# Sâd Sûresi, 71. Âyet (38:71)

> إِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَـٰٓئِكَةِ إِنِّى خَـٰلِقٌۢ بَشَرًا مِّن طِينٍ

*İż kâle rabbuke lilmelâ-iketi innî ḣâlikun beşeran min tîn(in)*

**Meal (Diyanet):** Hani, Rabbin meleklere şöyle demişti: "Muhakkak ben çamurdan bir insan yaratacağım."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/38/71

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın insanı yaratma iradesini ve meleklere verdiği emri ifade eder. Anahtar kavramlar, yaratma eylemini, yaratılan varlığı ve yaratılış maddesini dilbilimsel ve semantik açıdan derinlemesine incelemektedir.","keyConcepts":[{"word":"قَالَ","root":"ق و ل","rootLatin":"k-v-l","meaning":"Rabbin meleklere hitaben bir söz söylemesi, bir emir veya bildirimde bulunması.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kavl (قول), bir şeyin ifade edilmesi, sözlü olarak dile getirilmesidir. Ayetteki 'قَالَ رَبُّكَ' ifadesi, Allah'ın iradesini ve emrini meleklere açıkça bildirmesini, onlara hitap etmesini ifade eder. Bu, sadece bir konuşma değil, aynı zamanda bir hüküm ve talimat verme eylemidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Kavl, Kur'an'da bazen 'emr' (emir) anlamında kullanılır. Burada da Rabbin meleklere 'söylemesi', onlara bir emir vermesi, bir talimat iletmesi anlamındadır. Bu, ilahi bir buyruğun tebliğidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'kavl' kavramı, özellikle Allah'a atfedildiğinde, sadece bir sözden öte, yaratıcı bir gücü ve iradeyi de barındırır. Allah'ın 'sözü', aynı zamanda O'nun 'emri' ve 'yaratma fiili' ile eşdeğerdir. Bu ayetteki 'قَالَ', Allah'ın yaratma iradesini ve meleklere yönelik emrini vurgular."}]},{"word":"خَـٰلِقٌۢ","root":"خ ل ق","rootLatin":"h-l-k","meaning":"Allah'ın yoktan var etme, bir şeyi belirli bir ölçü ve düzen içinde yaratma eylemi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Halk (خلق), bir şeyi takdir etmek, ölçü ve düzen içinde var etmek demektir. Allah için kullanıldığında, O'nun eşsiz yaratma gücünü, bir şeyi yoktan veya belirli bir maddeden en uygun şekilde meydana getirmesini ifade eder. Ayetteki 'خَـٰلِقٌۢ بَشَرًا', Allah'ın insanı belirli bir plan ve amaç doğrultusunda yaratacağını belirtir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Halk, bir şeyi örneksiz ve benzersiz bir şekilde meydana getirmektir. Allah'ın 'hâlık' olması, O'nun yaratmada tek ve eşsiz olduğunu gösterir. Burada insanı çamurdan yaratma eylemi, Allah'ın kudretinin ve yaratıcılığının bir göstergesidir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Halk kelimesi, Kur'an'da genellikle Allah'ın yaratma fiilini ifade eder ve bu fiil, bir şeyi yoktan var etme veya mevcut bir maddeden yeni bir form oluşturma anlamlarını içerir. Ayetteki 'خَـٰلِقٌۢ', Allah'ın insanı çamurdan şekillendirerek var etme kudretini vurgular."}]},{"word":"بَشَرًا","root":"ب ش ر","rootLatin":"b-ş-r","meaning":"Dış görünüşü ve fiziki yapısıyla diğer canlılardan ayrılan, et ve kemikten oluşan insan varlığı.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Beşer (بشر), insanın dış görünüşü, derisi ve fiziki yapısı itibarıyla diğer canlılardan ayrılan yönünü ifade eder. Bu kelime, insanın maddi yönüne vurgu yapar. Ayetteki 'خَـٰلِقٌۢ بَشَرًا', Allah'ın yaratacağı varlığın fiziki bir bedene sahip olacağını, yani insan formunda olacağını belirtir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Beşer, insanın zahiri, görünen yüzünü ve bedenini ifade eder. İnsan kelimesi ise hem zahiri hem batıni yönünü kapsar. Burada 'beşer' kullanılması, yaratılışın başlangıcında, yani çamurdan şekillendirilen bedensel varlığa işaret eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'beşer' kelimesi, genellikle insanın biyolojik ve fizyolojik yönünü, yani etten ve kemikten oluşan bedenini vurgular. Bu ayette 'çamurdan bir beşer yaratacağım' ifadesi, insanın maddi kökenine ve fiziksel varlığına dikkat çeker, ruh üflenmeden önceki halini tasvir eder."}]},{"word":"طِينٍ","root":"ط ي ن","rootLatin":"t-y-n","meaning":"İnsanın yaratıldığı temel madde olan çamur, toprak ve su karışımı.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Tîn (طين), su ile karışmış topraktır. İnsanın yaratılış maddesi olarak Kur'an'da sıkça geçer. Bu ayette 'مِّن طِينٍ' ifadesi, insanın başlangıçtaki basit ve değersiz görünen maddeden yaratıldığını, ancak Allah'ın kudretiyle yüce bir varlığa dönüştüğünü gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Tîn, toprak ve suyun birleşimiyle oluşan maddedir. Kur'an'da insanın yaratılışının bu basit maddeden başladığı belirtilir. Bu, Allah'ın her şeye kadir olduğunu ve en basit maddeden en mükemmel varlığı yaratabildiğini vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Tîn, insanın yaratılışının temelini oluşturan, şekil verilebilir, işlenebilir bir maddedir. Bu, insanın başlangıçtaki acizliğini ve Allah'ın yaratma kudretinin büyüklüğünü gösterir. Ayetteki 'مِّن طِينٍ', insanın maddi kökenine ve Allah'ın bu maddeye hayat verme mucizesine işaret eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["insanin-yaratilisi","melekler","kissa-adem","yaratilis"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"إِذْ","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mebnî","gloss":"o zaman, şöyle ki"},{"position":2,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":3,"surface":"رَبُّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Rab"},{"position":3,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"senin"},{"position":4,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için, -e"},{"position":4,"surface":"الْمَلَـٰٓئِكَةِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ل-ك","rootLatin":"m-l-k","lemma":"مَلَائِكَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"melekler"},{"position":5,"surface":"إِنِّى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz ki"},{"position":5,"surface":"ى","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"ben"},{"position":6,"surface":"خَـٰلِقٌۢ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"خ-ل-ق","rootLatin":"ḫ-l-q","lemma":"خَالِق","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"yaratıcı"},{"position":7,"surface":"بَشَرًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ش-ر","rootLatin":"b-ş-r","lemma":"بَشَر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"İsm-i fâilin mef'ûlü olduğu için mansûb","gloss":"insan"},{"position":8,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":9,"surface":"طِينٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ط-ي-ن","rootLatin":"ṭ-y-n","lemma":"طِين","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"çamur"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Sâd Sûresi** · *38/71*
- **Sâd Sûresi** · *38/71*
- **Sâd Sûresi** · *38/71*
- **Sâd Sûresi** · *38/71*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *38/71*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *38/71*
- **Sâd Sûresi** · *38/71*
- **Sâd Sûresi** · *38/71*
- **A'lâ ve Gâşiye Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *38/71*
- **A'lâ ve Gâşiye Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *38/71*
- **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *38/71*
- **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *38/71*