# Zümer Sûresi, 57. Âyet (39:57)

> أَوْ تَقُولَ لَوْ أَنَّ ٱللَّهَ هَدَىٰنِى لَكُنتُ مِنَ ٱلْمُتَّقِينَ

*Ev tekûle lev enna(A)llâhe hedânî lekuntu mine-lmuttekîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Yahut, "Allah beni doğru yola iletseydi, elbette O'na karşı gelmekten sakınanlardan olurdum" demesin.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/39/57

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, kıyamet gününde insanların pişmanlıklarını ve Allah'ın hidayetine olan özlemlerini dile getireceklerini ifade etmektedir. Anahtar kavramlar, hidayet, takva ve dönüş imkanı gibi temel dini ve ahlaki terimler üzerinden bu pişmanlık ve özlem halini dilbilimsel olarak derinleştirmektedir.","keyConcepts":[{"word":"هَدَىٰنِى","root":"ه د ي","rootLatin":"h-d-y","meaning":"Allah'ın bir kişiyi doğru yola iletmesi, rehberlik etmesi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hidayet, lütuf ve inayetle doğru yola iletmek demektir. Ayetteki 'hedânî' ifadesi, kulun kendi iradesiyle değil, Allah'ın doğrudan müdahalesiyle doğru yolu bulma arzusunu yansıtır. Bu, Allah'ın insanlara doğru yolu göstermesi ve onlara bu yolda yardımcı olması anlamındadır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Hidayet, Kur'an'da merkezi bir kavram olup, Allah'ın insanlara doğru yolu göstermesi, onları hakikate ulaştırması anlamına gelir. Ayetteki kullanım, kıyamet gününde insanların bu ilahi rehberlikten mahrum kalmanın pişmanlığını dile getirmelerini ifade eder, sanki bu rehberlik olsaydı farklı bir kaderleri olacaktı."}]},{"word":"ٱلْمُتَّقِينَ","root":"و ق ي","rootLatin":"v-k-y","meaning":"Allah'tan korkan, O'nun emirlerine uyan ve yasaklarından sakınan kimseler.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Takva, bir şeyi korumak, sakınmak anlamına gelir. 'Müttakîn' ise kendini Allah'ın azabından koruyan, O'nun emirlerine sarılan ve günahlardan kaçınan kişilerdir. Ayetteki bağlamda, kişi geçmişte bu vasfa sahip olmamanın pişmanlığını dile getirmektedir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Takva, kalbin Allah'tan korkması ve O'nun azabından sakınmasıdır. 'Müttakîn' kelimesi, bu korku ve sakınma haliyle Allah'a itaat eden, O'nun rızasını gözeten kimseleri ifade eder. Ayetteki kullanım, kişinin ahirette bu mertebeye ulaşamamış olmanın verdiği derin üzüntüyü gösterir."}]},{"word":"أَوْبَةٌ","root":"أ و ب","rootLatin":"e-v-b","meaning":"Geri dönüş, pişmanlıkla Allah'a yönelme, tövbe etme imkanı.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Evb, bir yerden geri dönmek anlamına gelir. Kur'an'da ise genellikle Allah'a dönüş, tövbe ve pişmanlıkla O'na yönelme anlamında kullanılır. Ayetteki 'evbetun' ifadesi, kıyamet gününde artık mümkün olmayan bir geri dönüş, yani dünyada tövbe etme ve iyi ameller işleme fırsatının kaçırılmış olmasının dile getirilmesidir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Evb, bir şeyden sonra tekrar ona dönmektir. Allah'a 'evb' ise, günahlardan dönüp O'na itaat etmektir. Ayetteki 'lev enne lî kerraten fe ekûne mine'l-muhsinîn' (keşke benim için bir dönüş imkanı olsa da iyilerden olsam) ifadesi, bu dünyada tövbe edip salih ameller işleme fırsatının sona ermesiyle duyulan çaresizliği ve pişmanlığı vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["hidayet-dalalet","takva","ahiret-mukafat","cehennem"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"أَوْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَوْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"veya"},{"position":2,"surface":"تَقُولَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Önündeki 'أَنْ' (gizli) ile mansûb","gloss":"dersin/diyeceksin"},{"position":3,"surface":"لَوْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَوْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"eğer"},{"position":4,"surface":"أَنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"muhakkak ki"},{"position":5,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"أَنَّ'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Allah"},{"position":6,"surface":"هَدَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ه-د-ي","rootLatin":"h-d-y","lemma":"هَدَى","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"hidayet etti"},{"position":6,"surface":"نِى","pos":"harf","posDetail":"Nûn-u Vikaye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"beni"},{"position":6,"surface":"ى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"beni"},{"position":7,"surface":"لَكُنْتُ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cevap","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"elbette"},{"position":7,"surface":"كُنْتُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî Nakıs","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"olurdum"},{"position":8,"surface":"مِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den/-dan"},{"position":9,"surface":"ٱلْمُتَّقِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"و-ق-ي","rootLatin":"w-q-y","lemma":"مُتَّقٍ","form":"İfti'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sakınanlar"}]