# Zümer Sûresi, 60. Âyet (39:60)

> وَيَوْمَ ٱلْقِيَـٰمَةِ تَرَى ٱلَّذِينَ كَذَبُوا۟ عَلَى ٱللَّهِ وُجُوهُهُم مُّسْوَدَّةٌ ۚ أَلَيْسَ فِى جَهَنَّمَ مَثْوًى لِّلْمُتَكَبِّرِينَ

*Veyevme-lkiyâmeti terâ-lleżîne keżebû ‘ala(A)llâhi vucûhuhum musvedde(tun)(c) eleyse fî cehenneme meśven lilmutekebbirîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Kıyamet günü Allah'a karşı yalan söyleyenleri görürsün, yüzleri kapkara kesilmiştir. Büyüklük taslayanlar için cehennemde bir yer mi yok!?

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/39/60

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Zümer Suresi'nin 60. ayeti, kıyamet gününde Allah'a yalan isnat edenlerin ve kibirlenenlerin akıbetini tasvir etmektedir. Ayet, 'kıyamet', 'yalan söylemek', 'yüzlerin kararması', 'cehennem' ve 'kibirlenmek' gibi temel kavramlar üzerinden ilahi adaleti ve cezanın kaçınılmazlığını vurgular.","keyConcepts":[{"word":"ٱلْقِيَـٰمَةِ","root":"قوم","rootLatin":"k-v-m","meaning":"Dirilişin ve hesap gününün yaşanacağı zaman dilimi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kıyâmet kelimesi, 'kıyâm' (ayağa kalkmak) kökünden türemiştir. İsfehânî'ye göre, bu kelime Kur'an'da genellikle insanların kabirlerinden kalkıp hesap vermek üzere toplanacakları büyük günü ifade eder. Ayetteki kullanımı, bu olayın kesinliğini ve dehşetini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'kıyâmet' kavramının Kur'an'daki merkeziyetine dikkat çeker. Ona göre bu kavram, sadece fiziksel bir dirilişi değil, aynı zamanda ilahi adaletin tecelli edeceği, tüm gizli gerçeklerin ortaya çıkacağı ve her bireyin amellerine göre karşılık bulacağı nihai hesaplaşma anını ifade eder. Ayetteki bağlamda, Allah'a yalan isnat edenlerin bu günde karşılaşacakları akıbeti belirtir."}]},{"word":"كَذَبُوا۟","root":"كذب","rootLatin":"k-z-b","meaning":"Allah'a karşı asılsız iddialarda bulunmak, O'na yakışmayan şeyleri isnat etmek.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'kezebû alellâhi' ifadesini 'Allah hakkında yalan söylediler' veya 'Allah'a iftira ettiler' şeklinde açıklar. Burada yalan, sadece gerçeğe aykırı bir beyan değil, aynı zamanda Allah'ın sıfatları, hükümleri veya varlığı hakkında yanlış iddialarda bulunmayı da kapsar. Ayetteki kullanımı, Allah'a ortak koşma veya O'nun gönderdiklerini yalanlama gibi büyük günahları işaret eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'kezeb' kökünün temel anlamının 'gerçeğin zıddını söylemek' olduğunu belirtir. Ancak Kur'an bağlamında, özellikle 'Allah'a karşı yalan söylemek' ifadesi, O'nun birliğini inkâr etmek, peygamberlerini yalanlamak veya O'na çocuk isnat etmek gibi en büyük iftiraları ifade eder. Ayetteki 'yüzlerin kararması' cezası, bu tür yalanların vahametini gösterir."}]},{"word":"مُّسْوَدَّةٌ","root":"سود","rootLatin":"s-v-d","meaning":"Yüzlerin utanç, keder ve azabın bir nişanesi olarak simsiyah kesilmesi.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'vücûhuhum musveddetun' ifadesini, kıyamet gününde günahkârların yüzlerinin azabın ve utancın bir alameti olarak kararacağını belirtir. Bu, sadece rengin değişmesi değil, aynı zamanda ruhsal bir çöküntüyü ve ilahi gazabın tecellisini de simgeler. Ayetteki bağlamda, Allah'a yalan isnat edenlerin ahiretteki zilletini gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'isveddâd' fiilinin 'şiddetli bir şekilde kararmak' anlamına geldiğini açıklar. Kur'an'da bu ifade, genellikle cehennem ehlinin veya günahkârların ahiretteki durumunu tasvir etmek için kullanılır. Yüzlerin kararması, onların dünyadaki kötü amellerinin ve yalanlarının bir yansıması olarak kabul edilir ve ilahi adaletin somut bir göstergesidir."}]},{"word":"جَهَنَّمَ","root":"جهنم","rootLatin":"c-h-n-m","meaning":"Kâfirlerin ve günahkârların ahirette cezalandırılacakları azap yurdu.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'Cehennem' kelimesinin Arapça kökenli olmadığını, ancak Kur'an'da ceza yurdu olarak kullanıldığını belirtir. Genellikle derinliği ve şiddetiyle bilinen bir çukur veya kuyu anlamını taşır. Ayetteki kullanımı, kibirlenenlerin ve Allah'a yalan isnat edenlerin nihai varış yerini ve karşılaşacakları azabı ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'Cehennem'in Kur'an'da zikredilen azap mekanlarından biri olduğunu ve genellikle 'nar' (ateş) ile ilişkilendirildiğini ifade eder. Bu, sadece fiziksel bir ateş değil, aynı zamanda ruhsal bir azap ve utanç yeridir. Ayetteki 'mesvâ' (durak/yer) kelimesiyle birlikte kullanılması, kibirlenenler için buranın kalıcı bir ikametgah olacağını vurgular."}]},{"word":"لِّلْمُتَكَبِّرِينَ","root":"كبر","rootLatin":"k-b-r","meaning":"Allah'a karşı büyüklük taslayan, kibirlenen ve hakikati kabul etmeyen kimseler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'kibr' kelimesinin 'büyüklük' anlamına geldiğini, ancak 'tekebbür'ün (mütekebbir olmak) Allah'a karşı büyüklük taslamak, O'nun emirlerini küçümsemek ve kendini üstün görmek olduğunu belirtir. Ayetteki 'mütekebbirîn' ifadesi, bu ahlaki kusuru taşıyanların cehennemdeki akıbetini vurgular ve kibirin ilahi gazaba yol açan büyük bir günah olduğunu gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'tekebbür' kavramının Kur'an'da genellikle Allah'ın büyüklüğünü inkâr etme, O'nun ayetlerine karşı gelme ve insanlara karşı üstünlük taslama anlamlarında kullanıldığını ifade eder. Bu ayette, Allah'a yalan isnat edenlerle birlikte zikredilmesi, kibirin de aynı derecede büyük bir günah olduğunu ve cehennemi hak eden bir özellik olduğunu ortaya koyar."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kiyamet","cehennem","kufur-sirk","kibir-hased"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"يَوْمَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"ي-و-م","rootLatin":"y-w-m","lemma":"يَوْم","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mansûb","gloss":"gün"},{"position":2,"surface":"ٱلْقِيَـٰمَةِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قِيَامَة","form":"Fi'âle","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"kıyamet"},{"position":3,"surface":"تَرَى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-أ-ي","rootLatin":"r-'-y","lemma":"رَأَى","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"görürsün"},{"position":4,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"o kimseler ki"},{"position":5,"surface":"كَذَبُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ذ-ب","rootLatin":"k-dh-b","lemma":"كَذَبَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yalan söylediler"},{"position":6,"surface":"عَلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"üzerine"},{"position":7,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"'-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah'a"},{"position":8,"surface":"وُجُوهُهُم","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"و-ج-ه","rootLatin":"w-j-h","lemma":"وَجْه","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"yüzleri"},{"position":8,"surface":"هُم","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُم","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onların"},{"position":9,"surface":"مُّسْوَدَّةٌ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"س-و-د","rootLatin":"s-w-d","lemma":"مُسْوَدّ","form":"İf'ilâl","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"simsiyah"},{"position":10,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"mı"},{"position":10,"surface":"لَيْسَ","pos":"fiil","posDetail":"Nakıs Fiil","root":"ل-ي-س","rootLatin":"l-y-s","lemma":"لَيْسَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"değil mi"},{"position":11,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":12,"surface":"جَهَنَّمَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ج-ه-ن-م","rootLatin":"j-h-n-m","lemma":"جَهَنَّم","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr (gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile)","gloss":"cehennem"},{"position":13,"surface":"مَثْوًى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mekân","root":"ث-و-ي","rootLatin":"th-w-y","lemma":"مَثْوَى","form":"Mef'al","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Leyse'nin ismi olduğu için merfû","gloss":"bir durak"},{"position":14,"surface":"لِّلْمُتَكَبِّرِينَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":14,"surface":"ٱلْمُتَكَبِّرِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ك-ب-ر","rootLatin":"k-b-r","lemma":"مُتَكَبِّر","form":"Tef'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"büyüklük taslayanlar"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *39/60*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *39/60*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *39/60*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *39/60*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *39/60*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *39/60*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *39/60*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *39/60*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *39/60*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *39/60*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *39/60*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *39/60*