# Zümer Sûresi, 67. Âyet (39:67)

> وَمَا قَدَرُوا۟ ٱللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِۦ وَٱلْأَرْضُ جَمِيعًا قَبْضَتُهُۥ يَوْمَ ٱلْقِيَـٰمَةِ وَٱلسَّمَـٰوَٰتُ مَطْوِيَّـٰتٌۢ بِيَمِينِهِۦ ۚ سُبْحَـٰنَهُۥ وَتَعَـٰلَىٰ عَمَّا يُشْرِكُونَ

*Vemâ kaderû(A)llâhe hakka kadrihi vel-ardu cemî'an kabdatuhu yevme-lkiyâmeti ve-ssemâvâtu matviyyâtun biyemînih(i)(c) subhânehu vete'âlâ ‘ammâ yuşrikûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Allah'ın kadrini gereği gibi bilemediler. Yeryüzü kıyamet gününde bütünüyle O'nun elindedir. Gökler de O'nun kudretiyle dürülmüştür. O, onların ortak koştuklarından uzaktır, yücedir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/39/67

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Zümer Suresi 67. ayet, Allah'ın azametini ve kudretini, O'nu hakkıyla takdir edemeyenlerin durumunu vurgulayarak anlatır. Ayet, kıyamet gününde yeryüzünün ve göklerin Allah'ın mutlak kontrolünde olacağını, O'nun şirkten münezzeh olduğunu dilbilimsel bir derinlikle ifade eder.","keyConcepts":[{"word":"قَدَرُوا۟","root":"ق د ر","rootLatin":"k-d-r","meaning":"Allah'ı hakkıyla takdir etmek, O'nun azametini idrak etmek ve gücünü bilmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kadr (قدر) kelimesi, bir şeyin miktarını, ölçüsünü bilmek ve takdir etmek anlamına gelir. Ayetteki 'mâ kaderûllâhe hakka kadrihî' ifadesi, Allah'ın azametini, kudretini ve yüceliğini gereği gibi idrak edemediklerini, O'na layık olduğu değeri veremediklerini belirtir. Bu, O'nun gücünü ve yaratıcılığını küçümsemek veya yanlış anlamak demektir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Kader (قدر) burada 'azametini bilmek' ve 'gücünü takdir etmek' anlamındadır. Ayetteki kullanım, müşriklerin Allah'ın kudretini ve büyüklüğünü hakkıyla kavrayamadıklarını, O'na ortak koşmakla bu takdiri zedelediklerini ifade eder. Bu, mecazi olarak Allah'a karşı yapılan bir saygısızlık ve O'nun yüceliğini idrak edememe durumudur."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kadr (قدر) kavramı, Kur'an'da hem 'ölçü, miktar' hem de 'değer, itibar' anlamlarında kullanılır. Bu ayette ise 'Allah'ın gerçek değerini ve kudretini takdir edememek' anlamındadır. İnsanların Allah'ın mutlak gücünü ve yaratıcılığını idrak edememeleri, O'na ortak koşmalarının temel nedenlerinden biri olarak sunulur."}]},{"word":"قَبْضَتُهُۥ","root":"ق ب ض","rootLatin":"k-b-d","meaning":"Allah'ın mutlak kontrolü ve tasarrufu altında olması, avucunda bulunması.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kabz (قبض) kelimesi, bir şeyi elle tutmak, avuçlamak anlamına gelir. Ayetteki 'kabdatuhû' (O'nun avucundadır) ifadesi, yeryüzünün kıyamet günü Allah'ın mutlak tasarrufu, kontrolü ve hükmü altında olacağını mecazi olarak ifade eder. Bu, O'nun gücünün ve egemenliğinin sınırsızlığını gösterir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Kabda (قبضة), bir avuç dolusu şey veya avuçta tutulan şey demektir. Ayetteki 'el-ardu cemîan kabdatuhû' ifadesi, yeryüzünün tamamının kıyamet günü Allah'ın kudret ve iradesi altında, O'nun mutlak tasarrufunda olacağını vurgular. Bu, O'nun her şeye gücünün yettiğini ve hiçbir şeyin O'nun kontrolünden çıkamayacağını anlatır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Kabda (قبضة) kelimesi, mecazi olarak 'mülkiyet' ve 'tam kontrol' anlamına gelir. Ayetteki kullanımı, kıyamet gününde yeryüzünün tamamen Allah'ın mülkiyetinde ve O'nun mutlak egemenliği altında olacağını, kimsenin O'na karşı gelemeyeceğini veya O'nun hükmünden kaçamayacağını ifade eder."}]},{"word":"مَطْوِيَّـٰتٌۢ","root":"ط و ي","rootLatin":"t-v-y","meaning":"Göklerin dürülmesi, toplanması ve yok edilmesi.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Tavv (طوي) kelimesi, bir şeyi katlamak, dürmek anlamına gelir. Ayetteki 'matviyyâtün' (dürülmüş olacaktır) ifadesi, kıyamet günü göklerin Allah'ın kudretiyle bir sayfa gibi dürülüp yok edileceğini anlatır. Bu, Allah'ın yaratma ve yok etme gücünün sınırsızlığını ve evren üzerindeki mutlak egemenliğini gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Tavv (طوي) fiili, bir şeyi katlamak, toplamak ve ortadan kaldırmak anlamlarına gelir. Ayetteki 'es-semâvâtu matviyyâtün bi-yemînihî' ifadesi, göklerin Allah'ın kudretiyle, sanki bir tomar gibi dürülerek yok edileceğini belirtir. Bu, Allah'ın yaratılışı sona erdirme ve yeniden başlatma gücünün bir tasviridir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Tavv (طوي) kelimesi, bir şeyi açtıktan sonra tekrar kapatmak, toplamak anlamındadır. Göklerin dürülmesi (matviyyât), onların mevcut düzeninin bozulacağını, varlıklarının sona ereceğini ve Allah'ın iradesiyle yeni bir düzene geçileceğini sembolize eder. Bu, Allah'ın mutlak kudretini ve evren üzerindeki nihai hükümranlığını vurgular."}]},{"word":"يُشْرِكُونَ","root":"ش ر ك","rootLatin":"ş-r-k","meaning":"Allah'a ortak koşmak, O'nunla birlikte başka ilahlar edinmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şirk (شرك) kelimesi, ortak olmak, bir şeyi başkasıyla paylaşmak anlamına gelir. Dinî bağlamda ise Allah'a ortak koşmak, O'nunla birlikte başka ilahlar edinmek veya O'nun sıfatlarını başkalarına atfetmek demektir. Ayetteki 'ammâ yüşrikûn' ifadesi, Allah'ın müşriklerin O'na ortak koşmalarından münezzeh ve yüce olduğunu vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Şirk (شرك) kavramı, Kur'an'da tevhidin zıddı olarak kullanılır ve Allah'ın birliğine aykırı her türlü inanç ve davranışı kapsar. Bu ayette, Allah'ın azameti ve kudreti karşısında O'na ortak koşmanın ne kadar anlamsız ve yanlış olduğu belirtilir. Allah, bu tür ortak koşmalardan tamamen uzaktır ve yücedir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Şirk (شرك), Kur'an'ın temel kavramlarından biridir ve Allah'ın mutlak birliğine (tevhid) karşıt bir eylemi ifade eder. Bu ayette, Allah'ın evren üzerindeki mutlak egemenliği ve kudreti vurgulandıktan sonra, O'na ortak koşmanın ne kadar büyük bir yanılgı olduğu belirtilir. Allah, bu tür insanî atıflardan ve ortaklıklardan münezzehtir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tevhid","kiyamet","esma-i-husna","kufur-sirk"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَمَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değil"},{"position":2,"surface":"قَدَرُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-د-ر","rootLatin":"q-d-r","lemma":"قَدَرَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"değerlendiremediler"},{"position":3,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Allah'ı"},{"position":4,"surface":"حَقَّ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ح-ق-ق","rootLatin":"h-q-q","lemma":"حَقّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûl-i Mutlak olduğu için mansûb","gloss":"gereği gibi"},{"position":5,"surface":"قَدْرِهِۦ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ق-د-ر","rootLatin":"q-d-r","lemma":"قَدْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"değerinin"},{"position":5,"surface":"هِۦ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"O'nun"},{"position":6,"surface":"وَٱلْأَرْضُ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"ٱلْأَرْضُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"a-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"yeryüzü"},{"position":7,"surface":"جَمِيعًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ج-م-ع","rootLatin":"j-m-ʿ","lemma":"جَمِيع","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"bütün"},{"position":8,"surface":"قَبْضَتُهُۥ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-ب-ض","rootLatin":"q-b-d","lemma":"قَبْضَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"avucundadır"},{"position":8,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"O'nun"},{"position":9,"surface":"يَوْمَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"ي-و-م","rootLatin":"y-w-m","lemma":"يَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mansûb","gloss":"günü"},{"position":10,"surface":"ٱلْقِيَـٰمَةِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قِيَامَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"kıyametin"},{"position":11,"surface":"وَٱلسَّمَـٰوَٰتُ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":11,"surface":"ٱلسَّمَـٰوَٰتُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاء","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"gökler"},{"position":12,"surface":"مَطْوِيَّـٰتٌۢ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"ط-و-ي","rootLatin":"ṭ-w-y","lemma":"مَطْوِيّ","form":"Mef'ûl","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"dürülmüş"},{"position":13,"surface":"بِيَمِينِهِۦ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile"},{"position":13,"surface":"يَمِينِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ي-م-ن","rootLatin":"y-m-n","lemma":"يَمِين","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sağ eliyle/kudretiyle"},{"position":13,"surface":"هِۦ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"O'nun"},{"position":14,"surface":"سُبْحَـٰنَهُۥ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"س-ب-ح","rootLatin":"s-b-h","lemma":"سُبْحَان","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûl-i Mutlak olduğu için mansûb","gloss":"münezzehtir"},{"position":14,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"O"},{"position":15,"surface":"وَتَعَـٰلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":15,"surface":"تَعَـٰلَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ع-ل-و","rootLatin":"ʿ-l-w","lemma":"تَعَالَى","form":"Tefâ'ul","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yücedir"},{"position":16,"surface":"عَمَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den"},{"position":16,"surface":"مَّا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şeyden"},{"position":17,"surface":"يُشْرِكُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ش-ر-ك","rootLatin":"ş-r-k","lemma":"أَشْرَكَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"ortak koşuyorlar"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *39/67*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk · *39/67*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *39/67*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *39/67*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *39/67*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *39/67*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7** — Ahmed Avni Konuk · *39/67*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7** — Ahmed Avni Konuk · *39/67*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *39/67*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk · *39/67*
- **Altı Peygamber - Hz.İsa (a.s) Ruhullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *39/67*
- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *39/67*