# Sâd Sûresi, 74. Âyet (38:74) > إِلَّآ إِبْلِيسَ ٱسْتَكْبَرَ وَكَانَ مِنَ ٱلْكَـٰفِرِينَ *İllâ iblîse-stekbera vekâne mine-lkâfirîn(e)* **Meal (Diyanet):** Ancak İblis eğilmedi. O büyüklük tasladı ve kafirlerden oldu. **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/38/74 --- ## Kelime Tahlili {"summary":"Bu ayet, İblis'in Allah'ın emrine karşı gelerek secde etmeyişini ve bu eyleminin temelinde yatan 'büyüklük taslama' ile 'inkarcılık' kavramlarını dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır. Ayet, İblis'in bu tutumunun onun 'kâfirlerden' olmasına yol açtığını vurgular.","keyConcepts":[{"word":"إِبْلِيسَ","root":"ب-ل-س","rootLatin":"b-l-s","meaning":"Allah'ın emrine karşı gelerek secde etmeyen, isyan eden varlık.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İblis kelimesi, 'iblas' kökünden türemiştir ki bu, hayırdan ümit kesmek, şaşkınlık ve üzüntü içinde kalmak anlamına gelir. Ayetteki bağlamda, Allah'ın rahmetinden ümidini kesen ve bu yüzden isyan eden varlığı ifade eder. (el-Müfredât, ص 156)"},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"İblis, 'eblese' fiilinden türemiş olup, 'hayır ve rahmetten ümidini kesmek' manasına gelir. Ayette, Allah'ın emrine karşı gelerek rahmetinden mahrum kalan ve bu haliyle şeytanlaşan varlığı temsil eder. (Mecâzü'l-Kur'ân, 1/29)"}]},{"word":"ٱسْتَكْبَرَ","root":"ك-ب-ر","rootLatin":"k-b-r","meaning":"Kendini büyük görmek, kibirlenmek, Allah'ın emrine karşı gelmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İstikbar, 'kibr' kökünden türemiş olup, kişinin kendini başkalarından üstün görmesi, büyüklük taslamasıdır. Ayette, İblis'in Allah'ın emrine itaat etmeyerek kendini Âdem'den üstün görme ve bu kibirle isyan etme halini ifade eder. (el-Müfredât, ص 428)"},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"İstikbar, 'kibr'den türeyen bir fiil olup, kişinin hakkı kabul etmeyip kendini büyük görmesidir. İblis'in 'istekbere' fiili, onun Allah'ın emrini küçümseyip kendi nefsini yüceltme tavrını açıklar. (Basâiru Zevi't-Temyîz, 4/339)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İstikbar, Kur'an'da genellikle Allah'ın otoritesine karşı gelme ve O'nun emirlerini reddetme anlamında kullanılır. İblis'in 'istekbere' fiili, onun Allah'a karşı takındığı isyankar ve kibirli tutumu, yani ilahi iradeye boyun eğmeyi reddetmesini gösterir. (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar, s. 220)"}]},{"word":"ٱلْكَـٰفِرِينَ","root":"ك-ف-ر","rootLatin":"k-f-r","meaning":"Hakkı örten, inkâr eden, nankörlük edenler.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kâfir kelimesi, 'kefera' kökünden gelir ve 'örtmek' anlamına gelir. Ayetteki 'kâfirîn' ifadesi, İblis'in Allah'ın emrini ve hakkı örtbas ederek, yani inkâr ederek isyan edenlerden olduğunu belirtir. (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân, s. 40)"},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Küfr, bir şeyi örtmek demektir. Şeriat dilinde ise, Allah'ın nimetlerini veya varlığını, birliğini ve peygamberlerini inkâr etmek anlamına gelir. İblis'in 'kâfirîn'den olması, onun Allah'ın emrini ve ilahi otoriteyi inkâr etmesiyle açıklanır. (el-Müfredât, ص 715)"},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Kâfir kelimesi, Kur'an'da geniş bir anlamsal yelpazeye sahiptir; ancak temelinde 'hakkı gizlemek, inkâr etmek' yatar. İblis'in 'kâfirîn'den sayılması, onun Allah'ın açık emrine karşı gelerek bu emri ve dolayısıyla Allah'ın otoritesini inkâr etme fiilini ifade eder. (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi, s. 250)"}]}]} ## Tefsir {"topics":["seytan-vesvese","kufur-sirk","kibir-hased","melekler"]} ## Tefsir [{"position":1,"surface":"إِلَّآ","pos":"harf","posDetail":"İstisna Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ancak, fakat","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"İstisnâ edatı"},{"position":2,"surface":"إِبْلِيسَ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِبْلِيس","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İstisna edatı إِلَّا'dan sonra geldiği için mansûb","gloss":"İblis","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Müstesnâ"},{"position":3,"surface":"ٱسْتَكْبَرَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ب-ر","rootLatin":"k-b-r","lemma":"اِسْتَكْبَرَ","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"büyüklük tasladı","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":4,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":4,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî Nakıs","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"oldu","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":5,"surface":"مِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":6,"surface":"ٱلْكَـٰفِرِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ك-ف-ر","rootLatin":"k-f-r","lemma":"كَافِر","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"inkarcılar","irabMarker":"yâ ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"}] ## Tefsir [{"position":1,"translit":"İllâ"},{"position":2,"translit":"iblîse"},{"position":3,"translit":"stekbera"},{"position":4,"translit":"vekâne"},{"position":5,"translit":"mine"},{"position":6,"translit":"lkâfirîn(e)"}] ## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler - **Sâd Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *38/74* - **Sâd Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *38/74* - **Sâd Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *38/74* - **Sâd Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *38/74* - **A'lâ ve Gâşiye Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *38/74* - **A'lâ ve Gâşiye Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *38/74*