# Sâd Sûresi, 23. Âyet (38:23)

> إِنَّ هَـٰذَآ أَخِى لَهُۥ تِسْعٌ وَتِسْعُونَ نَعْجَةً وَلِىَ نَعْجَةٌ وَٰحِدَةٌ فَقَالَ أَكْفِلْنِيهَا وَعَزَّنِى فِى ٱلْخِطَابِ

*İnne hâżâ eḣî lehu tis'un ve tis'ûne na'ceten veliye na'cetun vâhidetun fekâle ekfilnîhâ ve'azzenî fî-lḣitâb(i)*

**Meal (Diyanet):** İçlerinden biri şöyle dedi: "Bu benim kardeşimdir. Onun doksan dokuz koyunu var. Benim ise bir tek koyunum var. Böyle iken 'Onu da bana ver' dedi ve tartışmada beni bastırdı."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/38/23

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Sâd Suresi 23. ayet, iki davacı arasındaki anlaşmazlığı ve birinin diğerine karşı üstün gelme çabasını dilbilimsel olarak ortaya koymaktadır. Ayet, 'kardeş', 'dişi koyun', 'vermek/kefil olmak' ve 'tartışmada üstün gelmek' gibi kavramlar üzerinden, hak ve adalet arayışındaki insani ilişkilerin karmaşıklığını ve dilin bu süreçteki rolünü vurgular.","keyConcepts":[{"word":"أَخِى","root":"أ خ و","rootLatin":"e-h-v","meaning":"Burada, davacının diğer davacıyı 'kardeşi' olarak nitelendirmesi, aralarındaki yakınlığı veya hukuki bir ilişkiyi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'أخ' kelimesinin aslen 'birlikte olan, arkadaş' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'أخي' ifadesi, davacının diğer davacıya hitabında, aralarındaki sosyal veya akrabalık bağını vurgulayarak, onun hakkına tecavüz etmesinin daha vahim olduğunu ima eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'أخ' kelimesinin hem nesep kardeşliğini hem de din, meslek, dostluk gibi farklı bağlarla kurulan kardeşliği ifade ettiğini açıklar. Bu ayetteki kullanım, davacının diğerine olan yakınlığını veya en azından bir hukuk birliğini ima ederek, onun malına göz dikmesinin çirkinliğini ortaya koyar."}]},{"word":"نَعْجَةً","root":"ن ع ج","rootLatin":"n-a-c","meaning":"Dişi koyun anlamına gelen bu kelime, ayette mecazi olarak malı, mülkü veya eşi temsil eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'نعجة' kelimesinin asıl anlamının dişi koyun olduğunu, ancak bu ayette mecazi olarak 'kadın' veya 'eş' anlamında kullanıldığını belirtir. Davacının 'bir tek dişi koyunu' ifadesi, sahip olduğu tek değerli şeyi temsil eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'نعجة' kelimesinin bu ayetteki kullanımının bir mecaz olduğunu ve 'kadın' veya 'eş' anlamına geldiğini ifade eder. Bu mecaz, Davud (a.s.) kıssasında, bir kişinin sahip olduğu tek eşine göz diken diğer kişinin durumunu anlatmak için kullanılmıştır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'نعجة' kelimesinin hem dişi koyun hem de mecazi olarak 'kadın' için kullanıldığını belirtir. Ayetteki bağlamda, davacının 'bir tek dişi koyunu' ifadesi, onun sahip olduğu tek değerli varlığı, yani eşini sembolize eder."}]},{"word":"أَكْفِلْنِيهَا","root":"ك ف ل","rootLatin":"k-f-l","meaning":"Bana onu kefil kıl, yani onu bana ver, benim himayeme bırak anlamında kullanılır.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'كفل' kökünün 'bir şeyi üstlenmek, kefil olmak, himaye etmek' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'أكفلنيها' ifadesi, davacının diğerinden kendi tek dişi koyununu (mecazi olarak eşini) kendisine vermesini, yani onun himayesine bırakmasını talep ettiğini gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'كفل' kelimesinin 'bir şeyi zimmetine almak, birinin sorumluluğunu üstlenmek' anlamlarını taşıdığını ifade eder. Ayetteki talep, davacının diğerinin malına (veya eşine) sahip olma arzusunu, onu kendi sorumluluğuna alma isteğini dile getirir."}]},{"word":"وَعَزَّنِى","root":"ع ز ز","rootLatin":"a-z-z","meaning":"Beni yendi, bana üstün geldi, beni mağlup etti anlamında kullanılır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'عزّ' fiilinin 'galip gelmek, üstün olmak, yenmek' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'وعزّني في الخطاب' ifadesi, davacının tartışmada diğerine karşı delil veya söz gücüyle üstün geldiğini, onu susturduğunu ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'عزّ' kökünün Kur'an'da genellikle 'güçlü olmak, yenilmez olmak, üstün gelmek' anlamlarında kullanıldığını vurgular. Bu ayetteki kullanım, davacının tartışmada diğerine karşı argümanlarıyla veya baskısıyla üstünlük kurduğunu, onu mağlup ettiğini gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'عزّ' fiilinin 'güçlü olmak, galip gelmek, yenmek' gibi anlamlara geldiğini ve bu ayetteki bağlamda 'tartışmada üstün gelmek, sözle yenmek' manasına geldiğini açıklar. Davacının diğerini 'tartışmada yenmesi', onun haklılığını değil, sadece sözlü üstünlüğünü ifade eder."}]},{"word":"ٱلْخِطَابِ","root":"خ ط ب","rootLatin":"h-t-b","meaning":"Söz, konuşma, tartışma veya dava anlamında kullanılır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'خطاب' kelimesinin 'karşılıklı konuşma, hitap etme, bir mesele hakkında söz söyleme' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'في الخطاب' ifadesi, iki davacı arasındaki sözlü münakaşayı, tartışmayı veya davayı ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'خطاب' kelimesinin 'birine yöneltilen söz, hitap, konuşma' olduğunu ve bu ayetteki kullanımının, iki taraf arasındaki sözlü çekişmeyi, yani davayı veya tartışmayı ifade ettiğini açıklar."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["adalet","kissa-suleyman-davud","hukuk-ceza"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"muhakkak ki"},{"position":2,"surface":"هَـٰذَآ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَذَا","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mahallen mansûb","gloss":"bu"},{"position":3,"surface":"أَخِى","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-خ-و","rootLatin":"a-ḫ-w","lemma":"أَخ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"kardeşim"},{"position":3,"surface":"ى","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ي","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"benim"},{"position":4,"surface":"لَهُۥ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"onun için"},{"position":4,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onun"},{"position":5,"surface":"تِسْعٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sayı","root":"ت-س-ع","rootLatin":"t-s-ʿ","lemma":"تِسْع","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda-i muahhar olduğu için merfû","gloss":"dokuza"},{"position":6,"surface":"وَتِسْعُونَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"تِسْعُونَ","pos":"isim","posDetail":"Sayı","root":"ت-س-ع","rootLatin":"t-s-ʿ","lemma":"تِسْعُونَ","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Matuf olduğu için merfû","gloss":"doksan"},{"position":7,"surface":"نَعْجَةًۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ع-ج","rootLatin":"n-ʿ-j","lemma":"نَعْجَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Temyiz olduğu için mansûb","gloss":"dişi koyun"},{"position":8,"surface":"وَلِىَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":8,"surface":"لِىَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"benim için"},{"position":8,"surface":"ى","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ي","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"benim"},{"position":9,"surface":"نَعْجَةٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ع-ج","rootLatin":"n-ʿ-j","lemma":"نَعْجَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda-i muahhar olduğu için merfû","gloss":"dişi koyun"},{"position":10,"surface":"وَٰحِدَةٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"و-ح-د","rootLatin":"w-ḥ-d","lemma":"وَاحِدَة","form":"Fâ'ile","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"bir"},{"position":11,"surface":"فَقَالَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"bunun üzerine"},{"position":11,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":12,"surface":"أَكْفِلْنِيهَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ك-ف-ل","rootLatin":"k-f-l","lemma":"أَكْفِلْ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"bana ver"},{"position":12,"surface":"نِ","pos":"harf","posDetail":"Koruma Nunu","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-"},{"position":12,"surface":"ى","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ي","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"bana"},{"position":12,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَا","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onu"},{"position":13,"surface":"وَعَزَّنِى","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":13,"surface":"عَزَّنِى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ع-ز-ز","rootLatin":"ʿ-z-z","lemma":"عَزَّ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"beni yendi"},{"position":13,"surface":"نِ","pos":"harf","posDetail":"Koruma Nunu","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-"},{"position":13,"surface":"ى","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ي","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"beni"},{"position":14,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":15,"surface":"ٱلْخِطَابِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"خ-ط-ب","rootLatin":"ḫ-ṭ-b","lemma":"خِطَاب","form":"Mufâ'ale","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"tartışmada"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Sâd Sûresi** · *38/23*
- **Sâd Sûresi** · *38/23*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *38/23-24*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *38/23-24*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *38/23-24*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *38/23-24*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *38/23-24*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *38/23-24*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *38/23-24*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *38/23-24*
- **Sâd Sûresi** · *38/23*
- **Sâd Sûresi** · *38/23*