# Sâd Sûresi, 42. Âyet (38:42)

> ٱرْكُضْ بِرِجْلِكَ ۖ هَـٰذَا مُغْتَسَلٌۢ بَارِدٌ وَشَرَابٌ

*Urkud biriclik(e)(s) hâżâ muġteselun bâridun ve şerâb(un)*

**Meal (Diyanet):** Biz de ona, "Ayağını yere vur! İşte yıkanacak ve içecek soğuk bir su" dedik.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/38/42

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Hz. Eyyub'a hastalığından şifa bulması için ayağını yere vurması emrini ve bu eylem sonucunda ortaya çıkan suyun hem yıkanma hem de içme için bir şifa kaynağı olduğunu ifade etmektedir. Ayet, ilahi kudretin ve şifanın somut bir tezahürünü dilbilimsel olarak ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"ٱرْكُضْ","root":"ر ك ض","rootLatin":"r-k-d","meaning":"Ayette, Hz. Eyyub'a ayağını yere vurarak su çıkarması emrini ifade eden bir fiildir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ركض' kelimesinin asıl anlamının 'ayağı yere vurmak' olduğunu belirtir. Ayetteki 'اركض برجلك' ifadesi, Hz. Eyyub'un ayağını yere vurarak bir su kaynağı çıkarması emrini açıkça ifade eder ve bu, ilahi bir mucize ve şifa vesilesidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'اركض' fiilinin burada 'hareket ettir, vur' anlamında kullanıldığını ve bu emrin, Allah'ın kudretiyle bir su kaynağının ortaya çıkmasına vesile olduğunu vurgular. Ayetteki bağlam, fiilin mecazi değil, doğrudan bir eylemi ifade ettiğini gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'ركض' kökünün Kur'an'daki kullanımlarının genellikle hızlı ve şiddetli bir hareketi ifade ettiğini belirtir. Bu ayette ise, Hz. Eyyub'un ayağını yere vurarak su çıkarması gibi mucizevi bir eylemi anlatmak için kullanılmıştır, bu da kelimenin bağlamına özel bir anlam katmaktadır."}]},{"word":"بِرِجْلِكَ","root":"ر ج ل","rootLatin":"r-j-l","meaning":"Hz. Eyyub'un ayağını kullanarak emri yerine getirmesi gerektiğini belirten kelimedir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'رجل' kelimesinin bilinen anlamıyla 'ayak' olduğunu ve ayetteki 'برجلك' ifadesinin, Hz. Eyyub'un bu emri bizzat kendi ayağıyla yerine getirmesi gerektiğini açıkça belirttiğini ifade eder. Bu, emrin somutluğunu ve doğrudanlığını vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'رجل' kelimesinin insanın yürüme ve hareket etme organı olduğunu belirtir. Ayetteki kullanımı, ilahi emrin yerine getirilmesinde fiziksel bir eylemin aracı olarak ayağın önemini gösterir."}]},{"word":"مُغْتَسَلٌۢ","root":"غ س ل","rootLatin":"ğ-s-l","meaning":"Yıkanılacak yer veya yıkanılacak su anlamında olup, şifa bulmak için kullanılacak suyu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'غسل' kökünün 'yıkamak' anlamına geldiğini ve 'مغتسل' kelimesinin ise 'yıkanılacak yer veya yıkanılacak su' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki bağlamda bu, Hz. Eyyub'un hastalığından arınmak için kullanacağı şifalı suyu ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'مغتسل' kelimesinin hem yıkanma yeri hem de yıkanma suyu anlamına gelebileceğini ifade eder. Ayetteki 'هذا مغتسل' ifadesi, ortaya çıkan suyun banyo yapmak suretiyle şifa bulmak için kullanılabileceğini açıkça belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da temizlik ve arınma kavramlarının hem fiziksel hem de manevi boyutları olduğunu belirtir. 'مغتسل' kelimesi, bu ayette fiziksel bir arınmayı ve şifayı ifade etse de, genel olarak Kur'an'daki temizlik vurgusunun bir parçasıdır."}]},{"word":"وَشَرَابٌ","root":"ش ر ب","rootLatin":"ş-r-b","meaning":"İçilecek su anlamında olup, şifa bulmak için içilecek suyu ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'شراب' kelimesinin 'içecek' anlamına geldiğini ve ayetteki bağlamda, ortaya çıkan suyun sadece yıkanmakla kalmayıp aynı zamanda içilerek de şifa vereceğini ifade ettiğini belirtir. Bu, suyun çok yönlü şifalı özelliğini vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn, 'شراب' kelimesinin mastar olarak 'içmek' fiilinden türediğini ve burada 'içilecek şey' anlamında kullanıldığını açıklar. Ayetteki 'وشراب' ifadesi, suyun içme yoluyla da şifa kaynağı olduğunu gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'شرب' kökünün Kur'an'da genellikle su veya diğer içeceklerin tüketimini ifade ettiğini belirtir. Bu ayette ise, ilahi bir mucize olarak ortaya çıkan suyun hem dıştan hem de içten şifa verici özelliğini vurgulamak için kullanılmıştır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-diger-peygamberler","tabiat-ayetleri","rizik"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ٱرْكُضْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ر-ك-ض","rootLatin":"r-k-d","lemma":"رَكَضَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için meczûm","gloss":"vur"},{"position":2,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":2,"surface":"رِجْلِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ج-ل","rootLatin":"r-j-l","lemma":"رِجْل","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ayak"},{"position":2,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"senin"},{"position":3,"surface":"هَـٰذَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَـٰذَا","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"işte bu"},{"position":4,"surface":"مُغْتَسَلٌۢ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mekan","root":"غ-س-ل","rootLatin":"gh-s-l","lemma":"مُغْتَسَل","form":"İfti'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"yıkanılacak yer/su"},{"position":5,"surface":"بَارِدٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ب-ر-د","rootLatin":"b-r-d","lemma":"بَارِد","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"soğuk"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"شَرَابٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ش-ر-ب","rootLatin":"sh-r-b","lemma":"شَرَاب","form":"Mücerred","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki isme atfedildiği için merfû","gloss":"içecek"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kelime-i Eyyûbiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *38/42*
- **Kelime-i Eyyûbiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *38/42*
- **Kelime-i Eyyûbiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *38/42*
- **Kelime-i Eyyûbiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *38/42*
- **Kelime-i Eyyûbiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *38/42*
- **Vahiy ve Cebrâîl** · *38/42*
- **TB. Süleymân-Dâvûd-Yûnus-Eyyûb Fasılları** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *38/42*
- **TB. Süleymân-Dâvûd-Yûnus-Eyyûb Fasılları** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *38/42*
- **Kelime-i Eyyûbiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *38/42*
- **Kelime-i Eyyûbiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *38/42*
- **TB. Süleymân-Dâvûd-Yûnus-Eyyûb Fasılları** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *38/42*
- **Kelime-i Eyyûbiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *38/42*