# Zümer Sûresi, 42. Âyet (39:42)

> ٱللَّهُ يَتَوَفَّى ٱلْأَنفُسَ حِينَ مَوْتِهَا وَٱلَّتِى لَمْ تَمُتْ فِى مَنَامِهَا ۖ فَيُمْسِكُ ٱلَّتِى قَضَىٰ عَلَيْهَا ٱلْمَوْتَ وَيُرْسِلُ ٱلْأُخْرَىٰٓ إِلَىٰٓ أَجَلٍ مُّسَمًّى ۚ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَـَٔايَـٰتٍ لِّقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ

*(A)llâhu yeteveffâ-l-enfuse hîne mevtihâ velletî lem temut fî menâmihâ(s) feyumsiku-lletî kadâ ‘aleyhâ-lmevte ve yursilu-l-uḣrâ ilâ ecelin musemmâ(en)(c) inne fî żâlike leâyâtin likavmin yetefekkerûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Allah, (ölen) insanların ruhlarını öldüklerinde, ölmeyenlerinkini de uykularında alır. Ölümüne hükmettiklerinin ruhlarını tutar, diğerlerini belli bir süreye (ömürlerinin sonuna) kadar bırakır. Şüphesiz bunda düşünen bir toplum için elbette ibretler vardır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/39/42

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Zümer Suresi 42. ayet, ruhun alınması, ölüm ve uyku arasındaki ilişkiyi, Allah'ın kudretini ve bu olaylardaki ibretleri dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır. Ayet, 'teveffâ', 'mevt', 'menâm', 'yumsiku' ve 'ayet' gibi temel kavramlar üzerinden insanın varoluşsal durumuna ve ilahi düzene işaret eder.","keyConcepts":[{"word":"يَتَوَفَّى","root":"و ف ي","rootLatin":"v-f-y","meaning":"Allah'ın ruhları tam olarak alması, canı teslim alması fiilidir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Vefât kelimesi, bir şeyi tam olarak almak, eksiksiz teslim almak anlamına gelir. Allah'ın ruhları 'teveffî' etmesi, onların ecelleri geldiğinde veya uyku halinde bedenlerinden tamamen almasıdır. Ayetteki 'Allah yateveffâ' ifadesi, ruhların alınmasının tam ve eksiksiz bir şekilde Allah'ın kudretiyle gerçekleştiğini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Teveffâ fiili, 'kabz' (tutmak, almak) anlamındadır. Ayetteki kullanımı, Allah'ın canları ölümleri anında veya uyku esnasında alması, yani ruhları bedenlerden çekip tutması mecazını taşır. Bu, Allah'ın mutlak tasarrufunu gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'vefât' kavramı, sadece fiziksel ölümü değil, aynı zamanda ruhun bedenden ayrılmasını ve Allah'ın ruh üzerindeki mutlak egemenliğini ifade eder. Ayetteki 'yeteveffâ' fiili, Allah'ın hem ölüm anında hem de uyku anında ruhları 'tamamen' alması, yani üzerlerinde tam bir kontrol sahibi olması anlamını taşır. Uyku, küçük bir ölüm olarak görülür."}]},{"word":"ٱلْأَنفُسَ","root":"ن ف س","rootLatin":"n-f-s","meaning":"Canlar, ruhlar, nefisler anlamında olup, Allah'ın aldığı varlıkları ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Nefs kelimesi, Kur'an'da farklı anlamlarda kullanılır; bazen ruh, bazen can, bazen de bir şeyin kendisi anlamına gelir. Bu ayetteki 'el-enfus' ifadesi, Allah'ın ölüm ve uyku anında aldığı ruhları, canları ifade eder. Bu, bedenden ayrılan, ancak varlığını sürdüren özü belirtir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Nefs, ruh ve can anlamında kullanılır. Ayetteki 'el-enfus' çoğulu, Allah'ın tüm insanların canlarını, ruhlarını tasarrufu altında tuttuğunu, onları dilediği zaman aldığını ve dilediği zaman geri gönderdiğini gösterir. Bu, Allah'ın yaratma ve yaşatma kudretinin bir delilidir."}]},{"word":"مَوْتِهَا","root":"م و ت","rootLatin":"m-v-t","meaning":"Canlılığın sona ermesi, ölüm hali.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Mevt, hayatın zıddıdır. Ayetteki 'hîne mevtihâ' ifadesi, ruhların bedenlerden ayrıldığı, canlılığın sona erdiği anı belirtir. Bu, Allah'ın takdir ettiği ecelin gelmesiyle gerçekleşen nihai ayrılıktır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Mevt, ruhun bedenden ayrılmasıyla canlılığın sona ermesidir. Ayetteki 'mevtihâ' kelimesi, Allah'ın ruhları tam olarak aldığı, yani canı bedenden ayırdığı ölüm anını ifade eder. Bu, Allah'ın mutlak iradesiyle gerçekleşen bir sondur."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'mevt' kavramı, sadece biyolojik bir son değil, aynı zamanda Allah'ın takdir ettiği bir kader ve dönüş noktasıdır. Ayetteki 'mevtihâ', ruhun bedenden tamamen ayrıldığı, geri dönüşü olmayan bir durumu ifade ederken, uyku ile olan karşılaştırması, ölümün daha büyük bir ayrılık olduğunu vurgular."}]},{"word":"مَنَامِهَا","root":"ن و م","rootLatin":"n-v-m","meaning":"Uyku hali, ruhun bedenden kısmen ayrıldığı durum.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Menâm, uyku demektir. Ayetteki 'fî menâmihâ' ifadesi, uyku esnasında ruhun bedenden ayrılmasını, ancak ölümdeki gibi tam bir ayrılık olmamasını mecazen anlatır. Uyku, küçük bir ölüm olarak kabul edilir, çünkü ruh bedenden ayrılır ve Allah'ın kontrolüne girer."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Nevm, ruhun bedenden ayrılmasıyla duyuların ve bilincin geçici olarak durmasıdır. Ayetteki 'menâm' kelimesi, Allah'ın ruhları uyku anında da aldığını, ancak ölümdeki gibi kalıcı olarak tutmadığını gösterir. Bu, Allah'ın hem ölüm hem de uyku üzerindeki kudretini vurgular."}]},{"word":"فَيُمْسِكُ","root":"م س ك","rootLatin":"m-s-k","meaning":"Allah'ın ruhları tutması, alıkoyması.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İmsâk, bir şeyi tutmak, alıkoymak, bırakmamak anlamına gelir. Ayetteki 'feyumsiku' fiili, Allah'ın ölmelerine hükmettiği ruhları geri göndermeyip yanında tutmasını ifade eder. Bu, Allah'ın mutlak kudretini ve ruhlar üzerindeki tasarrufunu gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"İmsâk, bir şeyi serbest bırakmamak, onu kendi yanında tutmaktır. Ayetteki 'feyumsiku' ifadesi, Allah'ın ölümüne karar verdiği ruhları geri döndürmeyerek kendi katında tuttuğunu, diğerlerini ise belirli bir süreye kadar serbest bıraktığını anlatır. Bu, Allah'ın hayat ve ölüm üzerindeki nihai kontrolünü vurgular."}]},{"word":"لَـَٔايَـٰتٍ","root":"ا ي ه","rootLatin":"e-y-h","meaning":"İbretler, deliller, işaretler.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Âyet, bir şeyin delili ve alametidir. Ayetteki 'le-âyâtin' ifadesi, Allah'ın ruhları alması, bazılarını tutması ve bazılarını geri göndermesi gibi olaylarda düşünen insanlar için açık deliller ve ibretler olduğunu gösterir. Bu, Allah'ın varlığına, kudretine ve hikmetine işaret eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Âyet, bir şeyin varlığına veya doğruluğuna işaret eden açık delil ve alamettir. Bu ayetteki 'le-âyâtin' kelimesi, ölüm ve uyku gibi olayların, Allah'ın kudretini, ilmini ve hikmetini gösteren büyük işaretler olduğunu vurgular. Bu işaretler, düşünen insanlar için Allah'ın birliğini ve ahiret gerçeğini anlamalarına vesile olur."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Kur'an'da 'âyet' kelimesi, genellikle Allah'ın varlığını, birliğini, kudretini ve hikmetini gösteren evrensel veya vahyî deliller için kullanılır. Bu ayetteki 'le-âyâtin' ifadesi, ölüm ve uyku gibi günlük olayların bile, Allah'ın yaratma ve yönetme gücünü gösteren, üzerinde düşünülmesi gereken derin anlamlar taşıyan deliller olduğunu belirtir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["olum","kader","yaratilis","tabiat-ayetleri"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":2,"surface":"يَتَوَفَّى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"و-ف-ي","rootLatin":"w-f-y","lemma":"تَوَفَّى","form":"Tefea'ul","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"alır"},{"position":3,"surface":"ٱلْأَنفُسَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ف-س","rootLatin":"n-f-s","lemma":"نَفْس","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"canları/ruhları"},{"position":4,"surface":"حِينَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"ح-و-ن","rootLatin":"h-w-n","lemma":"حِين","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mansûb","gloss":"zamanında"},{"position":5,"surface":"مَوْتِهَا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"م-و-ت","rootLatin":"m-w-t","lemma":"مَوْت","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"ölümü"},{"position":5,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَا","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"ٱلَّتِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّتِى","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"Mebnî olduğu için","gloss":"o kimse ki"},{"position":7,"surface":"لَمْ","pos":"harf","posDetail":"Cezm Edatı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değil"},{"position":8,"surface":"تَمُتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"م-و-ت","rootLatin":"m-w-t","lemma":"مَاتَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Cezm edatı (لَمْ) ile meczûm olduğu için","gloss":"ölmedi"},{"position":9,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":10,"surface":"مَنَامِهَا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ن-و-م","rootLatin":"n-w-m","lemma":"مَنَام","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"uykusu"},{"position":10,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَا","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":11,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"böylece"},{"position":11,"surface":"يُمْسِكُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"م-س-ك","rootLatin":"m-s-k","lemma":"أَمْسَكَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"tutar"},{"position":12,"surface":"ٱلَّتِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّتِى","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"o kimse ki"},{"position":13,"surface":"قَضَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-ض-ي","rootLatin":"q-ḍ-y","lemma":"قَضَىٰ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"hükmetti"},{"position":14,"surface":"عَلَيْهَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"üzerine"},{"position":14,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَا","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":15,"surface":"ٱلْمَوْتَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"م-و-ت","rootLatin":"m-w-t","lemma":"مَوْت","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"ölümü"},{"position":16,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":16,"surface":"يُرْسِلُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-س-ل","rootLatin":"r-s-l","lemma":"أَرْسَلَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"gönderir"},{"position":17,"surface":"ٱلْأُخْرَىٰٓ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"أ-خ-ر","rootLatin":"a-ḫ-r","lemma":"أُخْرَى","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"diğerini"},{"position":18,"surface":"إِلَىٰٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"e kadar"},{"position":19,"surface":"أَجَلٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ج-ل","rootLatin":"a-j-l","lemma":"أَجَل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bir süreye"},{"position":20,"surface":"مُّسَمًّى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"مُسَمًّى","form":"Tef'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"belirlenmiş"},{"position":21,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Müşebbehe Bil-Fiil","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"şüphesiz"},{"position":22,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":23,"surface":"ذَٰلِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ذَٰلِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bu"},{"position":24,"surface":"لَـَٔايَـٰتٍۢ","pos":"harf","posDetail":"Tekid Lamı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"elbette"},{"position":24,"surface":"ءَايَـٰتٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-ي-ي","rootLatin":"a-y-y","lemma":"آيَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"ayetler/dersler"},{"position":25,"surface":"لِّقَوْمٍۢ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":25,"surface":"قَوْمٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bir kavim"},{"position":26,"surface":"يَتَفَكَّرُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ف-ك-ر","rootLatin":"f-k-r","lemma":"تَفَكَّرَ","form":"Tefea'ul","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"düşünenler"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *39/42*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *39/42*
- **Kâf Sûresi** · *39/42*
- **TB. Süleymân-Dâvûd-Yûnus-Eyyûb Fasılları** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *39/42*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *39/42*
- **Zümer Sûresi** · *39/42*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *39/42*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *39/42*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *39/42*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *39/42*
- **Kelime-i Yûnusiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *39/42*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *39/42*