# Zümer Sûresi, 43. Âyet (39:43) > أَمِ ٱتَّخَذُوا۟ مِن دُونِ ٱللَّهِ شُفَعَآءَ ۚ قُلْ أَوَلَوْ كَانُوا۟ لَا يَمْلِكُونَ شَيْـًٔا وَلَا يَعْقِلُونَ *Emi-tteḣażû min dûni(A)llâhi şufe'â/(e)(c) kul eve lev kânû lâ yemlikûne şey-en velâ ya'kilûn(e)* **Meal (Diyanet):** Yoksa Allah'tan başka şefaatçiler mi edindiler? De ki: "Hiçbir şeye güçleri yetmese ve düşünemiyor olsalar da mı?" **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/39/43 --- ## Kelime Tahlili {"summary":"Bu ayet, Allah'tan başka şefaatçi edinmenin anlamsızlığını vurgulamaktadır. Temel kavramlar, şefaat, mülkiyet ve akıl yürütme fiilleri etrafında şekillenerek, bu varlıkların acizliğini ve dolayısıyla şefaate layık olmadıklarını ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"ٱتَّخَذُوا۟","root":"أ خ ذ","rootLatin":"e-h-z","meaning":"Bir şeyi edinmek, benimsemek, kendine mal etmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ehaze' fiilinin 'bir şeyi almak, ele geçirmek' anlamının yanı sıra, 'ittihaz' babında 'bir şeyi kendine mal etmek, edinmek' manasına geldiğini belirtir. Ayetteki 'ittahazû' ifadesi, müşriklerin Allah'tan başka varlıkları ilah edinme ve onlara sığınma eylemini, yani onları kendilerine şefaatçi olarak benimsemelerini ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'ittihaz'ın bir şeyi kendi rızasıyla ve isteyerek kabul etme, benimseme anlamını taşıdığını açıklar. Ayetteki kullanımı, müşriklerin bilinçli bir tercih yaparak Allah dışındaki varlıkları şefaatçi olarak kabul etmelerini, bu tercihin kendi iradeleriyle gerçekleştiğini vurgular."}]},{"word":"شُفَعَآءَ","root":"ش ف ع","rootLatin":"ş-f-a","meaning":"Şefaat edenler, aracı olanlar demektir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'şefaat' kelimesinin 'bir şeyi diğerine katmak, çift yapmak' kökünden geldiğini ve 'bir başkası için aracı olmak, onun lehine konuşmak' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'şüfeâe' ise, Allah ile kulları arasında aracı olmaya kalkışan, onların günahlarının affı veya isteklerinin yerine gelmesi için devreye giren varlıkları ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'şefaat'in, bir kişinin başka bir kişiye yardım etmek amacıyla araya girmesi olduğunu ve bu yardımın genellikle bir makam veya güç sahibi tarafından yapıldığını ifade eder. Ayetteki 'şüfeâe' kelimesi, müşriklerin Allah'ın gücüne ortak koşarak, O'nun dışındaki varlıklardan medet ummalarını ve onları kendilerine aracı kılmalarını eleştirmektedir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'şefaat' kavramının Kur'an'da genellikle Allah'ın mutlak egemenliği bağlamında ele alındığını ve O'nun izni olmadan kimsenin şefaat edemeyeceğini vurgular. Ayetteki 'şüfeâe' kelimesi, Allah'ın izni olmaksızın şefaat etme iddiasında bulunan varlıkların boşluğunu ve bu iddiayı taşıyanların yanılgısını ortaya koyar."}]},{"word":"يَمْلِكُونَ","root":"م ل ك","rootLatin":"m-l-k","meaning":"Sahip olmak, hükmetmek, kudret sahibi olmak anlamındadır.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'mülk'ün 'sahip olmak' ve 'hükmetmek' anlamlarını taşıdığını belirtir. Ayetteki 'lâ yemlikûne şey'en' ifadesi, şefaatçi edinilen varlıkların hiçbir şeye sahip olmadıklarını, dolayısıyla herhangi bir kudret ve yetkiye haiz olmadıklarını vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'mülk'ün hem maddi hem de manevi anlamda sahiplik ve egemenlik ifade ettiğini açıklar. Ayetteki 'lâ yemlikûne' ifadesi, şefaatçi olarak görülen varlıkların ne dünyevi ne de uhrevi anlamda hiçbir şeye güç yetiremediklerini, dolayısıyla şefaat etme yeteneklerinin olmadığını belirtir."}]},{"word":"يَعْقِلُونَ","root":"ع ق ل","rootLatin":"a-k-l","meaning":"Akıl etmek, idrak etmek, anlamak anlamındadır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'akl'ın 'idrak etmek, anlamak' ve 'bir şeyi bağlamak, tutmak' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'lâ ya'kılûne' ifadesi, şefaatçi edinilen varlıkların akıl ve idrak yeteneğinden yoksun olduklarını, dolayısıyla doğruyu yanlıştan ayırt edemeyeceklerini ve şefaat gibi önemli bir konuda karar veremeyeceklerini vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'akl'ın Kur'an'da genellikle doğruyu yanlıştan ayırma, düşünme ve idrak etme yeteneği olarak kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'lâ ya'kılûne' ifadesi, şefaatçi edinilen varlıkların bu temel insani veya ilahi yetenekten mahrum olduklarını, bu nedenle de şefaat gibi bir konuda yetersiz kalacaklarını açıkça ortaya koyar."}]}]} ## Tefsir {"topics":["tevhid","kufur-sirk","musrikler"]} ## Tefsir [{"position":1,"surface":"أَمِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَم","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"yoksa"},{"position":2,"surface":"ٱتَّخَذُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"أ-خ-ذ","rootLatin":"a-kh-dh","lemma":"اِتَّخَذَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"edindiler mi"},{"position":3,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-den"},{"position":4,"surface":"دُونِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-و-ن","rootLatin":"d-w-n","lemma":"دُون","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"başka"},{"position":5,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'tan"},{"position":6,"surface":"شُفَعَآءَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil Cemi","root":"ش-ف-ع","rootLatin":"sh-f-'-","lemma":"شَفِيع","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"şefaatçiler"},{"position":7,"surface":"قُلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"De ki"},{"position":8,"surface":"أَوَلَوْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham ve Harf-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَوَلَوْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"onlar bir şeye sahip olmasalar bile mi"},{"position":9,"surface":"كَانُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Nâkıs","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"olsalar"},{"position":10,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"değil"},{"position":11,"surface":"يَمْلِكُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"م-ل-ك","rootLatin":"m-l-k","lemma":"مَلَكَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"sahip olurlar"},{"position":12,"surface":"شَيْـًۭٔا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ي-ء","rootLatin":"sh-y-'","lemma":"شَيْء","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir şeye"},{"position":13,"surface":"وَلَا","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi ve Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَلَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve de"},{"position":14,"surface":"يَعْقِلُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ق-ل","rootLatin":"'-q-l","lemma":"عَقَلَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"akıl etmezler"}]