# Sâd Sûresi, 73. Âyet (38:73)

> فَسَجَدَ ٱلْمَلَـٰٓئِكَةُ كُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ

*Fesecede-lmelâ-iketu kulluhum ecme'ûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Derken bütün melekler topluca saygı ile eğildiler.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/38/73

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, meleklerin Allah'ın emrine itaat ederek secde etmelerini ve İblis'in bu emre karşı gelerek kibirlenmesini ve kâfirlerden olmasını anlatmaktadır. Ayet, itaat, secde, kibir ve inkâr gibi temel kavramlar üzerinden yaratılış ve imtihanın ilk anlarına ışık tutar.","keyConcepts":[{"word":"فَسَجَدَ","root":"س ج د","rootLatin":"s-j-d","meaning":"Bu kelime, Allah'ın emrine boyun eğerek yere kapanma eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'secde' kelimesini 'tevazu ile eğilmek' olarak tanımlar ve bunun hem fiili (bedenle) hem de kavli (sözle) olabileceğini belirtir. Ayetteki kullanımı, meleklerin Allah'ın emrine mutlak itaati ve tevazuunu gösteren fiili bir secdeyi ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'secde'yi 'itaat' ve 'boyun eğme' anlamında kullanır. Meleklerin secde etmesi, onların Allah'ın emrine kayıtsız şartsız itaat etmelerinin bir mecazıdır ve bu ayetteki bağlamda bu itaatin somutlaşmış halidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'secde' kavramının Kur'an'da sadece fiziksel bir eylemden öte, Allah'a karşı tam bir teslimiyet ve boyun eğme anlamı taşıdığını vurgular. Meleklerin secde etmesi, onların Allah'ın iradesine tam bir uyum içinde olduklarını gösterir."}]},{"word":"ٱلْمَلَـٰٓئِكَةُ","root":"م ل ك","rootLatin":"m-l-k","meaning":"Bu kelime, Allah'ın emirlerini yerine getiren, nurdan yaratılmış varlıkları ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'melek' kelimesinin 'elçi' veya 'güçlü' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, Allah'ın emrini yerine getiren, iradesi olmayan ve sadece itaatle yükümlü olan varlıklar topluluğunu ifade eder."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, meleklerin Allah'ın yaratıkları olduğunu ve O'nun emirlerine karşı gelmeyen, sürekli ibadet halinde olan varlıklar olduğunu açıklar. Bu ayetteki kullanımları, onların Allah'ın Hz. Âdem'e secde emrine istisnasız uymalarını vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, melekleri 'latif cisimler' olarak tanımlar ve onların Allah'ın kudretinin tecellileri olduğunu belirtir. Ayetteki 'bütün melekler' ifadesi, bu varlıkların tamamının Allah'ın emrine itaat ettiğini gösterir."}]},{"word":"كُلُّهُمْ","root":"ك ل ل","rootLatin":"k-l-l","meaning":"Bu kelime, meleklerin tamamının, hiçbir istisna olmaksızın secde ettiğini pekiştirir.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'küll' kelimesinin 'tamamı, hepsi' anlamında kullanıldığını ve bir topluluğun bütün fertlerini kapsadığını belirtir. Ayetteki 'küllühüm' ifadesi, meleklerin secde emrine uymada hiçbirinin geri kalmadığını, tam bir ittifak içinde olduklarını vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'küll'ün 'cem' (toplama) ve 'ihata' (kuşatma) anlamlarını taşıdığını ifade eder. Bu ayette, meleklerin tamamının secde etmesiyle, İblis'in tek başına bu emre karşı gelmesinin zıtlığı daha belirgin hale gelir."}]},{"word":"أَجْمَعُونَ","root":"ج م ع","rootLatin":"j-m-'","meaning":"Bu kelime, 'küllühüm' kelimesini teyit ederek, meleklerin secde eylemini toplu ve eksiksiz bir şekilde gerçekleştirdiğini vurgular.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'ecmeûn' kelimesinin 'küll' kelimesini pekiştirmek için geldiğini ve bir topluluğun tamamının, istisnasız bir şekilde bir eylemi gerçekleştirdiğini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, meleklerin secde etme konusunda tam bir birlik içinde olduklarını ve hiçbirinin bu emirden kaçınmadığını kesinleştirir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'cem'' kökünden türeyen 'ecmeûn'un 'toplanma, bir araya gelme' anlamlarını taşıdığını ve bir şeyin bütün parçalarını kapsadığını açıklar. Bu ayette, meleklerin secde emrine topluca ve eksiksiz bir şekilde uyduklarını, İblis'in ise bu topluluğun dışında kaldığını vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["melekler","kufur-sirk","kibir-hased","kissa-adem"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"böylece, hemen"},{"position":1,"surface":"سَجَدَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"س-ج-د","rootLatin":"s-j-d","lemma":"سَجَدَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"secde etti"},{"position":2,"surface":"ٱلْمَلَـٰٓئِكَةُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ل-ك","rootLatin":"m-l-k","lemma":"مَلَائِكَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"melekler"},{"position":3,"surface":"كُلُّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-ل","rootLatin":"k-l-l","lemma":"كُلّ","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Müekked'in (المَلَائِكَةُ) te'kidi olduğu için merfû","gloss":"hepsi"},{"position":3,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onlar"},{"position":4,"surface":"أَجْمَعُونَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ج-م-ع","rootLatin":"j-m-'-","lemma":"أَجْمَع","form":"Ef'al","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Müekked'in (المَلَائِكَةُ) te'kidi olduğu için merfû","gloss":"topluca, hepsi"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Sâd Sûresi** · *38/73*
- **Sâd Sûresi** · *38/73*
- **Sâd Sûresi** · *38/73*
- **Sâd Sûresi** · *38/73*
- **A'lâ ve Gâşiye Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *38/73*
- **A'lâ ve Gâşiye Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *38/73*