# Sâd Sûresi, 8. Âyet (38:8)

> أَءُنزِلَ عَلَيْهِ ٱلذِّكْرُ مِنۢ بَيْنِنَا ۚ بَلْ هُمْ فِى شَكٍّ مِّن ذِكْرِى ۖ بَل لَّمَّا يَذُوقُوا۟ عَذَابِ

*E-unzile ‘aleyhi-żżikru min beyninâ(c) bel hum fî şekkin min żikrî(s) bel lemmâ yeżûkû ‘ażâb(i)*

**Meal (Diyanet):** (6-8) İçlerinden ileri gelenler, "Gidin, ilahlarınıza tapmaya devam edin. İşte bu istenen şeydir. Biz bunu son dinde (en son dini inanışlarda) duymadık. Bu ancak bir uydurmadır. O zikir (Kur'an) içimizden ona mı indirildi?" diyerek kalkıp gittiler. Hayır, onlar benim Zikrimden (Kur'an'dan) şüphe içindedirler. Hayır, henüz azabımı tatmadılar.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/38/8

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, müşriklerin Kur'an'ın Hz. Muhammed'e indirilmesini yadırgamalarını ve bu durum karşısındaki şüphelerini dile getirmektedir. Anahtar kavramlar, vahyin kaynağına, müşriklerin inkarcı tutumuna ve ilahi azabın kaçınılmazlığına işaret etmektedir.","keyConcepts":[{"word":"ٱلذِّكْرُ","root":"ذ ك ر","rootLatin":"z-k-r","meaning":"Ayette, Allah tarafından indirilen vahiy, yani Kur'an anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'zikr' kelimesinin asıl anlamının 'unutulan bir şeyi hatırlamak' olduğunu belirtir. Ancak Kur'an'da 'zikr', Allah'tan gelen vahiy, öğüt ve hatırlatma anlamında da kullanılır. Bu ayette ise 'el-zikr' marife olarak gelerek, özelde Kur'an'ı ifade etmektedir; çünkü o, insanlara unuttukları hakikatleri hatırlatan ilahi bir kitaptır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'zikr' kelimesinin Kur'an'da 'kitap' ve 'vahiy' anlamında kullanıldığını ifade eder. Bu ayetteki 'el-zikr', Allah'ın Hz. Muhammed'e indirdiği ve insanlara öğüt veren ilahi kelamdır. Müşrikler, bu vahyin kendilerine değil de Hz. Muhammed'e indirilmesini yadırgamaktadırlar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'zikr' kavramının Kur'an'da 'hatırlatma', 'öğüt' ve 'ilahi vahiy' gibi geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu belirtir. Bu ayetteki 'el-zikr', Allah'ın insanlara gönderdiği ve onları doğru yola ileten, geçmiş peygamberlerin mesajlarını da içeren nihai vahiy olarak karşımıza çıkar. Müşriklerin itirazı, bu 'zikr'in kime indirildiğine yöneliktir."}]},{"word":"شَكٍّ","root":"ش ك ك","rootLatin":"ş-k-k","meaning":"Müşriklerin Kur'an'ın ilahi kaynağına ve Hz. Muhammed'in peygamberliğine dair duydukları tereddüt ve güvensizlik halini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'şekk'i, iki şey arasında tereddüt etmek, birini diğerine tercih edememek olarak tanımlar. Bu ayetteki 'şekk', müşriklerin Kur'an'ın Allah katından geldiği gerçeği karşısındaki kararsızlıklarını, kesin bir inanca sahip olmamalarını ve bu yüzden onu reddetmelerini ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'şekk'in, iki zıt durumdan birini diğerine tercih etmeye yarayan bir delil bulunmadığında ortaya çıkan bir durum olduğunu belirtir. Ayetteki 'fî şekkin min zikrî' ifadesi, müşriklerin Allah'ın vahyi konusunda kesin bir bilgiye sahip olmamaları, aksine şüphe içinde bocaladıklarını ve bu şüphenin onları inkara sürüklediğini gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'şekk'in Kur'an'da genellikle iman ve yakin zıddı olarak kullanıldığını vurgular. Bu ayetteki 'şekk', müşriklerin Kur'an'ın ilahi menşei hakkında kesin bir bilgiye ulaşamamaları, aksine onu bir uydurma olarak görmeleri ve bu şüphelerinin onları inkara sevk etmesi durumunu anlatır."}]},{"word":"يَذُوقُوا۟","root":"ذ و ق","rootLatin":"z-v-k","meaning":"Müşriklerin henüz ilahi azabı tecrübe etmemiş olmalarını, onun acısını tatmamış olmalarını ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'zevq' kelimesinin asıl anlamının 'tatmak' olduğunu, ancak Kur'an'da mecazi olarak 'bir şeyi tecrübe etmek, onun sonucunu görmek' anlamında da kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'yazûqû azâbî', müşriklerin henüz Allah'ın kendilerine vaat ettiği azabı bizzat yaşamadıklarını, onun acısını hissetmediklerini ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'zevq' fiilinin hem maddi tatma hem de manevi tecrübe etme anlamlarında kullanıldığını açıklar. Ayetteki 'lemâ yezûqû azâbî' ifadesi, müşriklerin inkarları ve şüpheleri nedeniyle karşılaşacakları ilahi azabın henüz kendilerine ulaşmadığını, bu azabın şiddetini ve gerçekliğini henüz idrak etmediklerini vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'zevq' kelimesinin bir şeyin ilk tadına bakmak, onu denemek anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki kullanım, müşriklerin azabın gerçekliğini ve şiddetini henüz tam olarak deneyimlemediklerini, bu yüzden de inkarlarında ısrar ettiklerini ima eder. Azabı tattıklarında ise durumun değişeceği anlaşılır."}]},{"word":"عَذَابِ","root":"ع ذ ب","rootLatin":"a-z-b","meaning":"Allah'ın inkarcılara ve isyancılara dünyada veya ahirette uygulayacağı cezayı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'azâb' kelimesinin asıl anlamının 'bir şeyi engellemek, alıkoymak' olduğunu, bu yüzden cezalandırmanın da insanı istediği şeylerden alıkoyması nedeniyle bu ismi aldığını belirtir. Ayetteki 'azâbî', Allah'ın inkarcılara yönelik, onları dünyevi veya uhrevi nimetlerden mahrum bırakacak olan cezalandırmasını ifade eder."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'azâb'ın 'şiddetli ceza' anlamına geldiğini belirtir. Bu ayetteki 'azâbî', Allah'ın kudretinin bir tezahürü olarak, inkarcıların şüpheleri ve inkarları karşısında karşılaşacakları, onlara acı verecek olan ilahi cezayı ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'azâb' kavramının Kur'an'da genellikle Allah'ın gazabının bir sonucu olarak ortaya çıkan, hem dünyevi hem de uhrevi cezaları kapsadığını ifade eder. Bu ayetteki 'azâbî', müşriklerin henüz tecrübe etmedikleri, ancak inkarlarında ısrar etmeleri halinde kaçınılmaz olarak karşılaşacakları ilahi cezayı vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["vahiy-kuran","musrikler","kufur-sirk","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"E-unzile"},{"position":2,"translit":"‘aleyhi"},{"position":3,"translit":"żżikru"},{"position":4,"translit":"min"},{"position":5,"translit":"beyninâ(c)"},{"position":6,"translit":"bel"},{"position":7,"translit":"hum"},{"position":8,"translit":"fî"},{"position":9,"translit":"şekkin"},{"position":10,"translit":"min"},{"position":11,"translit":"żikrî(s)"},{"position":12,"translit":"bel"},{"position":13,"translit":"lemmâ"},{"position":14,"translit":"yeżûkû"},{"position":15,"translit":"‘ażâb(i)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"mı/mi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"İstifhâm edatı"},{"position":1,"surface":"أُنزِلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ز-ل","rootLatin":"n-z-l","lemma":"أَنْزَلَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"indirildi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":2,"surface":"عَلَيْهِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":2,"surface":"هِ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":3,"surface":"ٱلذِّكْرُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"dh-k-r","lemma":"ذِكْر","form":"Mücerred","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nâib-i Fâil olduğu için merfû","gloss":"zikir/Kur'an","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâib-i fâil"},{"position":4,"surface":"مِنۢ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"den/dan","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":5,"surface":"بَيْنِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","lemma":"بَيْن","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"arası","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":5,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَحْنُ","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"bizim","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":6,"surface":"بَلْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İbtidâ/İdrâb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بَلْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"bilakis","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":7,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"onlar","binaDurumu":"Mebnî (munfasıl zamir)","gorev":"Mübteda"},{"position":8,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"içinde","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":9,"surface":"شَكٍّۢ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ش-ك-ك","rootLatin":"sh-k-k","lemma":"شَكّ","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şüphe","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":10,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"den/dan","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":11,"surface":"ذِكْرِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"dh-k-r","lemma":"ذِكْر","form":"Mücerred","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"zikir/Kur'an","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":11,"surface":"ى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"benim","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":12,"surface":"بَل","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İbtidâ/İdrâb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بَلْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"bilakis","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":13,"surface":"لَّمَّا","pos":"harf","posDetail":"Cezm Edatları","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"henüz değil","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Cezm edatı"},{"position":14,"surface":"يَذُوقُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ذ-و-ق","rootLatin":"dh-w-q","lemma":"ذَاقَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Cezm edatı (لَمَّا) ile meczûm olduğu için meczûm","gloss":"tatsınlar","irabMarker":"nûnun hazfi ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":15,"surface":"عَذَابِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ع-ذ-ب","rootLatin":"ʿ-dh-b","lemma":"عَذَاب","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"azabım","irabMarker":"takdîrî fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih","izafet":"Muzâf"}]