# Sâd Sûresi, 1. Âyet (38:1)

>  صٓ ۚ وَٱلْقُرْءَانِ ذِى ٱلذِّكْرِ

*Sâd(c) velkur-âni żî-żżikr(i)*

**Meal (Diyanet):** Sad. O şanlı, şerefli Kur'an'a andolsun (ki o, Allah sözüdür).

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/38/1

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Sâd Suresi'nin ilk ayeti, 'Sad' harfi ile başlayıp, Kur'an'ın 'zikir' vasfına yemin ederek, onun öğüt verici ve hatırlatıcı yönünü vurgular. Ayet, Kur'an'ın bu temel işlevini dilbilimsel olarak 'zikir' kavramı üzerinden derinlemesine ele alır.","keyConcepts":[{"word":"صٓ","root":"ص","rootLatin":"s-d","meaning":"Hurûf-u Mukattaa'dan olup, Kur'an'ın mucizevi yapısına ve ilahi kaynağına işaret eden sembolik bir harftir.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, hurûf-u mukattaa'nın Kur'an'ın i'câzına delalet ettiğini ve Arapların bu harflerle konuşmalarına rağmen benzerini getiremediklerini belirtir. 'Sad' harfi de bu bağlamda Kur'an'ın eşsizliğini vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, bu tür harflerin Kur'an'ın başlangıcında yer almasının, Kur'an'ın bu harflerden oluşmasına rağmen beşer sözüne benzemediğini göstermek için olduğunu ifade eder. 'Sad' harfi de bu ilahi meydan okumanın bir parçasıdır."}]},{"word":"وَٱلْقُرْءَانِ","root":"ق-ر-أ","rootLatin":"k-r-a","meaning":"Allah'ın vahyettiği, okunan ve toplanan ilahi kelamdır; bu ayette üzerine yemin edilen kutsal kitaptır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'Kur'an' kelimesinin 'kara' fiilinden türediğini ve 'okumak, toplamak' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın kelamının okunması ve hükümlerinin toplanması yönünü vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'Kur'an'ın hem 'okunan' hem de 'toplanan' anlamlarını taşıdığını, zira sure ve ayetlerin bir araya getirildiğini ifade eder. Bu ayetteki yemin, Kur'an'ın bu kapsamlı ve kutsal mahiyetine yöneliktir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'ın sadece bir metin olmadığını, aynı zamanda ilahi bir 'konuşma' ve 'çağrı' olduğunu vurgular. Ayetteki yemin, bu ilahi çağrının ve onun içerdiği mesajın önemini pekiştirir."}]},{"word":"ذِى","root":"ذ-و-و","rootLatin":"z-v-v","meaning":"Sahip olan, nitelikli olan anlamında olup, Kur'an'ın 'zikir' vasfına sahip olduğunu ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'zû' kelimesinin 'sahip olma' ve 'niteliği belirtme' anlamlarında kullanıldığını açıklar. Ayette 'Kur'an'ın zikir sahibi olması', onun bu vasfı bünyesinde taşıdığını gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'zû' kelimesinin 'sahip olma' anlamının yanı sıra, bir şeyin niteliğini veya özelliğini belirtmek için de kullanıldığını ifade eder. Burada Kur'an'ın 'zikir' vasfını taşıdığını vurgular."}]},{"word":"ٱلذِّكْرِ","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"z-k-r","meaning":"Öğüt, hatırlatma, şeref, anma ve şan anlamlarını içeren, Kur'an'ın temel işlevlerinden biridir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'zikir' kelimesinin hem 'unutulanı hatırlama' hem de 'şeref ve yücelik' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayette Kur'an'ın hem insanlara öğüt verip hatırlatıcı olması hem de kendisinin şerefli bir kitap olması kastedilir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'zikir'in 'kalpteki bir şeyi dile getirme' ve 'unutkanlığın zıttı' olduğunu ifade eder. Kur'an'ın 'zikir' olması, insanlara unuttukları hakikatleri hatırlatması ve onları doğru yola yönlendirmesidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'zikir' kavramının Kur'an'da geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu, 'hatırlama', 'öğüt', 'uyarı' ve 'Allah'ı anma' gibi temel dini ve ahlaki boyutları içerdiğini belirtir. Ayetteki 'zikir', Kur'an'ın bu çok yönlü işlevini vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'zikir'in Kur'an'da 'öğüt, ibret, şeref, anma' gibi farklı bağlamlarda kullanıldığını ve bu ayette Kur'an'ın insanlara doğru yolu gösteren, onları uyaran ve onlara şeref kazandıran bir kitap olduğunu ifade ettiğini belirtir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["vahiy-kuran","musrikler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"صٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Mukattaa","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"صٓ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i mukattaa olduğu için mebnîdir.","gloss":"Sad"},{"position":2,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Kasem","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Kasem harfi olduğu için mebnîdir.","gloss":"Andolsun"},{"position":2,"surface":"ٱلْقُرْءَانِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-ر-أ","rootLatin":"q-r-hamza","lemma":"قُرْآن","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Kasem harfinden sonra geldiği için mecrûrdur.","gloss":"Kur'an'a"},{"position":3,"surface":"ذِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Hamse","root":"ذ-و-و","rootLatin":"dh-w-w","lemma":"ذُو","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûrdur.","gloss":"sahip olan"},{"position":4,"surface":"ٱلذِّكْرِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"dh-k-r","lemma":"ذِكْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûrdur.","gloss":"öğüt"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Sâd Sûresi** · *38/1*
- **Sâd Sûresi** · *38/1*
- **Sâd Sûresi** · *38/1*
- **Altı Peygamber — Hz. Muhammed (s.a.v.)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *38/1*
- **Altı Peygamber — Hz. Muhammed (s.a.v.)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *38/1*
- **Sâd Sûresi** · *38/1*
- **Sâd Sûresi** · *38/1*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *38/1*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *38/1*
- **Sâd Sûresi** · *38/1*
- **Sâd Sûresi** · *38/1*
- **Sâd Sûresi** · *38/1*