğunu gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'amel'in 'bir maksat ve irade ile yapılan iş' olduğunu ifade eder. Ayetteki bağlamda 'وَمَا تَعْمَلُونَ' ifadesi, İbrahim'in kavminin kendi elleriyle yonttukları putları işaret eder. Bu, onların putlara tapma eyleminin de kendi iradeleriyle gerçekleştiğini ve bu eylemin de Allah'ın genel yaratma düzeni içinde yer aldığını vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'amel' kelimesinin Kur'an'da genellikle 'insanın iradi olarak yaptığı işler' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'وَمَا تَعْمَلُونَ' ifadesi, putların insan eliyle yapılmış olmasını ve bu yapım eyleminin de Allah'ın yaratma kudretinin bir tezahürü olduğunu anlatır. Yani, putları yapan insan da, putların hammaddesi de Allah tarafından yaratılmıştır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tevhid","kufur-sirk","yaratilis","kissa-ibrahim"]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Va(A)llâhu"},{"position":2,"translit":"ḣalekakum"},{"position":3,"translit":"vemâ"},{"position":4,"translit":"ta'melûn(e)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":1,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Allah","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda"},{"position":2,"surface":"خَلَقَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-ل-ق","rootLatin":"kh-l-q","lemma":"خَلَقَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yarattı","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":2,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sizi","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":3,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":3,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mansûb"},"irabReason":"Atfedildiği için mansûb (ma'tûf aleyh olan 'kum' zamirine atfedilmiştir)","gloss":"şey","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Ma'tûf"},{"position":4,"surface":"تَعْمَلُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-م-ل","rootLatin":"'-m-l","lemma":"عَمِلَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"yapıyorsunuz","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâri fiil"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Ra'd Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *37/96*
- **Zümer Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *37/96*
- **Bir Ressam Hikâyesi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *37/96*
- **Bir Ressam Hikâyesi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *37/96*
- **Ra'd Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *37/96*
- **Rûm Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *37/96*
- **Zümer Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *37/96*
- **Rûm Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *37/96*
- **Bir Ressam Hikâyesi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Saffat Sûresi 96 . Âyette*
- **Bir Ressam Hikâyesi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Saffat Sûresi 96 . Âyette*
- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Sâffat, 37:96*
- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Sâffat, 37:96*