# Sâd Sûresi, 69. Âyet (38:69)

> مَا كَانَ لِىَ مِنْ عِلْمٍۭ بِٱلْمَلَإِ ٱلْأَعْلَىٰٓ إِذْ يَخْتَصِمُونَ

*Mâ kâne liye min ‘ilmin bilmele-i-l-a'lâ iż yaḣtasimûn(e)*

**Meal (Diyanet):** "Aralarında tartıştıkları sırada, yüce topluluğa (ileri gelen melekler topluluğuna) dair benim hiçbir bilgim yoktu."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/38/69

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Hz. Muhammed'in (s.a.v.) Mele-i A'lâ'daki tartışmalar hakkında önceden bir bilgisi olmadığını ifade ederek, Kur'an'ın ilahi menşeini vurgulamaktadır. Anahtar kavramlar, bilginin kaynağı, yüce meclis ve tartışma eylemi etrafında şekillenmektedir.","keyConcepts":[{"word":"عِلْمٍۭ","root":"ع ل م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"Bu kelime, bir şeyi bilme, idrak etme ve hakkında bilgi sahibi olma anlamını taşır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ilm'i, bir şeyin hakikatini idrak etmek olarak tanımlar. Ayetteki 'min ilmin' ifadesi, Hz. Peygamber'in bu olaylar hakkında hiçbir ön bilgisi olmadığını, dolayısıyla bu bilginin ancak vahiy yoluyla kendisine ulaştığını vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'ilm'i, bir şeyi olduğu gibi bilmek olarak açıklar. Ayetteki kullanımı, Mele-i A'lâ'daki tartışmaların mahiyeti ve içeriği hakkında beşerî bir bilginin imkansızlığına işaret eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'ilm' kavramının sadece bilgi değil, aynı zamanda kesinlik ve hakikatle ilişkili olduğunu belirtir. Bu ayetteki 'ilm', gayb âlemine ait bir bilginin ancak ilahi bir kaynak tarafından verilebileceğini gösterir."}]},{"word":"بِٱلْمَلَإِ","root":"م ل أ","rootLatin":"m-l-ʾ","meaning":"Bu kelime, bir topluluğu, özellikle ileri gelenleri veya bir meclisi ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'mele'' kelimesini, bir araya gelmiş, toplanmış bir grup insan olarak açıklar. Ayetteki 'Mele-i A'lâ' ise, yüce meclis, yani melekler topluluğu anlamına gelir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'mele'' kelimesinin, bir topluluğun ileri gelenleri, sözü dinlenenleri için kullanıldığını belirtir. 'Mele-i A'lâ' tabiri, göklerdeki melekler topluluğunu, onların yüce makamlarını ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'mele''nin, bir topluluğun göz dolduran, heybetli ve ileri gelen kesimi olduğunu söyler. 'Mele-i A'lâ' ise, Allah katındaki yüce melekler topluluğuna işaret eder ve ayetteki bağlamda onların kendi aralarındaki bir tartışmayı anlatır."}]},{"word":"ٱلْأَعْلَىٰٓ","root":"ع ل و","rootLatin":"a-l-w","meaning":"Bu kelime, üstün, yüce, yüksek ve en üstün anlamlarını taşır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'a'lâ' kelimesini, yücelik ve üstünlük ifade eden bir sıfat olarak açıklar. 'Mele-i A'lâ' terkibinde, melekler topluluğunun makamının ve mertebesinin yüceliğini vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'a'lâ'nın, 'uluvv' kökünden türediğini ve en yüksek, en yüce anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, melekler âleminin beşerî idrakin ötesindeki yüce konumunu pekiştirir."}]},{"word":"يَخْتَصِمُونَ","root":"خ ص م","rootLatin":"h-s-m","meaning":"Bu kelime, karşılıklı olarak tartışmak, çekişmek ve husumetleşmek anlamını ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'hasm' kökünden gelen 'yahtasimûn' kelimesini, bir konuda karşılıklı olarak iddialaşmak ve çekişmek olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, melekler arasında cereyan eden, ancak mahiyeti bize açıklanmayan bir tartışmaya işaret eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hasm'ı, bir konuda karşıt görüşlere sahip olmak ve bu görüşleri savunmak olarak tanımlar. 'Yahtasimûn' fiili, bu tartışmanın aktif ve karşılıklı bir eylem olduğunu gösterir ve ayetteki 'Mele-i A'lâ' bağlamında, İblis'in yaratılışına veya Âdem'e secde meselesine dair bir çekişmeye atıfta bulunabilir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'ihtisâm'ın, iki tarafın birbirine karşı delillerle veya sözlerle üstün gelmeye çalışması olduğunu belirtir. Ayetteki 'iz yahtasimûn' ifadesi, bu tartışmanın belirli bir zamanda gerçekleştiğini ve Hz. Peygamber'in bu ana şahit olmadığını vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["gayb","melekler","vahiy-kuran"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefiy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefiy harfi olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":2,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idi"},{"position":3,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":3,"surface":"ىَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"benim"},{"position":4,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer (Zâide)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"bir"},{"position":5,"surface":"عِلْمٍۭ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عِلْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"كَانَ'nin ismi olduğu için merfû (lafzen mecrûr, mahallen merfû)","gloss":"bilgi"},{"position":6,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"hakkında"},{"position":6,"surface":"ٱلْمَلَإِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ل-أ","rootLatin":"m-l-'","lemma":"مَلَأ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"topluluk"},{"position":7,"surface":"ٱلْأَعْلَىٰٓ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ع-ل-و","rootLatin":"'-l-w","lemma":"أَعْلَى","form":"Ef'al","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"yüce"},{"position":8,"surface":"إِذْ","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"iken"},{"position":9,"surface":"يَخْتَصِمُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"خ-ص-م","rootLatin":"kh-s-m","lemma":"اِخْتَصَمَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"tartışıyorlardı"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *38/69*
- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *38/69*
- **Sâd Sûresi** · *38/69-70*
- **Sâd Sûresi** · *38/69*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *38/69*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *38/69*
- **Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *38/69*
- **Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *38/69*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *38/69*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *38/69*
- **Sâd Sûresi** · *38/69-70*
- **Sâd Sûresi** · *38/69-70*