# Zümer Sûresi, 49. Âyet (39:49)

> فَإِذَا مَسَّ ٱلْإِنسَـٰنَ ضُرٌّ دَعَانَا ثُمَّ إِذَا خَوَّلْنَـٰهُ نِعْمَةً مِّنَّا قَالَ إِنَّمَآ أُوتِيتُهُۥ عَلَىٰ عِلْمٍۭ ۚ بَلْ هِىَ فِتْنَةٌ وَلَـٰكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ

*Fe-iżâ messe-l-insâne durrun de'ânâ śümme iżâ ḣavvelnâhu ni'meten minnâ kâle innemâ ûtîtuhu ‘alâ ‘ilm(in)(c) bel hiye fitnetun velâkinne ekśerahum lâ ya'lemûn(e)*

**Meal (Diyanet):** İnsana bir zarar dokunduğunda bize yalvarır. Sonra ona tarafımızdan bir nimet verdiğimizde, "Bu, bana ancak bilgim sayesinde verilmiştir" der. Hayır, o bir imtihandır. Fakat onların çoğu bilmezler.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/39/49

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Zümer Suresi 49. ayet, insanın zorluklar karşısındaki acziyetini ve nimetlere kavuştuğunda sergilediği nankörlüğü dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır. Ayet, 'dokunma', 'çağırma', 'nimet verme', 'bilgi' ve 'imtihan' gibi temel kavramlar üzerinden insan psikolojisinin ve ilahi takdirin işleyişini gözler önüne sermektedir.","keyConcepts":[{"word":"مَسَّ","root":"م س س","rootLatin":"m-s-s","meaning":"Bir şeyin diğerine dokunması, ulaşması, isabet etmesi anlamında olup, ayette sıkıntının insana ulaşmasını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Mes (مس), bir şeye dokunmak, temas etmek demektir. Ayetteki 'mes' kelimesi, sıkıntının insana fiziksel veya manevi olarak ulaşmasını, onu etkilemesini ifade eder. Bu, sadece bir dokunuş değil, aynı zamanda bir musibetin veya zararın kişiye isabet etmesi halidir. (s. 460)"},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Buradaki 'mes' (مس), 'isabet etti' (أصاب) anlamındadır. Yani sıkıntının insana dokunması, ona ulaşması ve onu etkilemesi kastedilmiştir. Bu, mecazi bir kullanımdır ve sıkıntının kişiyi kuşatmasını anlatır. (c. 2, s. 209)"}]},{"word":"دَعَانَا","root":"د ع و","rootLatin":"d-'-v","meaning":"İnsanın sıkıntı anında Allah'a yönelerek yardım dilemesi, O'na yalvarmasıdır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"De'â (دعا), çağırmak, istemek, yalvarmak demektir. Ayetteki 'de'ânâ' (دعانا), insanın sıkıntıya düştüğünde Allah'a yönelerek O'ndan yardım talep etmesini, O'na dua etmesini ifade eder. Bu, acziyetin ve çaresizliğin bir göstergesidir. (s. 385)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'du'a' (دعاء) kavramı, insanın Allah ile olan ilişkisinde önemli bir yer tutar. Özellikle zor zamanlarda Allah'a yönelme, O'ndan yardım isteme ve O'na sığınma eylemini ifade eder. Bu ayetteki kullanımı, insanın çaresizlik anında Allah'a olan mutlak bağımlılığını vurgular."}]},{"word":"خَوَّلْنَـٰهُ","root":"خ و ل","rootLatin":"h-v-l","meaning":"Allah'ın insana bir nimeti lütfetmesi, onu bir şeye sahip kılmasıdır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Havvele (خول), birine bir şeyi vermek, onu bir şeye sahip kılmak demektir. Özellikle bir nimeti veya yetkiyi birine bahşetmek anlamında kullanılır. Ayetteki 'havvelnâhu' (خولناه), Allah'ın insana bir nimeti lütfetmesini, onu o nimete sahip kılmasını ifade eder. (s. 296)"},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Tahvîl (تحويل), bir şeyi bir halden başka bir hale çevirmek veya birine bir şeyi devretmek anlamındadır. Ayetteki 'havvelnâhu' (خولناه), Allah'ın insana bir nimeti bahşetmesi, onu o nimetin sahibi yapmasıdır. Bu, Allah'ın lütfunu ve ihsanını gösterir. (s. 378)"}]},{"word":"عِلْمٍۭ","root":"ع ل م","rootLatin":"'-l-m","meaning":"İnsanın bir şeyi bilmesi, idrak etmesi; ayette ise kişinin nimeti kendi bilgisi ve becerisiyle elde ettiğini zannetmesi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İlm (علم), bir şeyi olduğu gibi idrak etmek, kavramaktır. Ayetteki 'alâ ilmin' (على علم), insanın nimeti kendi bilgisi, yeteneği veya çabası sayesinde elde ettiğini düşünmesini ifade eder. Bu, Allah'ın lütfunu göz ardı eden bir kibir ve nankörlük halidir. (s. 580)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'ilm' (علم) kavramı geniş bir anlama sahiptir. Bu ayetteki kullanımı, insanın kendi bilgisini ve yeteneklerini abartarak, Allah'ın nimetlerini kendi başarısı olarak görme eğilimini eleştirir. Bu, Allah'a karşı nankörlük ve O'nun kudretini hafife alma anlamına gelir."}]},{"word":"فِتْنَةٌ","root":"ف ت ن","rootLatin":"f-t-n","meaning":"İmtihan, deneme, sınama; ayette nimetin aslında bir deneme aracı olduğunu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Fitne (فتنة), altını ateşle eriterek saflığını anlamak gibi, bir şeyi denemek ve sınamak demektir. Ayetteki 'fitnetun' (فتنة), verilen nimetin aslında bir imtihan olduğunu, insanın bu nimet karşısında nasıl davranacağının sınandığını ifade eder. Bu, nimetin bir lütuf olduğu kadar, aynı zamanda bir sorumluluk ve deneme aracı olduğunu gösterir. (s. 624)"},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Fitne (فتنة), deneme, sınama, belaya düşürme anlamlarına gelir. Kur'an'da hem hayırla hem şerle imtihan edilme manasında kullanılır. Bu ayetteki 'fitne', Allah'ın insana verdiği nimetin, onun şükredip etmeyeceğini, doğru yolu takip edip etmeyeceğini anlamak için bir sınama olduğunu belirtir. (c. 3, s. 204)"},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Fitne kelimesi, Kur'an'da genellikle bir deneme, sınama, zorluk veya sapma anlamında kullanılır. Zümer 49'daki bağlamda, insana verilen nimetin, onun şükür ve sabır gibi ahlaki değerler açısından bir sınava tabi tutulduğunu gösterir. İnsan, bu nimetle ya şükrederek yükselir ya da nankörlük ederek düşer."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["imtihan-bela","dua","rizik","sukur","insanin-yaratilisi"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve, o zaman"},{"position":1,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"olduğu zaman"},{"position":2,"surface":"مَسَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"م-س-س","rootLatin":"m-s-s","lemma":"مَسَّ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dokundu, isabet etti"},{"position":3,"surface":"ٱلْإِنسَـٰنَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ن-س","rootLatin":"a-n-s","lemma":"إِنْسَان","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"insan"},{"position":4,"surface":"ضُرٌّۭ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ض-ر-ر","rootLatin":"d-r-r","lemma":"ضُرّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"sıkıntı, zarar"},{"position":5,"surface":"دَعَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"د-ع-و","rootLatin":"d-'-w","lemma":"دَعَا","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dua etti, çağırdı"},{"position":5,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mebnî","gloss":"bize"},{"position":6,"surface":"ثُمَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ثُمَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"sonra"},{"position":7,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"olduğu zaman"},{"position":8,"surface":"خَوَّلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-و-ل","rootLatin":"kh-w-l","lemma":"خَوَّلَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"verdik"},{"position":8,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Fâil olduğu için mebnî","gloss":"biz"},{"position":8,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mebnî","gloss":"ona"},{"position":9,"surface":"نِعْمَةًۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ع-م","rootLatin":"n-'-m","lemma":"نِعْمَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"nimet"},{"position":10,"surface":"مِّنَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"den, dan"},{"position":10,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mebnî","gloss":"bizim"},{"position":11,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":12,"surface":"إِنَّمَآ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Hasr","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّمَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ancak, sadece"},{"position":13,"surface":"أُوتِي","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ء-ت-ي","rootLatin":"'-t-y","lemma":"أُوتِيَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"verildi"},{"position":13,"surface":"تُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Nâib-i Fâil olduğu için mebnî","gloss":"bana"},{"position":13,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mebnî","gloss":"o"},{"position":14,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine, dolayı"},{"position":15,"surface":"عِلْمٍۭ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عِلْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bilgi"},{"position":16,"surface":"بَلْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İsti'naf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بَلْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"bilakis, aksine"},{"position":17,"surface":"هِىَ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هِيَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mebnî","gloss":"o"},{"position":18,"surface":"فِتْنَةٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ف-ت-ن","rootLatin":"f-t-n","lemma":"فِتْنَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"imtihan, fitne"},{"position":19,"surface":"وَلَـٰكِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَكِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"fakat, ancak"},{"position":20,"surface":"أَكْثَرَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdil","root":"ك-ث-ر","rootLatin":"k-th-r","lemma":"أَكْثَر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"çoğu"},{"position":20,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî","gloss":"onların"},{"position":21,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil, yapmaz"},{"position":22,"surface":"يَعْلَمُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عَلِمَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"bilirler"}]