# Sâd Sûresi, 72. Âyet (38:72)

> فَإِذَا سَوَّيْتُهُۥ وَنَفَخْتُ فِيهِ مِن رُّوحِى فَقَعُوا۟ لَهُۥ سَـٰجِدِينَ

*Fe-iżâ sevveytuhu venefaḣtu fîhi min rûhî feka'û lehu sâcidîn(e)*

**Meal (Diyanet):** "Onu şekillendirip içine ruhumdan üflediğim zaman onun için saygı ile eğilin."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/38/72

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın insanı yaratma sürecini ve meleklere secde emrini bildirmektedir. Anahtar kavramlar, yaratılışın tamamlanması, ilahi ruhun üflenmesi ve bu durum karşısında secde etme emri etrafında yoğunlaşmaktadır.","keyConcepts":[{"word":"سَوَّيْتُهُۥ","root":"س و ي","rootLatin":"s-v-y","meaning":"Yaratılışın tamamlanması, düzgün ve eksiksiz bir şekil verilmesi anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'sevâ' kelimesinin bir şeyi düzeltmek, eksikliklerini gidermek ve dengeli hale getirmek anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'sevveytühû' ifadesi, insan bedeninin yaratılışının mükemmel bir şekilde tamamlandığını, uzuvlarının yerli yerine konulduğunu ve işlevsel hale getirildiğini ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'sevveytühû' ifadesini 'onu düzelttim, ona şekil verdim' olarak açıklar. Bu bağlamda, insan bedeninin yaratılışının belirli bir düzen ve uyum içinde gerçekleştiğini, rastgele bir oluşum olmadığını vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki yaratılış kavramlarını incelerken 'tesviye' fiilinin, bir şeyin nihai ve mükemmel formuna ulaşmasını ifade ettiğini belirtir. Ayetteki kullanımıyla, insanın fiziksel yapısının ilahi bir sanatla kusursuzca şekillendirildiğini gösterir."}]},{"word":"نَفَخْتُ","root":"ن ف خ","rootLatin":"n-f-ḫ","meaning":"Üflemek, bir şeyi içine yerleştirmek veya can vermek anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'nefah' fiilinin 'üflemek' anlamına geldiğini ve bu ayetteki kullanımının, cansız bedene hayat ve ruh bahşedilmesini ifade ettiğini belirtir. Bu, yaratılışın ikinci ve en önemli aşamasıdır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'nefah' kelimesinin genellikle havayı dışarı atmak anlamına geldiğini, ancak Kur'an'da mecazi olarak bir şeye ruh ve hayat vermek anlamında kullanıldığını açıklar. Ayetteki 'nefaḫtü fîhi' ifadesi, Allah'ın kudretiyle cansız bedene ruhun üflenerek canlandırılmasını simgeler."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'nefah' fiilinin Kur'an'daki kullanımlarını analiz ederken, bu fiilin ilahi bir müdahale ile bir varlığa özgün bir nitelik kazandırılmasını ifade ettiğini belirtir. Burada, insana ilahi bir öz olan ruhun verilmesi kastedilir."}]},{"word":"رُّوحِى","root":"ر و ح","rootLatin":"r-v-ḥ","meaning":"Allah'a ait olan, ilahi bir öz taşıyan ruhu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'rûh' kelimesinin hayatın kaynağı olduğunu ve Allah'a izafe edildiğinde ilahi bir lütuf ve kudretin tecellisi olduğunu belirtir. Ayetteki 'rûhî' ifadesi, ruhun Allah'tan geldiğini ve insana bahşedilen bu ilahi özün, onu diğer yaratıklardan üstün kıldığını vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'rûh'u, bedene hayat veren latif bir cevher olarak tanımlar. 'Rûhî' ifadesiyle, bu ruhun Allah'ın yaratması ve emriyle var olduğunu, O'na ait bir sır olduğunu ve insanın şerefinin bu ilahi bağdan kaynaklandığını açıklar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ruh' kavramının Kur'an'da hem Cebrail gibi melekî varlıkları hem de insana can veren ilahi nefesi ifade ettiğini belirtir. 'Rûhî' ifadesi, insanın Allah ile olan özel bağını ve ilahi bir emaneti taşıdığını gösterir."}]},{"word":"فَقَعُوا۟","root":"و ق ع","rootLatin":"v-k-ʿ","meaning":"Hemen düşmek, kapanmak, secde etmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'vaka' fiilinin 'düşmek, yere serilmek' anlamlarına geldiğini ve 'fe-kaʿû' emrinin, meleklere hemen ve tereddütsüz bir şekilde secde etmelerini emrettiğini belirtir. Bu, Allah'ın emrine mutlak itaati ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'vaka' fiilinin 'secde' ile birlikte kullanıldığında, hızlı ve anında bir şekilde secdeye kapanmayı ifade ettiğini açıklar. Ayetteki 'fe-kaʿû' emri, meleklere verilen emrin aciliyetini ve kesinliğini vurgular."}]},{"word":"سَـٰجِدِينَ","root":"س ج د","rootLatin":"s-c-d","meaning":"Secde edenler, Allah'a boyun eğenler anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'sücûd' kelimesinin boyun eğmek, tevazu göstermek ve Allah'a ibadet etmek anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'sâcidîn' ifadesi, meleklerin Allah'ın emrine tam bir teslimiyetle boyun eğerek insana saygı göstermelerini ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'sücûd'un, Allah'a karşı en üst düzeyde tevazu ve itaat göstermek olduğunu açıklar. Meleklerin 'sâcidîn' olarak emredilmesi, insanın yaratılışının ve ilahi ruh taşımasının ne denli önemli olduğunu ve bu yaratılışa gösterilmesi gereken saygıyı vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'secde' kavramının Kur'an'da sadece fiziksel bir eylem değil, aynı zamanda tam bir teslimiyet ve boyun eğme hali olduğunu belirtir. Meleklerin 'sâcidîn' olması, onların Allah'ın iradesine tam bir uyum içinde hareket ettiklerini ve insanın yaratılışındaki ilahi hikmeti tasdik ettiklerini gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["insanin-yaratilisi","melekler","kissa-adem"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o zaman"},{"position":1,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"olduğu zaman"},{"position":2,"surface":"سَوَّيْتُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"س-و-ي","rootLatin":"s-w-y","lemma":"سَوَّى","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"düzeltip tamamladım"},{"position":2,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onu"},{"position":3,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":3,"surface":"نَفَخْتُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ف-خ","rootLatin":"n-f-kh","lemma":"نَفَخَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"üfledim"},{"position":4,"surface":"فِي","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içine"},{"position":4,"surface":"هِ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"ona"},{"position":5,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den"},{"position":6,"surface":"رُّوحِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-و-ح","rootLatin":"r-w-h","lemma":"رُوح","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ruhumdan"},{"position":6,"surface":"ى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"benim"},{"position":7,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o zaman"},{"position":7,"surface":"قَعُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"و-ق-ع","rootLatin":"w-q-ʿ","lemma":"وَقَعَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"secdeye kapanın"},{"position":8,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":8,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"ona"},{"position":9,"surface":"سَـٰجِدِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"س-ج-د","rootLatin":"s-j-d","lemma":"سَاجِد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"secde edenler olarak"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *38/72*
- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *38/72*
- **Îmân ve İkân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *38/72*
- **Vahiy ve Cebrâîl** · *38/72*
- **TARİKATLARDA MÜBÂREK GÜN VE GECELERİN YERİ VE EHEMMİYETİ— Lisans Tezi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *38/72*
- **A'lâ ve Gâşiye Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *38/72*
- **Îmân ve İkân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *38/72*
- **Zümer Sûresi** · *38/72*
- **Vahiy ve Cebrâîl** · *38/72*
- **Vahiy ve Cebrâîl** · *38/72*
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 8 (2002)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *38/72*
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 21** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *38/72*