# Sâd Sûresi, 61. Âyet (38:61) > قَالُوا۟ رَبَّنَا مَن قَدَّمَ لَنَا هَـٰذَا فَزِدْهُ عَذَابًا ضِعْفًا فِى ٱلنَّارِ *Kâlû rabbenâ men kaddeme lenâ hâżâ fezidhu ‘ażâben di'fen fî-nnâr(i)* **Meal (Diyanet):** Şöyle derler: "Ey Rabbimiz! Bunu bizim önümüze kim sürdüyse, cehennemde onun azabını bir kat daha artır." **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/38/61 --- ## Kelime Tahlili {"summary":"Bu ayet, cehennemdeki inkarcıların, kendilerini saptıranlara yönelik bedduasını ifade eder. Temel kavramlar, 'takdim etme/sebep olma', 'azap' ve 'kat kat artırma' üzerine odaklanarak, sorumluluk ve cezanın şiddetini vurgular.","keyConcepts":[{"word":"قَدَّمَ","root":"ق د م","rootLatin":"k-d-m","meaning":"Burada 'sebep olmak, öncü olmak, bir şeyi öne sürmek' anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kaddeme (قدّم) fiili, bir şeyi öne almak, takdim etmek anlamına gelir. Ayetteki bağlamda ise, inkarcıların cehenneme girmesine sebep olan, onları saptıran kişileri ifade eder. Yani, bu azaba onları sevk eden, bu durumu onlara 'takdim eden' kimseler kastedilir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Kaddeme (قدّم) fiili, mecazi olarak 'bir şeye öncülük etmek, bir şeyi başlatmak' anlamında kullanılır. Ayetteki 'men kaddeme lenâ hâzâ' ifadesi, 'bizi bu duruma düşüren, bize bu yolu gösteren' anlamındadır. Cehennemlikler, kendilerini saptıranları bu şekilde nitelendirirler."}]},{"word":"عَذَابًا","root":"ع ذ ب","rootLatin":"a-z-b","meaning":"Allah'ın kullarına verdiği ceza, işkence ve sıkıntı anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Azâb (عذاب), bir şeyi engellemek, alıkoymak anlamına gelen 'azb' kökünden türemiştir. İnsanı arzu ettiği şeylerden alıkoyan, ona sıkıntı veren her şeye azap denir. Kur'an'da genellikle Allah'ın günahkarlara verdiği cezayı ifade eder. Bu ayette, cehennem ehlinin birbirleri için dilediği şiddetli cezayı belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Azâb (عذاب) kavramı, Kur'an'da genellikle Allah'ın gazabının bir tezahürü olarak, günahkarların ahirette karşılaşacakları acı verici cezayı ifade eder. Bu ayetteki kullanımı, cehennemdeki kişilerin, kendilerini saptıranlara yönelik intikam arzusunu ve onlara daha şiddetli bir ceza dilemelerini gösterir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Azâb (عذاب), bedene veya ruha verilen acı ve eziyettir. Ayetteki 'azâben' kelimesi, cehennemde çekilecek olan şiddetli ve sürekli işkenceyi vurgular. İnkarcılar, kendilerine bu azabı 'takdim edenlerin' azabının daha da artırılmasını talep ederler."}]},{"word":"ضِعْفًا","root":"ض ع ف","rootLatin":"d-a-f","meaning":"Bir şeyin kat kat artırılması, iki veya daha fazla misli anlamına gelir.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Dı'f (ضعف), bir şeyin misli, katı anlamına gelir. 'Dı'fen' (ضعفًا) ise, bir şeyin iki katı veya daha fazla katı demektir. Ayetteki 'fezidhü azâben dı'fen' ifadesi, 'onun azabını kat kat artır' şeklinde, mevcut azabın şiddetinin misliyle çoğaltılmasını talep etmeyi ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Dı'f (ضعف), bir şeyin benzeri veya misli demektir. Kur'an'da genellikle bir şeyin katlanarak artırılması anlamında kullanılır. Bu ayette, cehennemliklerin, kendilerini saptıranlara yönelik öfkesini ve onlara verilecek cezanın şiddetinin katlanarak artırılması arzusunu dile getirir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Dı'f (ضعف) kelimesi, Kur'an'da niceliksel bir artışı ifade eder. Genellikle 'iki kat' veya 'kat kat' anlamında kullanılır. Ayetteki 'dı'fen' ifadesi, azabın sadece artırılması değil, aynı zamanda mevcut halinin katlanarak çoğaltılması talebini vurgular, bu da cezanın şiddetini pekiştirir."}]},{"word":"ٱلنَّارِ","root":"ن و ر","rootLatin":"n-v-r","meaning":"Ahirette inkarcıların cezalandırılacağı, şiddetli ateştir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Nâr (نار), bilinen ateştir. Kur'an'da ise genellikle cehennem ateşi anlamında kullanılır. Bu ayette, inkarcıların birbirlerine beddua ettikleri yer olan cehennemin kendisini ifade eder. 'Fî'n-nâr' (ateşte) ifadesi, bu azabın mekanını açıkça belirtir."},{"author":"Ebû'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Nâr (نار), ışık ve ısı veren maddedir. Ancak Kur'anî bağlamda, ahiretteki azap yeri olan cehennemi ifade eder. Ayetteki 'fî'n-nâr' ifadesi, dile getirilen kat kat azabın cehennemin içinde gerçekleşeceğini, yani bu azabın cehennemin bir parçası olduğunu vurgular."}]}]} ## Tefsir {"topics":["cehennem","ahiret-mukafat","hesap-mizan"]} ## Tefsir [{"position":1,"surface":"قَالُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dediler"},{"position":2,"surface":"رَبَّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Nidâ harfi hazfedilmiş münâdâ olduğu için mansûb","gloss":"Rabbimiz"},{"position":2,"surface":"نَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"bizim"},{"position":3,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"kim"},{"position":4,"surface":"قَدَّمَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-د-م","rootLatin":"q-d-m","lemma":"قَدَّمَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"takdim etti, öne sürdü"},{"position":5,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":5,"surface":"نَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"bize"},{"position":6,"surface":"هَـٰذَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَـٰذَا","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"bu"},{"position":7,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"o halde"},{"position":7,"surface":"زِدْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ز-ي-د","rootLatin":"z-y-d","lemma":"زَادَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"artır"},{"position":7,"surface":"هُ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onu"},{"position":8,"surface":"عَذَابًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ع-ذ-ب","rootLatin":"'-dh-b","lemma":"عَذَاب","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"azap"},{"position":9,"surface":"ضِعْفًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ض-ع-ف","rootLatin":"d-'-f","lemma":"ضِعْف","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Sıfat olduğu için mansûb","gloss":"kat kat"},{"position":10,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":11,"surface":"ٱلنَّارِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-و-ر","rootLatin":"n-w-r","lemma":"نَار","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ateş"}] ## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler - **Sâd Sûresi** · *38/61* - **Sâd Sûresi** · *38/61* - **Sâd Sûresi** · *38/61* - **Sâd Sûresi** · *38/61*