# Sâd Sûresi, 79. Âyet (38:79)

> قَالَ رَبِّ فَأَنظِرْنِىٓ إِلَىٰ يَوْمِ يُبْعَثُونَ

*Kâle rabbi feenzirnî ilâ yevmi yub'aśûn(e)*

**Meal (Diyanet):** İblis, "Ey Rabbim! Öyle ise bana insanların diriltilecekleri güne kadar mühlet ver" dedi.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/38/79

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, İblis'in Allah'tan kıyamet gününe kadar mühlet istemesini konu almaktadır. Ayetteki anahtar kavramlar, 'Rabb', 'erteleme' ve 'diriltilme' fiilleri üzerinden İblis'in talebinin mahiyetini ve bu talebin zaman boyutunu dilbilimsel olarak ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"رَبِّ","root":"ر ب ب","rootLatin":"r-b-b","meaning":"İblis'in Allah'a hitaben kullandığı, O'nun yaratıcı ve terbiye edici vasfını ifade eden bir isimdir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'Rabb' kelimesinin asıl anlamının 'bir şeyi ıslah ederek kemale erdirmek' olduğunu belirtir. Ayette İblis'in bu kelimeyi kullanması, Allah'ın mutlak otoritesini ve dileğini yerine getirme gücünü kabul ettiğini gösterir. İblis, bu hitapla Allah'ın terbiye edici ve hükmedici vasfına sığınarak mühlet talebinde bulunmaktadır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'Rabb' kelimesinin 'malik, seyyid, müdebbir, mürebbi, kayyım' gibi anlamlara geldiğini ifade eder. Ayette İblis'in bu kelimeyi kullanması, Allah'ın kendisi üzerindeki mutlak egemenliğini ve tasarruf yetkisini ikrar etmesi anlamına gelir. Bu, aynı zamanda bir yakarış ve talep makamında Allah'ın bu vasıflarına sığınmadır."}]},{"word":"فَأَنظِرْنِىٓ","root":"ن ظ ر","rootLatin":"n-z-r","meaning":"İblis'in Allah'tan ölümünü ertelemesini, yani kendisine mühlet vermesini talep etmesidir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'enzara' fiilinin 'mühlet vermek, geciktirmek' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayette İblis'in 'feenzirnî' demesi, Allah'tan kendisinin ölümünü kıyamet gününe kadar ertelemesini, yani kendisine yaşam süresi tanımasını istemesidir. Bu, bir cezanın veya hükmün ertelenmesi talebidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'inzâr' kelimesinin 'mühlet vermek' ve 'bekletmek' manalarına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'feenzirnî' ifadesi, İblis'in Allah'tan kendisini diriliş gününe kadar bekletmesini, yani canını almamasını talep etmesidir. Bu, mecazi olarak bir 'erteleme' isteğidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'inzâr' kavramının Kur'an'da genellikle 'uyarmak, korkutmak' anlamında kullanıldığını, ancak bu ayetteki gibi 'mühlet vermek' anlamının da bulunduğunu belirtir. İblis'in bu talebi, Allah'ın kudretini ve hükmünü erteleme yetkisini kabul ettiğini gösterir. Bu, bir tür 'zaman kazanma' isteğidir."}]},{"word":"يُبْعَثُونَ","root":"ب ع ث","rootLatin":"b-'-s","meaning":"Kıyamet günü ölülerin yeniden diriltilmesi, hayata döndürülmesi eylemidir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ba's' kelimesinin asıl anlamının 'bir şeyi yerinden kaldırmak, harekete geçirmek' olduğunu ve 'ölüleri diriltmek' anlamının da buradan geldiğini açıklar. Ayette 'yüb'asûne' ifadesi, kıyamet günü insanların kabirlerinden kaldırılıp yeniden hayata döndürülmesini ifade eder. İblis, bu diriliş gününe kadar mühlet istemektedir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'ba's' fiilinin 'göndermek, uyandırmak, diriltmek' gibi çeşitli anlamlara geldiğini belirtir. Ayetteki 'yüb'asûne' pasif formuyla, 'diriltilecek olanlar' yani kıyamet günü yeniden hayata döndürülecek olan insanlar kastedilir. İblis'in talebi, bu evrensel diriliş anına kadar yaşamının devam etmesidir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'ba's' kelimesinin Kur'an'da hem 'göndermek' (peygamber göndermek gibi) hem de 'ölüleri diriltmek' anlamlarında kullanıldığını vurgular. Bu ayetteki 'yüb'asûne' ise, ahiret inancının temelini oluşturan 'yeniden diriliş' kavramını ifade eder. İblis, bu nihai diriliş gününü bir zaman sınırı olarak belirlemiştir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["seytan-vesvese","kiyamet","dirilis"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَوْل","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":2,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Nidâ harfi hazfedilmiş muzâf olduğu için mecrûr","gloss":"Rabbim"},{"position":3,"surface":"فَأَنظِرْ","pos":"fiil","posDetail":"Emir Fiili","root":"ن-ظ-ر","rootLatin":"n-z-r","lemma":"إِنْظَار","form":"İf'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiili olduğu için mebnî","gloss":"ertele"},{"position":3,"surface":"نِي","pos":"harf","posDetail":"Nûn-u Vikaye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"beni"},{"position":3,"surface":"ي","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"beni"},{"position":4,"surface":"إِلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-e kadar"},{"position":5,"surface":"يَوْمِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ي-و-م","rootLatin":"y-w-m","lemma":"يَوْم","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"günü"},{"position":6,"surface":"يُبْعَثُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ب-ع-ث","rootLatin":"b-'-th","lemma":"بَعْث","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Muzâri fiil nasb/cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"diriltilecekleri"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *38/79*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *38/79*
- **Hicr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *38/79*
- **Hicr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *38/79*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *38/79*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *38/79*
- **Sâd Sûresi** · *38/79*
- **Sâd Sûresi** · *38/79*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *38/79*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *38/79*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *38/79*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *38/79*