# Zümer Sûresi, 3. Âyet (39:3)

> أَلَا لِلَّهِ ٱلدِّينُ ٱلْخَالِصُ ۚ وَٱلَّذِينَ ٱتَّخَذُوا۟ مِن دُونِهِۦٓ أَوْلِيَآءَ مَا نَعْبُدُهُمْ إِلَّا لِيُقَرِّبُونَآ إِلَى ٱللَّهِ زُلْفَىٰٓ إِنَّ ٱللَّهَ يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ فِى مَا هُمْ فِيهِ يَخْتَلِفُونَ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَهْدِى مَنْ هُوَ كَـٰذِبٌ كَفَّارٌ

*Elâ li(A)llâhi-ddînu-lḣâlis(u)(c) velleżîne-tteḣażû min dûnihi evliyâe mâ na'buduhum illâ liyukarribûnâ ila(A)llâhi zulfâ inna(A)llâhe yahkumu beynehum fî mâ hum fîhi yaḣtelifûn(e)(k) inna(A)llâhe lâ yehdî men huve kâżibun keffâr(un)*

**Meal (Diyanet):** İyi bilin ki, halis din yalnız Allah'ındır. O'nu bırakıp da başka dostlar edinenler, "Biz onlara sadece, bizi Allah'a daha çok yaklaştırsınlar diye ibadet ediyoruz" diyorlar. Şüphesiz Allah, ayrılığa düştükleri şeyler konusunda aralarında hüküm verecektir. Şüphesiz Allah, yalancı ve nankör olanları doğru yola iletmez.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/39/3

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Zümer Suresi'nin 3. ayeti, dinin yalnızca Allah'a ait olduğunu vurgularken, müşriklerin putlara tapınma gerekçelerini ve Allah'ın bu konudaki hükmünü ele almaktadır. Ayet, 'halis din', 'evliya edinme', 'yakınlaşma' ve 'hükmetme' gibi temel kavramlar üzerinden tevhidin önemini ve şirk koşmanın yanlışlığını dilbilimsel bir derinlikle ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"ٱلدِّينُ","root":"د-ي-ن","rootLatin":"d-y-n","meaning":"İbadet, itaat, hesap ve karşılık anlamlarını içeren, Allah'a özgü kılınması gereken inanç ve yaşam biçimi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'dîn' kelimesinin itaat, ceza ve mükafat, şeriat ve millet gibi anlamlara geldiğini belirtir. Ayetteki 'ed-Dînü'l-Hâlis' ifadesi, Allah'a has kılınan, şirkten arındırılmış, sadece O'na yönelik ibadet ve itaat sistemini ifade eder. Bu, Allah'ın kullarından istediği ve karşılığını vereceği tek geçerli inanç ve yaşam biçimidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'dîn' kavramının Kur'an'da hem 'yargı, hüküm, hesap günü' hem de 'itaat, teslimiyet, ibadet' anlamlarını taşıdığını vurgular. Zümer 3'teki kullanımı, Allah'a tam bir teslimiyetle yönelme ve O'nun hükmüne boyun eğme anlamında, yani 'Allah'a özgü kılınan ibadet ve inanç sistemi' olarak öne çıkar. Bu, Allah'ın mutlak egemenliğini ve O'na olan borcu ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'dîn' kelimesinin 'adet, şeriat, ceza, itaat' gibi birçok manaya geldiğini belirtir. Ayetteki 'ed-Dînü'l-Hâlis' bağlamında, dinin sadece Allah'a ait olması, O'na saf ve katıksız bir şekilde yönelmek, O'nun koyduğu kurallara uymak ve O'na ibadet etmek anlamına gelir. Bu, hiçbir aracı veya şerik kabul etmeyen saf tevhidi ifade eder."}]},{"word":"ٱلْخَالِصُ","root":"خ-ل-ص","rootLatin":"h-l-s","meaning":"Katışıksız, saf, arı, sadece Allah'a özgü kılınmış olan.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'halas' kelimesinin bir şeyin başka şeylerden arınması, saflaşması anlamına geldiğini belirtir. 'ed-Dînü'l-Hâlis' ifadesi, dinin şirkten, riyadan ve her türlü katışıktan arındırılmış, sadece Allah'a tahsis edilmiş olması demektir. Bu, tevhidin özünü ve ibadetin samimiyetini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'hâlis' kelimesini 'saf, arı' olarak açıklar. Ayetteki 'ed-Dînü'l-Hâlis', Allah'a yöneltilen ibadet ve inancın hiçbir şerik, aracı veya başka bir varlıkla karıştırılmaması gerektiğini ifade eder. Bu, dinin özünde tek olan Allah'a adanmışlığını belirtir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'halas' kökünün 'bir şeyin başka şeylerden ayrılması ve saflaşması' anlamını taşıdığını belirtir. 'ed-Dînü'l-Hâlis' tabiri, dinin sadece Allah için olması, O'ndan başkasına ibadet edilmemesi, O'nunla birlikte başka ilahlar edinilmemesi gerektiğini ifade eder. Bu, dinin tevhid ilkesine uygunluğunu vurgular."}]},{"word":"ٱتَّخَذُوا۟","root":"أ-خ-ذ","rootLatin":"'-h-dh","meaning":"Edinmek, tutmak, benimsemek, kendine dost veya ilah kılmak.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ittehaze' fiilinin 'bir şeyi kendine almak, edinmek' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'ittehazû min dûnihî evliyâe' ifadesi, Allah'tan başka varlıkları dost, yardımcı veya ilah edinmek, onlara sığınmak ve güvenmek anlamındadır. Bu, tevhidin zıddı olan şirki ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ahz' kökünün 'bir şeyi ele geçirmek, almak' anlamına geldiğini ve 'ittihaz'ın ise 'bir şeyi kendine özel kılmak, benimsemek' anlamında kullanıldığını açıklar. Ayetteki 'ittehazû' fiili, müşriklerin Allah'ın dışında birtakım varlıkları kendilerine veli, yani koruyucu, yardımcı ve tapınılacak varlıklar olarak benimsemelerini ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'ahz' kökünden türeyen 'ittihaz' fiilinin Kur'an'da genellikle 'bir şeyi kendine edinmek, benimsemek, kılmak' anlamında kullanıldığını belirtir. Zümer 3'teki kullanımı, müşriklerin Allah'ın dışındaki putları kendilerine veli ve şefaatçi olarak kabul etmelerini, yani onlara bir tür ilahlık atfetmelerini ifade eder."}]},{"word":"أَوْلِيَآءَ","root":"و-ل-ي","rootLatin":"w-l-y","meaning":"Dostlar, yardımcılar, koruyucular, kendilerine sığınılan ve güvenilen varlıklar.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'velî' kelimesinin 'yardımcı, dost' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'evliyâe' kelimesi, müşriklerin Allah'ın dışında kendilerine dost, yardımcı ve şefaatçi edindikleri putları ifade eder. Bu, Allah'ın mutlak velayetine ortak koşma anlamındadır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'velâ' kökünün 'yakınlık' anlamına geldiğini ve 'velî'nin ise 'yakın dost, yardımcı, koruyucu' gibi anlamlar taşıdığını açıklar. Ayetteki 'evliyâe' kelimesi, müşriklerin Allah'tan başka kendilerine yakınlık kurdukları, yardım diledikleri ve şefaat umdukları varlıkları ifade eder. Bu, Allah'ın dışında bir otoriteye veya güce dayanma eylemini gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'velî' kavramının Kur'an'da 'yakın dost, koruyucu, destekleyici' anlamlarını taşıdığını ve Allah'ın müminlerin 'velî'si olduğunu vurgular. Zümer 3'teki 'evliyâe' kelimesi, müşriklerin Allah'ın dışında kendilerine velîler edinerek, Allah'a ait olan bu sıfatı başkalarına atfetmelerini, yani onlara bir tür ilahlık payesi vermelerini ifade eder."}]},{"word":"لِيُقَرِّبُونَآ","root":"ق-ر-ب","rootLatin":"k-r-b","meaning":"Bizi yaklaştırsınlar, Allah'a yakınlaştırsınlar.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'karabe' fiilinin 'yakın olmak' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'liyukarribûnâ' ifadesi, müşriklerin putlara tapınma gerekçesi olarak, bu putların kendilerini Allah'a daha fazla yaklaştıracağına inanmalarını ifade eder. Bu, şefaati aracı kılma ve Allah ile kul arasına başka varlıkları sokma düşüncesidir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kurb' kelimesinin 'yakınlık' anlamına geldiğini ve 'takrîb'in ise 'yaklaştırmak' olduğunu açıklar. Ayetteki 'liyukarribûnâ ilallâhi zulfâ' ifadesi, müşriklerin putları Allah'a ulaşmada birer aracı olarak görmelerini, onların kendilerini Allah katında daha üstün bir konuma getireceklerine inanmalarını ifade eder. Bu, Allah'a doğrudan yönelmek yerine aracı kullanma yanılgısını gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'kurb' kökünün hem mekan hem de mertebe olarak yakınlığı ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'liyukarribûnâ' fiili, müşriklerin putlara ibadet etmelerinin amacının, bu putlar aracılığıyla Allah katında manevi bir yakınlık ve mertebe elde etmek olduğunu gösterir. Bu, şirkin temel motivasyonlarından biridir."}]},{"word":"يَحْكُمُ","root":"ح-ك-م","rootLatin":"h-k-m","meaning":"Hüküm verir, karar verir, yargılar.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'hakeme' fiilinin 'hüküm vermek, karar vermek' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'innallâhe yahkumu beynehum' ifadesi, Allah'ın kıyamet günü müşriklerle müminler arasındaki ihtilaflı konularda adil bir hüküm vereceğini, kimin doğru yolda olduğunu ve kimin sapkınlık içinde olduğunu ortaya koyacağını ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hukm' kelimesinin 'bir şeyi engellemek, menetmek' ve 'yargılamak, karar vermek' anlamlarına geldiğini açıklar. Ayetteki 'yahkumu beynehum' ifadesi, Allah'ın müşriklerin iddiaları ile tevhid inancı arasındaki anlaşmazlıkta nihai kararı vereceğini, haklıyı haksızdan ayıracağını ve herkesin ameline göre karşılığını vereceğini belirtir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'hakeme' fiilinin Kur'an'da 'yargılamak, hükmetmek, karar vermek' anlamlarında sıkça kullanıldığını belirtir. Zümer 3'teki kullanımı, Allah'ın müşriklerin şirk koşma ve aracı edinme iddiaları ile tevhidin hakikati arasındaki ihtilafta mutlak ve adil hakem olduğunu, bu konuda nihai kararı verecek tek otorite olduğunu vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tevhid","kufur-sirk","hidayet-dalalet","musrikler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"أَلَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tenbîh","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَلَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"Dikkat edin"},{"position":2,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":2,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah'a"},{"position":3,"surface":"ٱلدِّينُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-ي-ن","rootLatin":"d-y-n","lemma":"دِين","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"din"},{"position":4,"surface":"ٱلْخَالِصُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"خ-ل-ص","rootLatin":"kh-l-s","lemma":"خَالِص","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"halis"},{"position":5,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":5,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"o kimseler ki"},{"position":6,"surface":"ٱتَّخَذُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ا-خ-ذ","rootLatin":"a-kh-dh","lemma":"اِتَّخَذَ","form":"İftial","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"edindiler"},{"position":7,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":8,"surface":"دُونِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-و-ن","rootLatin":"d-w-n","lemma":"دُون","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gayrı"},{"position":8,"surface":"هِۦٓ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"O'nun"},{"position":9,"surface":"أَوْلِيَآءَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"و-ل-ي","rootLatin":"w-l-y","lemma":"وَلِيّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"dostlar"},{"position":10,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":11,"surface":"نَعْبُدُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ب-د","rootLatin":"'-b-d","lemma":"عَبَدَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Muzâri fiil nasb/cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"kulluk ederiz"},{"position":11,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onlara"},{"position":12,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstisnâ","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ancak"},{"position":13,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer (Ta'lîl)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":13,"surface":"يُقَرِّبُو","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-ر-ب","rootLatin":"q-r-b","lemma":"قَرَّبَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Harf-i cer (lâm-ı ta'lîl) ve gizli 'en' ile mansûb","gloss":"yaklaştırsınlar"},{"position":13,"surface":"نَآ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَحْنُ","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bizi"},{"position":14,"surface":"إِلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-e"},{"position":15,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah'a"},{"position":16,"surface":"زُلْفَىٰٓ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ز-ل-ف","rootLatin":"z-l-f","lemma":"زُلْفَى","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûl-i Mutlak olduğu için mansûb","gloss":"yakınlık"},{"position":17,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz"},{"position":18,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Allah"},{"position":19,"surface":"يَحْكُمُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ح-ك-م","rootLatin":"h-k-m","lemma":"حَكَمَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"hükmeder"},{"position":20,"surface":"بَيْنَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekân","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","lemma":"بَيْن","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"arasında"},{"position":20,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":21,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":22,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şey"},{"position":23,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"onlar"},{"position":24,"surface":"فِي","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":24,"surface":"هِ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":25,"surface":"يَخْتَلِفُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"خ-ل-ف","rootLatin":"kh-l-f","lemma":"اِخْتَلَفَ","form":"İftial","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Muzâri fiil nasb/cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"ihtilaf ederler"},{"position":26,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz"},{"position":27,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Allah"},{"position":28,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":29,"surface":"يَهْدِى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ه-د-ي","rootLatin":"h-d-y","lemma":"هَدَى","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"hidayet etmez"},{"position":30,"surface":"مَنْ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"kimseyi"},{"position":31,"surface":"هُوَ","pos":"harf","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"o"},{"position":32,"surface":"كَـٰذِبٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ك-ذ-ب","rootLatin":"k-dh-b","lemma":"كَاذِب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"yalancı"},{"position":33,"surface":"كَفَّارٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Mübalağalı İsm-i Fâil","root":"ك-ف-ر","rootLatin":"k-f-r","lemma":"كَفَّار","form":"Fa''âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"inkarcı"}]