# Sâd Sûresi, 32. Âyet (38:32)

> فَقَالَ إِنِّىٓ أَحْبَبْتُ حُبَّ ٱلْخَيْرِ عَن ذِكْرِ رَبِّى حَتَّىٰ تَوَارَتْ بِٱلْحِجَابِ

*Fekâle innî ahbebtu hubbe-lḣayri ‘an żikri rabbî hattâ tevârat bilhicâb(i)*

**Meal (Diyanet):** (32-33) Süleyman, "Gerçekten ben malı, Rabbimi anmamı sağladığından dolayı çok severim" dedi. Nihayet gözden kaybolup gittikleri zaman, "Onları bana geri getirin" dedi. (Atlar gelince de) bacaklarını ve boyunlarını okşamaya başladı.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/38/32

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Hz. Süleyman'ın atlara olan sevgisini ve bu sevginin Allah'ı anmaktan alıkoymaması gerektiğini ifade eder. Ayet, 'hubb', 'hayr', 'zikr' ve 'tevârat' gibi anahtar kavramlar üzerinden Süleyman'ın mal sevgisi ile Rabbine olan bağlılığı arasındaki ilişkiyi dilbilimsel bir derinlikle sunar.","keyConcepts":[{"word":"أَحْبَبْتُ","root":"ح ب ب","rootLatin":"h-b-b","meaning":"Sevmek, gönül vermek, bir şeye karşı güçlü bir eğilim duymak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hubb' kelimesini 'bir şeye karşı duyulan meyil ve arzu' olarak tanımlar. Ayetteki 'ahbebtu' fiili, Süleyman'ın atlara duyduğu derin sevgiyi, bu sevginin sadece dünyevi bir arzu olmadığını, aksine Allah'ı anmaya vesile olabilecek bir 'hayr' (iyilik) olarak görüldüğünü ifade eder. Bu sevgi, malın kendisinden ziyade, malın getirdiği fayda ve Allah'a yakınlaşma potansiyeliyle ilişkilidir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'hubb'u 'kalbin bir şeye yönelmesi ve ona meyletmesi' olarak açıklar. Ayetteki 'ahbebtu' fiili, Süleyman'ın atlara olan sevgisinin, onları birer 'hayr' olarak görmesinden kaynaklandığını, yani bu sevginin bir amaç değil, Allah'a giden yolda bir araç olarak konumlandırıldığını gösterir. Bu, sevginin niteliğini ve yönünü belirler."}]},{"word":"ٱلْخَيْرِ","root":"خ ي ر","rootLatin":"h-y-r","meaning":"İyilik, hayır, faydalı olan şey, mal ve servet.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'hayr' kelimesinin Kur'an'da genellikle 'mal' ve 'servet' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'hubbe'l-hayr' ifadesi, Süleyman'ın atlara olan sevgisini, onların birer mal ve servet olarak değerini vurgular. Ancak bu mal sevgisi, Rabbini anmaktan alıkoyan bir sevgi değil, aksine O'nu anmaya vesile olabilecek bir 'hayr' olarak sunulur."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hayr'ı 'herkesin arzu ettiği şey' olarak tanımlar ve bazen 'mal' anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'el-hayr' kelimesi, Süleyman'ın atları sadece birer hayvan olarak değil, aynı zamanda Allah yolunda kullanılabilecek, faydalı ve değerli birer varlık olarak gördüğünü gösterir. Bu, malın sadece dünyevi bir değer taşımadığını, aynı zamanda uhrevi bir amaca hizmet edebileceğini de ima eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'hayr' kavramının Kur'an'da geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu, hem maddi hem de manevi iyilikleri kapsadığını belirtir. Bu ayette 'el-hayr', atların maddi değeriyle birlikte, onların Allah yolunda cihat gibi hayırlı işlerde kullanılabilecek potansiyelini de ifade eder. Süleyman'ın sevgisi, bu potansiyele yöneliktir."}]},{"word":"ذِكْرِ","root":"ذ ك ر","rootLatin":"z-k-r","meaning":"Anmak, hatırlamak, zikretmek, Allah'ı anmak.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'zikr' kelimesinin Kur'an'da 'hatırlama' ve 'anma' anlamlarında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'an zikri Rabbî' ifadesi, Süleyman'ın atlara olan sevgisinin, Rabbini anmaktan alıkoymadığını, aksine bu sevginin Allah'ı anmaya bir vesile olduğunu gösterir. Bu, mal sevgisi ile Allah sevgisi arasındaki dengeyi vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'zikr'i 'unutulan veya unutulmaya yüz tutan bir şeyi kalbe veya dile getirmek' olarak tanımlar. Ayetteki 'zikri Rabbî', Süleyman'ın atlarla meşguliyetinin, Allah'ı anmaktan uzaklaşmasına neden olmadığını, aksine bu meşguliyetin Allah'ı daha çok hatırlamasına veya O'nun nimetlerini düşünmesine vesile olduğunu ifade eder. Bu, zikrin sadece dil ile değil, kalple ve tefekkürle de gerçekleşebileceğini gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'zikr'in Kur'an'da geniş bir anlam alanına sahip olduğunu, hem dil ile anmayı hem de kalple hatırlamayı ve tefekkürü kapsadığını belirtir. Ayetteki 'an zikri Rabbî' ifadesi, Süleyman'ın atlara olan sevgisinin, Allah'ı anma ve O'nun nimetlerini düşünme bağlamında değerlendirildiğini, yani bu sevginin Allah'tan uzaklaştıran değil, O'na yaklaştıran bir nitelik taşıdığını vurgular."}]},{"word":"تَوَارَتْ","root":"و ر ى","rootLatin":"v-r-y","meaning":"Gizlenmek, örtünmek, gözden kaybolmak.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'tevârat' fiilinin 'gizlenmek, örtünmek' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'hattâ tevârat bi'l-hicâb' ifadesi, atların koşarak gözden kaybolduğunu, adeta bir perdenin arkasına gizlendiğini mecazi bir anlatımla ifade eder. Bu, Süleyman'ın atlara olan ilgisinin yoğunluğunu ve onların hareketliliğini vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'tevârat' fiilinin 'bir şeyin gözden kaybolması, gizlenmesi' anlamına geldiğini açıklar. Ayetteki kullanımı, atların hızla koşarak ufukta veya toz bulutu içinde gözden kaybolmasını tasvir eder. Bu durum, Süleyman'ın atlara olan hayranlığını ve onların güzelliğine odaklanmasını gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'tevârat' kelimesinin 'bir şeyin örtülmesi, gizlenmesi' anlamını taşıdığını belirtir. Ayetteki 'bi'l-hicâb' (perde ile) ifadesiyle birlikte kullanılması, atların gözden kayboluşunu daha dramatik bir şekilde vurgular. Bu, Süleyman'ın dikkatini tamamen atlara vermesi ve onların hareketliliğinden etkilenmesi durumunu anlatır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-suleyman-davud","zikir","mal-mulk","imtihan-bela"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":2,"surface":"إِنِّىٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"şüphesiz ki"},{"position":2,"surface":"ى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mahallen mansûb","gloss":"ben"},{"position":3,"surface":"أَحْبَبْتُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ح-ب-ب","rootLatin":"h-b-b","lemma":"أَحَبَّ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"sevdim"},{"position":4,"surface":"حُبَّ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ح-ب-ب","rootLatin":"h-b-b","lemma":"حُبّ","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sevgisini"},{"position":5,"surface":"ٱلْخَيْرِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"خ-ي-ر","rootLatin":"ḫ-y-r","lemma":"خَيْر","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"malın/iyiliğin"},{"position":6,"surface":"عَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den dolayı"},{"position":7,"surface":"ذِكْرِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"ḏ-k-r","lemma":"ذِكْر","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"zikri"},{"position":8,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Rabbimin"},{"position":8,"surface":"ى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"benim"},{"position":9,"surface":"حَتَّىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"حَتَّى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-e kadar"},{"position":10,"surface":"تَوَارَتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"و-ر-ي","rootLatin":"w-r-y","lemma":"تَوَارَى","form":"Tefâ'ul","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"gizlendi"},{"position":11,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile"},{"position":11,"surface":"ٱلْحِجَابِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-ج-ب","rootLatin":"h-j-b","lemma":"حِجَاب","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"perde"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *38/32-33*
- **Sâd Sûresi** · *38/32-33*
- **Sâd Sûresi** · *38/32-33*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *38/32-33*
- **Sâd Sûresi** · *38/32-33*
- **Sâd Sûresi** · *38/32-33*