# Sâd Sûresi, 69. Âyet (38:69)

> مَا كَانَ لِىَ مِنْ عِلْمٍۭ بِٱلْمَلَإِ ٱلْأَعْلَىٰٓ إِذْ يَخْتَصِمُونَ

*Mâ kâne liye min ‘ilmin bilmele-i-l-a'lâ iż yaḣtasimûn(e)*

**Meal (Diyanet):** "Aralarında tartıştıkları sırada, yüce topluluğa (ileri gelen melekler topluluğuna) dair benim hiçbir bilgim yoktu."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/38/69

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Hz. Muhammed'in (s.a.v.) Mele-i A'lâ'daki tartışmalar hakkında önceden bir bilgisi olmadığını ifade ederek, Kur'an'ın ilahi menşeini vurgulamaktadır. Anahtar kavramlar, bilginin kaynağı, yüce meclis ve tartışma eylemi etrafında şekillenmektedir.","keyConcepts":[{"word":"عِلْمٍۭ","root":"ع ل م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"Bu kelime, bir şeyi bilme, idrak etme ve hakkında bilgi sahibi olma anlamını taşır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ilm'i, bir şeyin hakikatini idrak etmek olarak tanımlar. Ayetteki 'min ilmin' ifadesi, Hz. Peygamber'in bu olaylar hakkında hiçbir ön bilgisi olmadığını, dolayısıyla bu bilginin ancak vahiy yoluyla kendisine ulaştığını vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'ilm'i, bir şeyi olduğu gibi bilmek olarak açıklar. Ayetteki kullanımı, Mele-i A'lâ'daki tartışmaların mahiyeti ve içeriği hakkında beşerî bir bilginin imkansızlığına işaret eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'ilm' kavramının sadece bilgi değil, aynı zamanda kesinlik ve hakikatle ilişkili olduğunu belirtir. Bu ayetteki 'ilm', gayb âlemine ait bir bilginin ancak ilahi bir kaynak tarafından verilebileceğini gösterir."}]},{"word":"بِٱلْمَلَإِ","root":"م ل أ","rootLatin":"m-l-ʾ","meaning":"Bu kelime, bir topluluğu, özellikle ileri gelenleri veya bir meclisi ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'mele'' kelimesini, bir araya gelmiş, toplanmış bir grup insan olarak açıklar. Ayetteki 'Mele-i A'lâ' ise, yüce meclis, yani melekler topluluğu anlamına gelir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'mele'' kelimesinin, bir topluluğun ileri gelenleri, sözü dinlenenleri için kullanıldığını belirtir. 'Mele-i A'lâ' tabiri, göklerdeki melekler topluluğunu, onların yüce makamlarını ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'mele''nin, bir topluluğun göz dolduran, heybetli ve ileri gelen kesimi olduğunu söyler. 'Mele-i A'lâ' ise, Allah katındaki yüce melekler topluluğuna işaret eder ve ayetteki bağlamda onların kendi aralarındaki bir tartışmayı anlatır."}]},{"word":"ٱلْأَعْلَىٰٓ","root":"ع ل و","rootLatin":"a-l-w","meaning":"Bu kelime, üstün, yüce, yüksek ve en üstün anlamlarını taşır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'a'lâ' kelimesini, yücelik ve üstünlük ifade eden bir sıfat olarak açıklar. 'Mele-i A'lâ' terkibinde, melekler topluluğunun makamının ve mertebesinin yüceliğini vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'a'lâ'nın, 'uluvv' kökünden türediğini ve en yüksek, en yüce anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, melekler âleminin beşerî idrakin ötesindeki yüce konumunu pekiştirir."}]},{"word":"يَخْتَصِمُونَ","root":"خ ص م","rootLatin":"h-s-m","meaning":"Bu kelime, karşılıklı olarak tartışmak, çekişmek ve husumetleşmek anlamını ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'hasm' kökünden gelen 'yahtasimûn' kelimesini, bir konuda karşılıklı olarak iddialaşmak ve çekişmek olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, melekler arasında cereyan eden, ancak mahiyeti bize açıklanmayan bir tartışmaya işaret eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hasm'ı, bir konuda karşıt görüşlere sahip olmak ve bu görüşleri savunmak olarak tanımlar. 'Yahtasimûn' fiili, bu tartışmanın aktif ve karşılıklı bir eylem olduğunu gösterir ve ayetteki 'Mele-i A'lâ' bağlamında, İblis'in yaratılışına veya Âdem'e secde meselesine dair bir çekişmeye atıfta bulunabilir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'ihtisâm'ın, iki tarafın birbirine karşı delillerle veya sözlerle üstün gelmeye çalışması olduğunu belirtir. Ayetteki 'iz yahtasimûn' ifadesi, bu tartışmanın belirli bir zamanda gerçekleştiğini ve Hz. Peygamber'in bu ana şahit olmadığını vurgular."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *38/69*
- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *38/69*
- **Sâd Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *38/69-70*
- **Sâd Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *38/69*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *38/69*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *38/69*
- **Sâd Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *38/69-70*
- **Sâd Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *38/69-70*
- **Sâd Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *38/69*
- **Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *38/69*
- **Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *38/69*
- **Sâd Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *38/69-70*