# Zümer Sûresi, 46. Âyet (39:46)

> قُلِ ٱللَّهُمَّ فَاطِرَ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ عَـٰلِمَ ٱلْغَيْبِ وَٱلشَّهَـٰدَةِ أَنتَ تَحْكُمُ بَيْنَ عِبَادِكَ فِى مَا كَانُوا۟ فِيهِ يَخْتَلِفُونَ

*Kuli(A)llâhumme fâtira-ssemâvâti vel-ardi ‘âlime-lġaybi ve-şşehâdeti ente tahkumu beyne ‘ibâdike fî mâ kânû fîhi yaḣtelifûn(e)*

**Meal (Diyanet):** De ki: "Ey göklerin ve yerin yaratıcısı olan, gaybı da, görünen alemi de bilen Allah'ım! Ayrılığa düştükleri şeyler konusunda kulların arasında sen hükmedersin."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/39/46

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın yaratıcılık, ilim ve hükümranlık sıfatlarını vurgulayarak, kullar arasındaki ihtilafları çözecek yegane merci olduğunu ifade eder. Anahtar kavramlar, Allah'ın evreni yaratmadaki eşsizliğini, gayb ve şehadeti kuşatan ilmini ve insanlar arasındaki anlaşmazlıklarda nihai hüküm verici oluşunu dilbilimsel bir derinlikle ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"فَاطِرَ","root":"ف ط ر","rootLatin":"f-t-r","meaning":"Allah'ın gökleri ve yeri eşsiz bir şekilde, örneksiz olarak yaratan olduğu anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Fatr (فطر), bir şeyi ilk defa, örneksiz olarak yaratmak demektir. 'Fâtıru's-semâvâti ve'l-ard' ifadesi, Allah'ın gökleri ve yeri daha önce bir benzeri olmaksızın, yoktan var ettiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın yaratıcılığının benzersizliğini ve kudretini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Fâtır, mübtedi' (başlatan, ilk yaratan) demektir. Araplar, bir şeyi ilk defa yapan için 'fatarahu'l-emr' derler. Ayetteki 'Fâtıra's-semâvâti ve'l-ard' ifadesi, Allah'ın gökleri ve yeri ilk kez, bir model olmaksızın yarattığını mecazi olarak ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Fatr kavramı, Kur'an'da Allah'ın yaratma eyleminin özgünlüğünü ve benzersizliğini ifade eder. Yaratılan şeyin daha önce bir örneğinin bulunmaması, Allah'ın mutlak kudretini ve yaratıcılığını gösterir. Ayetteki bağlamda, Allah'ın evreni yoktan var eden eşsiz yaratıcı olduğu vurgulanır."}]},{"word":"عَـٰلِمَ","root":"ع ل م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"Allah'ın, duyularla algılanamayan (gayb) ve algılanabilen (şehadet) her şeyi kuşatan mutlak bilgiye sahip olduğunu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İlim (علم), bir şeyi olduğu gibi idrak etmektir. 'Âlimu'l-gaybi ve'ş-şehâdeti' ifadesi, Allah'ın hem gizli olanı (gayb) hem de açık olanı (şehadet) tam ve eksiksiz bir şekilde bildiğini gösterir. Ayette, Allah'ın her şeyi kuşatan ilminin, insanlar arasındaki ihtilafları çözme yetkisinin temelini oluşturduğu belirtilir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"İlim, bir şeyin hakikatini idrak etmektir. Gayb, duyularla veya akılla ulaşılamayan, gizli olan şeylerdir. Şehadet ise duyularla algılanabilen, açık olan şeylerdir. Ayetteki 'Âlimu'l-gaybi ve'ş-şehâdeti' terkibi, Allah'ın bilgisinin sınırsızlığını ve her şeyi kapsayıcılığını vurgular; bu da O'nun hüküm verme yetkisinin kaynağıdır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"İlim kavramı, Kur'an'da Allah'ın zatî ve mutlak bir sıfatı olarak geçer. 'Âlimu'l-gaybi ve'ş-şehâdeti' ifadesi, Allah'ın bilgisinin zaman ve mekanla sınırlı olmadığını, geçmişi, şimdiyi ve geleceği, görüneni ve görünmeyeni kapsadığını gösterir. Bu, O'nun adil hüküm verebilmesinin temelini oluşturur."}]},{"word":"تَحْكُمُ","root":"ح ك م","rootLatin":"h-k-m","meaning":"Allah'ın, kulları arasında ortaya çıkan anlaşmazlıklarda nihai ve adil kararı veren, hüküm koyan olduğu anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hüküm (حكم), bir şeyi sağlamlaştırmak, engellemek ve karar vermektir. 'Tahkumu beyne ibâdike' ifadesi, Allah'ın kulları arasındaki ihtilaflarda kesin ve adil bir karar vereceğini, aralarındaki anlaşmazlıkları çözeceğini belirtir. Bu, Allah'ın mutlak otoritesini ve adaletini gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Hüküm, bir şeyi ayırmak, bir konuda karar vermek ve onu uygulamaktır. Ayetteki 'tahkumu' fiili, Allah'ın kulları arasında çıkan anlaşmazlıklarda nihai yargı mercii olduğunu, O'nun hükmünün kesin ve bağlayıcı olduğunu ifade eder. Bu, O'nun ilim ve kudret sıfatlarının bir sonucudur."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Hüküm kavramı, Kur'an'da Allah'ın hem kanun koyucu hem de yargılayıcı rolünü ifade eder. Allah, insanlar arasındaki ihtilaflarda nihai hakemdir ve O'nun hükmü mutlak adaleti temsil eder. Ayetteki 'tahkumu' fiili, bu ilahi yargı yetkisinin ahirette gerçekleşeceğini vurgular."}]},{"word":"يَخْتَلِفُونَ","root":"خ ل ف","rootLatin":"h-l-f","meaning":"Kulların, inanç, amel veya dünya işleri gibi konularda farklı görüşlere sahip olmaları, anlaşmazlığa düşmeleri ve ayrışmaları anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İhtilaf (اختلاف), bir şeyin diğerinden farklı olması veya bir konuda zıt görüşlere sahip olmaktır. 'Yâhtelifûne' fiili, insanların çeşitli konularda farklı düşüncelere, inançlara veya uygulamalara sahip olmalarını ifade eder. Ayette, bu ihtilafların nihai çözümünün Allah'a ait olduğu belirtilir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"İhtilaf, bir şeyin diğerine muhalif olması, bir konuda farklı yollara gitmek veya farklı görüşler benimsemektir. Ayetteki 'yâhtelifûne' fiili, insanların dünya hayatında karşılaştıkları dini veya dünyevi meselelerdeki görüş ayrılıklarını, çekişmelerini ve anlaşmazlıklarını ifade eder. Allah, bu ihtilafların hakemidir."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İhtilaf, bir konuda farklı yollar tutmak, ayrılığa düşmek demektir. Ayetteki 'fî mâ kânû fîhi yahtelifûne' ifadesi, insanların inanç, şeriat veya dünya işleri gibi konularda birbirlerinden farklı düşüncelere sahip olmalarını ve bu farklılıklar nedeniyle anlaşmazlık yaşamalarını anlatır. Allah, bu anlaşmazlıkları çözecek olandır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tevhid","gayb","esma-i-husna","yaratilis","hesap-mizan"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قُلِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî, ancak vasıl hemzesi sebebiyle kesra ile harekelenmiştir.","gloss":"De ki","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":2,"surface":"ٱللَّهُمَّ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Nida harfi hazfedilmiş, nida makamında olduğu için mansûb (lafzen damme ile mebnî, takdiren mansûb)","gloss":"Allah'ım","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Münâdâ"},{"position":3,"surface":"فَاطِرَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ف-ط-ر","rootLatin":"f-t-r","lemma":"فَاطِر","form":"Mücerred","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Nida makamında olan 'Allahumme' kelimesinin sıfatı veya bedeli olduğu için mansûb","gloss":"yaratanı","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Bedel","izafet":"Muzâf"},{"position":4,"surface":"ٱلسَّمَـٰوَٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاوَات","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"göklerin","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":5,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":5,"surface":"ٱلْأَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ر-ض","rootLatin":"a-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki mecrûr isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"yerin","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"},{"position":6,"surface":"عَـٰلِمَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عَالِم","form":"Mücerred","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Nida makamında olan 'Allahumme' kelimesinin ikinci sıfatı veya bedeli olduğu için mansûb","gloss":"bilen","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Bedel","izafet":"Muzâf"},{"position":7,"surface":"ٱلْغَيْبِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"غ-ي-ب","rootLatin":"gh-y-b","lemma":"غَيْب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"gaybı/görülmeyeni","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":8,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":8,"surface":"ٱلشَّهَـٰدَةِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ش-ه-د","rootLatin":"sh-h-d","lemma":"شَهَادَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki mecrûr isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"şehadeti/görüleni","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"},{"position":9,"surface":"أَنتَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû (mebnî)","gloss":"Sen","binaDurumu":"Mebnî (munfasıl zamir)","gorev":"Mübteda"},{"position":10,"surface":"تَحْكُمُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ح-ك-م","rootLatin":"h-k-m","lemma":"حَكَمَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edici edat olmadığı için merfû","gloss":"hükmedeceksin","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":11,"surface":"بَيْنَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekan","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","lemma":"بَيْنَ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb"},"irabReason":"Zarf-ı mekan olduğu için mansûb","gloss":"arasında","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mekân zarfı","izafet":"Muzâf"},{"position":12,"surface":"عِبَادِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ب-د","rootLatin":"'-b-d","lemma":"عِبَاد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"kullarının","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh","izafet":"Muzâf"},{"position":12,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr (mebnî)","gloss":"senin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":13,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"hakkında","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":14,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr (mebnî)","gloss":"şeyler","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":15,"surface":"كَانُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idiler","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":16,"surface":"فِي","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":16,"surface":"هِ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr (mebnî)","gloss":"onun","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":17,"surface":"يَخْتَلِفُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"خ-ل-ف","rootLatin":"kh-l-f","lemma":"اِخْتَلَفَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edici edat olmadığı için merfû (nûn'un sübutu ile)","gloss":"ayrılığa düşüyorlardı","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâri fiil"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Kuli"},{"position":2,"translit":"(A)llâhumme"},{"position":3,"translit":"fâtira"},{"position":4,"translit":"ssemâvâti"},{"position":5,"translit":"vel-ardi"},{"position":6,"translit":"‘âlime"},{"position":7,"translit":"lġaybi"},{"position":8,"translit":"ve-şşehâdeti"},{"position":9,"translit":"ente"},{"position":10,"translit":"tahkumu"},{"position":11,"translit":"beyne"},{"position":12,"translit":"‘ibâdike"},{"position":13,"translit":"fî"},{"position":14,"translit":"mâ"},{"position":15,"translit":"kânû"},{"position":16,"translit":"fîhi"},{"position":17,"translit":"yaḣtelifûn(e)"}]