# Sâd Sûresi, 36. Âyet (38:36)

> فَسَخَّرْنَا لَهُ ٱلرِّيحَ تَجْرِى بِأَمْرِهِۦ رُخَآءً حَيْثُ أَصَابَ

*Feseḣḣarnâ lehu-rrîha tecrî bi-emrihi ruḣâen hayśu esâb(e)*

**Meal (Diyanet):** Biz de rüzgarı onun buyruğuna verdik. Rüzgar, onun emriyle dilediği yere hafif hafif eserdi.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/38/36

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Hz. Süleyman'a verilen özel lütufları, özellikle rüzgarın ve şeytanların onun emrine verilmesini anlatmaktadır. Ayet, ilahi kudretin peygamberlere bahşettiği olağanüstü yetenekleri ve bu yeteneklerin evrensel düzen içindeki işleyişini dilbilimsel bir derinlikle ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"سَخَّرْنَا","root":"س خ ر","rootLatin":"s-h-r","meaning":"Allah'ın bir şeyi bir başkasının emrine, hizmetine veya kontrolüne vermesi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'teshîr' kelimesini, bir şeyi zorla veya iradesi dışında bir işe koşmak olarak tanımlar. Ayetteki 'fesahhernâ' ifadesi, Allah'ın rüzgarı Hz. Süleyman'ın emrine, onun iradesi doğrultusunda hareket edecek şekilde tabi kıldığını gösterir. Bu, rüzgarın kendi doğal seyrinin ötesinde, ilahi bir müdahale ile Süleyman'ın isteğine göre yönlendirilmesidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'teshîr'i 'emrine vermek, boyun eğdirmek' olarak açıklar. Ayetteki kullanımı, rüzgarın Süleyman'ın isteği üzerine hareket etmesini, ona itaat etmesini ifade eder. Bu, rüzgarın doğal gücünün Süleyman'ın kontrolüne verildiğini mecazi bir anlatımla ortaya koyar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'teshîr' kavramının Kur'an'da genellikle Allah'ın evrendeki varlıkları insanlığın hizmetine sunması bağlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette ise, özel olarak rüzgarın bir peygamberin emrine verilmesi, ilahi lütfun ve peygamberlik mucizesinin bir göstergesi olarak öne çıkar. Bu, Allah'ın evren üzerindeki mutlak egemenliğinin ve dilediği zaman bu egemenliği kullarına tecelli ettirebileceğinin bir ifadesidir."}]},{"word":"ٱلرِّيحَ","root":"ر و ح","rootLatin":"r-w-h","meaning":"Hava akımı, rüzgar; ayette Hz. Süleyman'ın emrine verilen özel bir güç.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'rîh' kelimesinin Kur'an'da hem tekil (rüzgar) hem de çoğul (rîyâh - rüzgarlar) olarak kullanıldığını belirtir. Bu ayette tekil olarak kullanılması, belirli bir rüzgarın, yani Süleyman'ın istediği yöne giden rüzgarın kastedildiğini gösterir. Bu rüzgar, sıradan bir hava akımı olmaktan öte, ilahi bir mucize olarak Süleyman'ın kontrolüne verilmiş özel bir varlıktır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'rîh' kelimesinin 'ruh' kökünden geldiğini ve 'nefes, can' anlamlarıyla ilişkili olduğunu ifade eder. Ayetteki 'rîh', canlı bir varlık gibi Süleyman'ın emrine itaat eden, ona hizmet eden bir güç olarak tasvir edilir. Bu, rüzgarın sadece fiziksel bir olgu olmanın ötesinde, ilahi bir iradeyle yönlendirilen bir varlık olduğunu vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'rîh' kelimesinin Kur'an'da bazen rahmet, bazen azap, bazen de ilahi kudretin bir tecellisi olarak kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'rîh', Hz. Süleyman'a bahşedilen ilahi bir lütuf ve mucize olarak, onun hükümranlığının bir göstergesi olarak işlev görmektedir. Bu, kelimenin bağlamına göre anlam derinliğinin nasıl değiştiğini gösterir."}]},{"word":"تَجْرِى","root":"ج ر ي","rootLatin":"c-r-y","meaning":"Akıp gitmek, hareket etmek, seyretmek; rüzgarın Süleyman'ın emriyle kolayca hareket etmesi.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'cereyân' kelimesinin 'akmak, gitmek' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'tecrî', rüzgarın Süleyman'ın emriyle kesintisiz ve kolayca hareket ettiğini ifade eder. Bu, rüzgarın doğal akışının ötesinde, ilahi bir kontrolle yönlendirildiğini vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn, 'cereyân' fiilinin genellikle suyun akışı için kullanıldığını, ancak burada rüzgar için kullanılmasının, rüzgarın akışının suyun akışı gibi pürüzsüz ve engelsiz olduğunu mecazi olarak ifade ettiğini belirtir. Bu, rüzgarın Süleyman'ın emriyle ne kadar kolay ve hızlı hareket ettiğini gösterir."}]},{"word":"بِأَمْرِهِۦ","root":"أ م ر","rootLatin":"e-m-r","meaning":"Onun emriyle, buyruğuyla; rüzgarın Hz. Süleyman'ın talimatına göre hareket etmesi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'emr' kelimesinin hem 'iş, durum' hem de 'buyruk, talimat' anlamlarına geldiğini belirtir. Bu ayetteki 'biemrihî', rüzgarın Süleyman'ın doğrudan talimatı ve iradesi doğrultusunda hareket ettiğini açıkça ifade eder. Bu, Süleyman'a verilen olağanüstü yetkinin ve ilahi desteğin bir göstergesidir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'emr'in 'bir şeyi yapmayı veya yapmamayı talep etmek' anlamına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'biemrihî' ifadesi, rüzgarın Süleyman'ın bu tür bir talebine, yani onun yönlendirmesine göre hareket ettiğini vurgular. Bu, Süleyman'ın rüzgar üzerindeki otoritesinin ilahi bir kaynakla desteklendiğini gösterir."}]},{"word":"رُخَآءً","root":"ر خ و","rootLatin":"r-h-v","meaning":"Kolayca, yumuşakça, rahatça; rüzgarın Süleyman'ın emriyle engelsiz ve nazikçe akması.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ruhâen' kelimesini 'yumuşak, kolay' olarak açıklar. Ayetteki kullanımı, rüzgarın Süleyman'ın emriyle sert ve yıkıcı değil, aksine nazik ve kolay bir şekilde aktığını, onun istediği yere rahatça ulaştığını ifade eder. Bu, ilahi lütfun bir tecellisi olarak rüzgarın Süleyman'a karşı itaatkar ve hizmetkar olduğunu gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ruhâen' kelimesini 'sakin, rahat' olarak yorumlar. Bu, rüzgarın Süleyman'ın emriyle hareket ederken herhangi bir zorluk veya engelle karşılaşmadığını, aksine onun için her şeyin kolaylaştırıldığını mecazi bir dille anlatır. Bu kelime, Süleyman'a verilen gücün sadece yönlendirme değil, aynı zamanda kolaylaştırma boyutunu da vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'ruhâ' kelimesinin 'gevşeklik, rahatlık' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'ruhâen', rüzgarın Süleyman'ın emriyle hareket ederken herhangi bir gerginlik veya zorlama olmaksızın, tam bir rahatlık ve itaat içinde olduğunu ifade eder. Bu, Süleyman'ın emrinin evrensel düzen üzerindeki etkisini ve ilahi desteğin gücünü gösterir."}]},{"word":"أَصَابَ","root":"ص و ب","rootLatin":"s-v-b","meaning":"İsabet etmek, ulaşmak, varmak; rüzgarın Süleyman'ın istediği yere ulaşması.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'isâbet' kelimesinin 'bir hedefe ulaşmak, doğru yere varmak' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'haythu esâbe', rüzgarın Süleyman'ın tam olarak istediği, hedeflediği yere ulaştığını, hiçbir sapma olmadan amacına vardığını ifade eder. Bu, Süleyman'a verilen kontrolün hassasiyetini ve etkinliğini vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'isâbet'in 'bir şeyi tam yerine getirmek' anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'esâbe', rüzgarın Süleyman'ın emrini eksiksiz ve kusursuz bir şekilde yerine getirdiğini, onun istediği her noktaya tam olarak ulaştığını gösterir. Bu, ilahi kudretin Süleyman aracılığıyla nasıl tecelli ettiğinin bir örneğidir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-suleyman-davud","tabiat-ayetleri","peygamberlik"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"bunun üzerine"},{"position":1,"surface":"سَخَّرْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"س-خ-ر","rootLatin":"s-kh-r","lemma":"سَخَّرَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"boyun eğdirdik"},{"position":2,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":2,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ona"},{"position":3,"surface":"ٱلرِّيحَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-و-ح","rootLatin":"r-w-h","lemma":"رِيح","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"rüzgarı"},{"position":4,"surface":"تَجْرِى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ج-ر-ي","rootLatin":"j-r-y","lemma":"جَرَى","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Muzâri fiil nasb/cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"akar, gider"},{"position":5,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile"},{"position":5,"surface":"أَمْرِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ء-م-ر","rootLatin":"'-m-r","lemma":"أَمْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"emri"},{"position":5,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":6,"surface":"رُخَآءً","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ر-خ-و","rootLatin":"r-kh-w","lemma":"رُخَاء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"kolayca"},{"position":7,"surface":"حَيْثُ","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Mekan","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"حَيْثُ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"nerede"},{"position":8,"surface":"أَصَابَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ص-و-ب","rootLatin":"s-w-b","lemma":"أَصَابَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ulaştı, isabet etti"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **TB. Süleymân-Dâvûd-Yûnus-Eyyûb Fasılları** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *38/36*
- **Sâd Sûresi** · *38/36*
- **Sâd Sûresi** · *38/36*
- **Enbiyâ Sûresi** · *38/36*
- **Enbiyâ Sûresi** · *38/36*
- **Kelime-i Süleymâniyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *38/36*
- **Kelime-i Süleymâniyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *38/36*
- **TB. Süleymân-Dâvûd-Yûnus-Eyyûb Fasılları** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *38/36*
- **TB. Süleymân-Dâvûd-Yûnus-Eyyûb Fasılları** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *38/36*
- **Sâd Sûresi** · *38/36*
- **Sâd Sûresi** · *38/36*
- **Enbiyâ Sûresi** · *38/36*