# Zümer Sûresi, 21. Âyet (39:21)

> أَلَمْ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ أَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءً فَسَلَكَهُۥ يَنَـٰبِيعَ فِى ٱلْأَرْضِ ثُمَّ يُخْرِجُ بِهِۦ زَرْعًا مُّخْتَلِفًا أَلْوَٰنُهُۥ ثُمَّ يَهِيجُ فَتَرَىٰهُ مُصْفَرًّا ثُمَّ يَجْعَلُهُۥ حُطَـٰمًا ۚ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَذِكْرَىٰ لِأُو۟لِى ٱلْأَلْبَـٰبِ

*Elem tera enna(A)llâhe enzele mine-ssemâ-i mâen feselekehu yenâbî'a fî-l-ardi śümme yuḣricu bihi zer'an muḣtelifen elvânuhu śümme yehîcu feterâhu musferran śümme yec'aluhu hutâmâ(en)(c) inne fî żâlike leżikrâ li-ulî-l-elbâb(i)*

**Meal (Diyanet):** Görmedin mi, Allah gökten su indirdi de onu yeryüzündeki kaynaklara ulaştırdı. Sonra onunla renkleri çeşit çeşit ekinler çıkarıyor. Sonra ekinler kuruyor da onları sapsarı kesilmiş görüyorsun. Sonra da Allah onları kurumuş çer çöp haline getirir. Şüphesiz ki bunda akıl sahipleri için bir öğüt vardır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/39/21

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın kudretini ve yaratıcılığını su döngüsü ve bitki örtüsü üzerinden anlatarak, akıl sahiplerine ibretler sunmaktadır. Anahtar kavramlar, suyun yeryüzündeki dolaşımını, bitkilerin gelişimini ve nihai akıbetini dilbilimsel bir derinlikle ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"أَنزَلَ","root":"ن ز ل","rootLatin":"n-z-l","meaning":"Allah'ın gökten suyu indirmesi eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Nüzûl (نزول), yüksek bir yerden aşağıya inmek demektir. Ayetteki 'enzela' (أنزل) fiili, Allah'ın kudretiyle suyu gökten yeryüzüne indirmesini, yani bir şeyi yüksekten alçağa sevk etmesini ifade eder. Burada suyun kaynağının ilahi olduğunu ve yeryüzüne bir lütuf olarak gönderildiğini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Enzele (أنزل) fiili, mecazi olarak bir şeyi var etmek, ortaya çıkarmak anlamında da kullanılır. Ayetteki bağlamda, Allah'ın suyu gökten indirerek yeryüzünde hayatın kaynağı kılmasını, yani bir nevi var etme ve yaratma eylemini anlatır."}]},{"word":"فَسَلَكَهُۥ","root":"س ل ك","rootLatin":"s-l-k","meaning":"Suyun yerin derinliklerine, kaynaklara nüfuz etmesini ve yollar bulmasını ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Seleke (سلك) fiili, bir şeyi bir yere sokmak, geçirmek, yol açmak anlamına gelir. Ayetteki 'feselakehu' (فسلكه) ifadesi, Allah'ın indirdiği suyu yerin derinliklerine, damarlar gibi yayılan kaynaklara akıtmasını, yani suyu yeryüzünün içine yerleştirmesini anlatır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Sülûk (سلوك), bir yola girmek, bir şeyi bir yere dahil etmek demektir. Ayetteki kullanımında, suyun yeryüzünün katmanları arasına nüfuz ederek, yeraltı akıntıları ve pınarlar oluşturmasını, yani suyun yeryüzünde bir yol bulmasını ve ilerlemesini tasvir eder."}]},{"word":"زَرْعًا","root":"ز ر ع","rootLatin":"z-r-'-","meaning":"Allah'ın indirdiği su ile yeryüzünden biten, ekilen ve yetişen her türlü bitkiyi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zer' (زرع), tohum ekmek ve ondan bitki bitirmek demektir. Ayetteki 'zer'an' (زرعًا) kelimesi, Allah'ın indirdiği su sayesinde yeryüzünden çıkan, çeşitli renklerde ve türlerde olan ekinleri, bitkileri genel olarak ifade eder. Bu, suyun hayat verici gücünün bir sonucudur."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Zer' (زرع), hem ekme eylemini hem de ekilen şeyi ifade eder. Ayetteki 'yuhricu bihi zer'an' (يخرج به زرعًا) ifadesi, Allah'ın su aracılığıyla topraktan çeşitli bitkileri, ekinleri çıkarmasını, yani bitkisel hayatı yeşertmesini anlatır."}]},{"word":"يَهِيجُ","root":"ه ي ج","rootLatin":"h-y-j","meaning":"Bitkilerin olgunlaşıp kuruma ve sararma evresine geçmesini ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Heyecân (هيجان), bir şeyin hareketlenmesi, coşması veya kuruması, sararması anlamına gelir. Ayetteki 'yehîcu' (يهيج) fiili, bitkilerin yeşilliklerini kaybedip sararmaya başlamasını, yani hayat döngüsünün son evresine girmesini ve kurumaya yüz tutmasını ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Heyecân kelimesi, Kur'an'da genellikle bitkilerin kuruması, sararması ve rüzgarla savrulacak hale gelmesi anlamında kullanılır. Bu ayette de bitkilerin canlılığını yitirip sararmış bir hal almasını, yani ölüm ve yok oluş sürecine girmesini anlatır."}]},{"word":"حُطَـٰمًا","root":"ح ط م","rootLatin":"h-t-m","meaning":"Bitkilerin kuruduktan sonra ufalanıp çer çöp haline gelmesini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hatm (حطم), bir şeyi kırmak, parçalamak demektir. Hutâm (حطام) ise kırılmış, parçalanmış, ufalanmış şeydir. Ayetteki 'hutâmen' (حطامًا) kelimesi, bitkilerin kuruduktan sonra rüzgarla savrulacak, ezilip ufalanacak kuru çer çöp haline gelmesini, yani tamamen yok oluşunu ve dağılışını tasvir eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Hutâm, kuru ot, çer çöp gibi kolayca parçalanabilen, dağılabilen maddeler için kullanılır. Ayetteki bağlamda, bitkilerin hayat döngüsünün son aşamasında, canlılığını tamamen yitirip değersiz ve ufalanmış bir maddeye dönüşmesini, yani fani dünyanın geçiciliğini sembolize eder."}]},{"word":"ٱلْأَلْبَـٰبِ","root":"ل ب ب","rootLatin":"l-b-b","meaning":"Akıl, idrak ve hikmet sahibi olan, olaylardan ders çıkarabilen kimseleri ifade eder.","sources":[{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Lübb (لبّ), bir şeyin özü, çekirdeği, en değerli kısmı anlamına gelir. 'Ulü'l-elbâb' (أولو الألباب) ifadesi, Kur'an'da sadece akıl sahibi olmakla kalmayıp, aklını kullanarak hakikati idrak eden, olayların ardındaki hikmeti görebilen, derin düşünceye sahip kimseleri tanımlar. Bu ayette, su döngüsündeki ilahi kudreti ve yaratılışı anlayıp ders çıkaran kişiler kastedilir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Lübb, aklın en saf ve halis kısmıdır. 'Ulü'l-elbâb', aklını kullanarak eşyanın hakikatini kavrayan, olayların zahirinin ötesindeki anlamları düşünebilen, basiret sahibi kimselerdir. Ayetteki 'li-uli'l-elbâb' (لأولي الألباب) ifadesi, bu döngüde Allah'ın varlığına, kudretine ve ahiret hayatına dair delilleri ancak bu tür akıl sahiplerinin görebileceğini vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tabiat-ayetleri","yaratilis","rizik","dunya-ahiret-dengesi","ilim-hikmet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"أَلَمْ","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi + Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَلَمْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"görmedin mi?"},{"position":2,"surface":"تَرَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-ء-ي","rootLatin":"r-'-y","lemma":"رَأَى","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Cezm edatından sonra geldiği için meczûm","gloss":"görürsün"},{"position":3,"surface":"أَنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tevkîd ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ki, şüphesiz"},{"position":4,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"أَنَّ'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Allah'ı"},{"position":5,"surface":"أَنزَلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ز-ل","rootLatin":"n-z-l","lemma":"أَنزَلَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"indirdi"},{"position":6,"surface":"مِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":7,"surface":"ٱلسَّمَآءِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاء","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gökten"},{"position":8,"surface":"مَآءًۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-و-ه","rootLatin":"m-w-h","lemma":"مَاء","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"su"},{"position":9,"surface":"فَسَلَكَهُۥ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî + Muttasıl Zamir","root":"س-ل-ك","rootLatin":"s-l-k","lemma":"سَلَكَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"onu soktu"},{"position":9,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb mahalde mebnî","gloss":"onu"},{"position":10,"surface":"يَنَـٰبِيعَ","pos":"isim","posDetail":"Cemi Teksir","root":"ن-ب-ع","rootLatin":"n-b-ʿ","lemma":"يَنْبُوع","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih sani olduğu için mansûb","gloss":"kaynaklara"},{"position":11,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"içinde"},{"position":12,"surface":"ٱلْأَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"a-r-ḍ","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yerde"},{"position":13,"surface":"ثُمَّ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ثُمَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"sonra"},{"position":14,"surface":"يُخْرِجُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"خ-ر-ج","rootLatin":"kh-r-j","lemma":"أَخْرَجَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"çıkarır"},{"position":15,"surface":"بِهِۦ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer + Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"onunla"},{"position":15,"surface":"هِۦ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr mahalde mebnî","gloss":"onunla"},{"position":16,"surface":"زَرْعًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ز-ر-ع","rootLatin":"z-r-ʿ","lemma":"زَرْع","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"ekin"},{"position":17,"surface":"مُّخْتَلِفًا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"خ-ل-ف","rootLatin":"kh-l-f","lemma":"مُخْتَلِف","form":"İfti'âl","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"çeşitli"},{"position":18,"surface":"أَلْوَٰنُهُۥ","pos":"isim","posDetail":"Cemi Teksir + Muttasıl Zamir","root":"ل-و-ن","rootLatin":"l-w-n","lemma":"لَوْن","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"İsm-i fâilin fâili olduğu için merfû","gloss":"renkleri"},{"position":18,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr mahalde mebnî","gloss":"onun"},{"position":19,"surface":"ثُمَّ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ثُمَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"sonra"},{"position":20,"surface":"يَهِيجُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ه-ي-ج","rootLatin":"h-y-j","lemma":"هَاجَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"kurur"},{"position":21,"surface":"فَتَرَىٰهُ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"böylece"},{"position":21,"surface":"تَرَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-ء-ي","rootLatin":"r-'-y","lemma":"رَأَى","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"görürsün"},{"position":21,"surface":"هُ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb mahalde mebnî","gloss":"onu"},{"position":22,"surface":"مُصْفَرًّۭا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ص-ف-ر","rootLatin":"ṣ-f-r","lemma":"مُصْفَرّ","form":"İf'ilâl","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"sapsarı"},{"position":23,"surface":"ثُمَّ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ثُمَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"sonra"},{"position":24,"surface":"يَجْعَلُهُۥ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri + Muttasıl Zamir","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"j-ʿ-l","lemma":"جَعَلَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"onu yapar"},{"position":24,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb mahalde mebnî","gloss":"onu"},{"position":25,"surface":"حُطَـٰمًا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-ط-م","rootLatin":"ḥ-ṭ-m","lemma":"حُطَام","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih sani olduğu için mansûb","gloss":"çer çöp"},{"position":26,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tevkîd ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"şüphesiz"},{"position":27,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"içinde"},{"position":28,"surface":"ذَٰلِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ذَٰلِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr mahalde mebnî","gloss":"bunda"},{"position":29,"surface":"لَذِكْرَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tevkîd (Lam-ı İbtida) + İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"elbette"},{"position":29,"surface":"ذِكْرَىٰ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"dh-k-r","lemma":"ذِكْرَى","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"إِنَّ'nin ismi olduğu için merfû","gloss":"bir öğüt"},{"position":30,"surface":"لِأُو۟لِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer + İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"için"},{"position":30,"surface":"أُو۟لِى","pos":"isim","posDetail":"Cemi Teksir","root":"أ-و-ل","rootLatin":"a-w-l","lemma":"أُولُو","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sahipleri"},{"position":31,"surface":"ٱلْأَلْبَـٰبِ","pos":"isim","posDetail":"Cemi Teksir","root":"ل-ب-ب","rootLatin":"l-b-b","lemma":"لُبّ","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"akıl sahipleri"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *39/21*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *39/21*