# Zümer Sûresi, 52. Âyet (39:52)

> أَوَلَمْ يَعْلَمُوٓا۟ أَنَّ ٱللَّهَ يَبْسُطُ ٱلرِّزْقَ لِمَن يَشَآءُ وَيَقْدِرُ ۚ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَـَٔايَـٰتٍ لِّقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ

*Eve lem ya'lemû enna(A)llâhe yebsutu-rrizka limen yeşâu veyakdir(u)(c) inne fî żâlike leâyâtin likavmin yu/minûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Bilmediler mi ki, Allah rızkı dilediğine bol bol verir ve (dilediğine) kısar. Şüphesiz bunda inanan bir toplum için elbette ibretler vardır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/39/52

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Zümer Suresi 52. ayet, Allah'ın rızık üzerindeki mutlak kudretini ve bu kudretin inananlar için birer ayet olduğunu vurgulamaktadır. Ayet, rızkın genişletilmesi ve daraltılması fiilleri üzerinden ilahi takdiri ve imanın önemini dilbilimsel olarak ele almaktadır.","keyConcepts":[{"word":"يَعْلَمُوا۟","root":"ع ل م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"Bilmek, idrak etmek, haberdar olmak anlamındadır ve burada Allah'ın rızık üzerindeki tasarrufunu kavramayı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İlim, bir şeyin hakikatini idrak etmektir. Bu ayetteki 'bilmezler mi?' ifadesi, Allah'ın rızkı dilediğine genişletip dilediğine daraltma kudretinin apaçık bir gerçek olduğunu ve bu gerçeği idrak etmeleri gerektiğini vurgular. İlim, burada sadece bilgi değil, aynı zamanda bu bilginin gerektirdiği iman ve teslimiyeti de içerir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"İlim, bir şeyin olduğu gibi kavranmasıdır. Ayetteki 'yâ'lemû' fiili, muhatapların Allah'ın rızık konusundaki mutlak iradesini ve kudretini kesin bir bilgiyle bilmeleri gerektiğini ifade eder. Bu bilgi, aynı zamanda Allah'ın hikmetini ve adaletini de anlamayı gerektirir."}]},{"word":"يَبْسُطُ","root":"ب س ط","rootLatin":"b-s-t","meaning":"Genişletmek, yaymak, bollaştırmak anlamındadır ve Allah'ın rızkı dilediği kimselere bolca vermesini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Bast, bir şeyi genişletmek ve yaymaktır. Ayetteki 'yebsutu' fiili, Allah'ın rızkı dilediği kullarına bolca ve geniş bir şekilde verdiğini, bu durumun O'nun kudretinin bir tecellisi olduğunu belirtir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Bast, mecazi olarak rızkı genişletmek ve bollaştırmak anlamına gelir. Allah'ın rızkı 'yayması', onun bolluğunu ve genişliğini ifade eder; bu, O'nun cömertliğinin ve sınırsız imkanlarının bir göstergesidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'bast' kavramı, genellikle Allah'ın rızık ve nimetleri genişletmesi bağlamında kullanılır. Bu, ilahi lütfun ve kudretin bir ifadesidir. Ayetteki 'yebsutu' fiili, Allah'ın dilediği kişilere rızkı bolca ihsan etme yetkisini ve bu durumun O'nun mutlak iradesine bağlı olduğunu gösterir."}]},{"word":"وَيَقْدِرُ","root":"ق د ر","rootLatin":"k-d-r","meaning":"Kısıtlamak, daraltmak, bir ölçüye göre vermek anlamındadır ve Allah'ın rızkı dilediği kimselere ölçülü veya az vermesini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kadr, bir şeyi ölçmek ve bir sınıra tabi tutmaktır. Ayetteki 'yakdiru' fiili, Allah'ın rızkı dilediği kullarına ölçülü, sınırlı veya daraltarak verdiğini ifade eder. Bu, O'nun hikmetinin ve adaletinin bir göstergesidir; rızkın genişletilmesi gibi daraltılması da ilahi bir takdirdir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Kadr, hem güç ve kudret hem de bir şeyi ölçmek ve sınırlamak anlamlarına gelir. Bu ayette 'yakdiru' fiili, Allah'ın rızkı dilediği kimselere daraltması, bir ölçüye göre vermesi anlamında kullanılmıştır. Bu, O'nun rızık üzerindeki tam kontrolünü ve tasarrufunu gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Kur'an'da 'kadr' kelimesi, Allah'ın her şeyi bir ölçüye göre yaratması ve takdir etmesi bağlamında sıkça geçer. 'Yakdiru' fiili, rızkın daraltılması veya ölçülü verilmesi anlamında kullanılarak, Allah'ın mutlak iradesini ve her şeyi bir hikmetle düzenlediğini vurgular. Bu, rızkın sadece bolluk değil, aynı zamanda darlık durumlarının da ilahi bir planın parçası olduğunu gösterir."}]},{"word":"لَـَٔايَـٰتٍ","root":"ء ى ى","rootLatin":"e-y-y","meaning":"İşaretler, deliller, ibretler anlamındadır ve Allah'ın rızık üzerindeki tasarrufunun inananlar için birer ders ve kanıt olduğunu ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Âyet, bir şeyin varlığına delalet eden alamet ve işarettir. Bu ayetteki 'âyât' kelimesi, Allah'ın rızkı genişletip daraltmasındaki hikmetin, inananlar için Allah'ın kudretine, birliğine ve hikmetine dair açık deliller olduğunu gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Âyet, Allah'ın varlığına, birliğine ve kudretine delalet eden açık bir alamettir. Ayetteki 'leâyâtin' ifadesi, rızkın dağıtımındaki bu farklılıkların, düşünen ve iman eden insanlar için Allah'ın büyüklüğünü ve her şeyi kuşatan ilmini gösteren ibret verici işaretler olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'âyet' kavramı, genellikle Allah'ın varlığını, birliğini ve kudretini gösteren kozmik veya vahyî işaretler için kullanılır. Bu ayette, rızkın genişletilmesi ve daraltılması gibi görünen olayların, inananlar için Allah'ın mutlak gücünü ve hikmetini tefekkür etmeye çağıran 'âyetler' olduğu belirtilir."}]},{"word":"يُؤْمِنُونَ","root":"ء م ن","rootLatin":"e-m-n","meaning":"İnanmak, tasdik etmek, güvenmek anlamındadır ve Allah'ın kudretine ve takdirine iman eden kimseleri ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İman, kalple tasdik, dille ikrar ve organlarla amel etmektir. Ayetteki 'yü'minûne' fiili, Allah'ın rızık üzerindeki tasarrufunu birer ayet olarak gören ve bu gerçeğe kalpten inanan kimseleri ifade eder. Bu iman, aynı zamanda Allah'ın takdirine teslimiyeti ve O'na güveni de içerir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"İman, bir şeye kesin olarak inanmak ve onu tasdik etmektir. Ayetteki 'yü'minûne' fiili, Allah'ın rızkı dilediğine genişletip dilediğine daraltma kudretinin, ancak bu hakikate iman edenler için birer ders ve ibret kaynağı olduğunu belirtir. İman, bu ilahi düzeni anlamanın ve ondan ders çıkarmanın anahtarıdır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["rizik","kader","iman","tabiat-ayetleri"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"mi?"},{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"لَمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cezm","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"değil"},{"position":2,"surface":"يَعْلَمُوٓا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عَلِمَ","form":"Fe'ale","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Harf-i cezm 'لم'den sonra geldiği için meczûm","gloss":"bilmezler mi"},{"position":3,"surface":"أَنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tevkîd ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"şüphesiz ki"},{"position":4,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"أَنَّ'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Allah"},{"position":5,"surface":"يَبْسُطُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ب-س-ط","rootLatin":"b-s-ṭ","lemma":"بَسَطَ","form":"Fe'ale","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû; أَنَّ'nin haberi konumunda","gloss":"yayıyor"},{"position":6,"surface":"ٱلرِّزْقَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ز-ق","rootLatin":"r-z-q","lemma":"رِزْق","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"rızkı"},{"position":7,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"için"},{"position":7,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَن","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kimseye"},{"position":8,"surface":"يَشَآءُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ش-ي-أ","rootLatin":"ş-y-ʾ","lemma":"شَاءَ","form":"Fe'ale","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"dilediği"},{"position":9,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":9,"surface":"يَقْدِرُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-د-ر","rootLatin":"q-d-r","lemma":"قَدَرَ","form":"Fe'ale","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki merfû fiile atfedildiği için merfû","gloss":"kısar"},{"position":10,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tevkîd ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"şüphesiz ki"},{"position":11,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"içinde"},{"position":12,"surface":"ذَٰلِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ذَٰلِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bunda"},{"position":13,"surface":"لَـَٔايَـٰتٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-ي-ي","rootLatin":"ʾ-y-y","lemma":"آيَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"إِنَّ'nin ismi olduğu için mansûb (haber öne geçtiği için)","gloss":"elbette ayetler vardır"},{"position":14,"surface":"لِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"için"},{"position":14,"surface":"قَوْمٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bir kavim için"},{"position":15,"surface":"يُؤْمِنُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ء-م-ن","rootLatin":"ʾ-m-n","lemma":"آمَنَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû; 'قَوْمٍ' kelimesinin sıfatı konumunda","gloss":"iman edenler"}]