# Zümer Sûresi, 75. Âyet (39:75)

> وَتَرَى ٱلْمَلَـٰٓئِكَةَ حَآفِّينَ مِنْ حَوْلِ ٱلْعَرْشِ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ ۖ وَقُضِىَ بَيْنَهُم بِٱلْحَقِّ وَقِيلَ ٱلْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ ٱلْعَـٰلَمِينَ

*Veterâ-lmelâ-ikete hâffîne min havli-l'arşi yusebbihûne bihamdi rabbihim(s) ve kudiye beynehum bilhakki vekîle-lhamdu li(A)llâhi rabbi-l'âlemîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Melekleri de, Rablerini hamd ile tesbih edip yücelterek Arş'ın etrafını kuşatmış halde görürsün. Artık kulların arasında adaletle hüküm verilmiş ve "Hamd alemlerin Rabbi olan Allah'a mahsustur" denilmiştir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/39/75

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Zümer Suresi 75. ayet, kıyamet günündeki ilahi mahkeme sahnesini tasvir ederken, meleklerin Allah'ı tesbih edişini ve nihai adaletin tecellisini vurgular. Ayet, 'arş', 'melekler', 'tesbih', 'hamd' ve 'hak' gibi temel kavramlar üzerinden ilahi yüceliği ve adaleti dile getirir.","keyConcepts":[{"word":"ٱلْمَلَـٰٓئِكَةَ","root":"م ل ك","rootLatin":"m-l-k","meaning":"Allah'ın emirlerini yerine getiren, nurdan yaratılmış varlıklar.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Melek (ملك) kelimesi, 'el-elûke' (رسالة) yani risalet ve elçilikten türemiştir. Melekler, Allah ile peygamberleri veya Allah ile diğer insanlar arasında elçilik görevi yapan, ilahi emirleri ileten varlıklardır. Ayetteki 'melekler', arşın etrafında toplanmış, Allah'ı tesbih eden ve O'nun yüceliğine şahitlik eden varlıklar olarak tasvir edilmektedir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Melekler (الملائكة), Allah'ın elçileridir ve O'nun iradesini yerine getirirler. Bu ayetteki kullanımları, kıyamet gününde ilahi mahkemenin şahitleri ve Allah'ın yüceliğinin tasdikçileri olarak görülürler."}]},{"word":"ٱلْعَرْشِ","root":"ع ر ش","rootLatin":"a-r-ş","meaning":"Allah'ın kudret ve egemenliğinin sembolü olan yüce makam.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Arş (عرش), aslen 'yüksek tavanlı yapı' veya 'taht' anlamına gelir. Kur'an'da ise genellikle Allah'ın kudretinin, egemenliğinin ve hükümranlığının sembolü olarak kullanılır. Bu ayette 'arşın etrafı' ifadesi, Allah'ın mutlak otoritesinin ve hükümranlığının merkezini çevreleyen bir durumu ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Arş, Allah'ın zatına mahsus, mahiyeti bilinemeyen, tüm âlemleri kuşatan bir varlıktır. O, Allah'ın azamet ve celalinin tecelligahıdır. Ayetteki 'arşın etrafını çevirmiş' ifadesi, meleklerin Allah'ın yüceliği ve kudreti karşısındaki huşu ve teslimiyetini gösterir."}]},{"word":"يُسَبِّحُونَ","root":"س ب ح","rootLatin":"s-b-h","meaning":"Allah'ı noksan sıfatlardan tenzih etmek, O'nu yüceltmek ve şükretmek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Tesbih (تسبيح), Allah'ı her türlü noksanlıktan uzak tutmak, O'nu yüceltmek ve O'na hamd etmektir. Ayette meleklerin 'Rablerini hamd ile överken' tesbih etmeleri, Allah'ın kemal sıfatlarını ikrar ve noksan sıfatlardan tenzih etmeleridir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Tesbih kavramı, Kur'an'da Allah'ın mutlak aşkınlığını ve yüceliğini ifade etmenin temel yollarından biridir. Varlığın Allah'a karşı duyduğu hayranlık ve O'nun kusursuzluğunu itiraf etmesidir. Meleklerin tesbihi, ilahi düzenin ve adaletin mükemmelliğine bir şahitliktir."}]},{"word":"بِحَمْدِ","root":"ح م د","rootLatin":"h-m-d","meaning":"Allah'a şükran ve övgü ifade etmek, O'nun nimetlerini ve kemal sıfatlarını anmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hamd (حمد), birine iyiliği ve güzelliği sebebiyle övgüde bulunmaktır. Tesbih ile birlikte kullanıldığında, Allah'ı noksan sıfatlardan tenzih etmekle birlikte, O'nun kemal sıfatlarını ve nimetlerini de övmek anlamına gelir. Ayetteki 'hamd ile överken' ifadesi, meleklerin Allah'a duydukları derin saygı ve şükranı gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Hamd, Allah'ın zatına mahsus bir övgü ve şükür ifadesidir. Yalnızca O'nun kemal sıfatlarına ve ihsanlarına layıktır. Ayetteki 'hamd ile' ifadesi, meleklerin tesbihlerinin sadece tenzih değil, aynı zamanda Allah'ın lütuf ve keremine yönelik bir övgü olduğunu vurgular."}]},{"word":"وَقُضِىَ","root":"ق ض ي","rootLatin":"k-d-y","meaning":"Hüküm verilmek, karar bağlanmak, iş bitirilmek.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Kada (قضى), bir işi bitirmek, hüküm vermek ve karara bağlamak anlamına gelir. 'Ve hüküm verildi' (وقضي) ifadesi, kıyamet gününde hesapların görülüp, herkesin amellerine göre nihai kararın verildiğini belirtir. Bu, ilahi adaletin mutlak tecellisidir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Kada fiili, Kur'an'da farklı bağlamlarda 'yaratmak', 'emretmek', 'hükmetmek' gibi anlamlara gelir. Bu ayetteki 'وقضي بينهم' (aralarında hüküm verildi) ifadesi, Allah'ın kulları arasında adaletle hükmettiğini ve her şeyin nihai bir sonuca ulaştığını gösterir."}]},{"word":"بِٱلْحَقِّ","root":"ح ق ق","rootLatin":"h-k-k","meaning":"Adaletle, doğrulukla, gerçeğe uygun olarak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hak (حق), bir şeyin sabit ve doğru olması, gerçeğe uygunluktur. 'Bil-hakkı' (بالحق) ifadesi, verilen hükmün mutlak adaletle, şaşmaz bir doğrulukla ve hiçbir haksızlık içermeden verildiğini vurgular. Bu, Allah'ın adaletinin mükemmelliğini ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Hak, Allah'ın isimlerinden biridir ve O'nun adaletinin ve varlığının mutlak gerçekliğini ifade eder. 'Bil-hakkı' ifadesi, kıyamet gününde verilen hükümlerin, Allah'ın adalet sıfatına uygun olarak, hiçbir zulüm ve haksızlık olmaksızın gerçekleştiğini belirtir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["melekler","kiyamet","adalet","zikir"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"تَرَى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-ء-ي","rootLatin":"r-'-y","lemma":"رَأَى","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"görürsün"},{"position":2,"surface":"ٱلْمَلَـٰٓئِكَةَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ل-ك","rootLatin":"m-l-k","lemma":"مَلَك","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"melekleri"},{"position":3,"surface":"حَآفِّينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ح-ف-ف","rootLatin":"h-f-f","lemma":"حَافّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"çevirmiş oldukları halde"},{"position":4,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"den, dan"},{"position":5,"surface":"حَوْلِ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekan","root":"ح-و-ل","rootLatin":"h-w-l","lemma":"حَوْل","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"etrafı"},{"position":6,"surface":"ٱلْعَرْشِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ر-ش","rootLatin":"'-r-sh","lemma":"عَرْش","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"arşın"},{"position":7,"surface":"يُسَبِّحُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"س-ب-ح","rootLatin":"s-b-h","lemma":"سَبَّحَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"överler"},{"position":8,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":8,"surface":"حَمْدِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ح-م-د","rootLatin":"h-m-d","lemma":"حَمْد","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"hamd"},{"position":9,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Rabbi"},{"position":9,"surface":"هِمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":10,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":10,"surface":"قُضِىَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-ض-ي","rootLatin":"q-ḍ-y","lemma":"قَضَى","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"hüküm olundu"},{"position":11,"surface":"بَيْنَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekan","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","lemma":"بَيْن","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"arası"},{"position":11,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":12,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":12,"surface":"ٱلْحَقِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-ق-ق","rootLatin":"h-q-q","lemma":"حَقّ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"hak"},{"position":13,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":13,"surface":"قِيلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"denildi"},{"position":14,"surface":"ٱلْحَمْدُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ح-م-د","rootLatin":"h-m-d","lemma":"حَمْد","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Nâib-i Fâil olduğu için merfû","gloss":"hamd"},{"position":15,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":15,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"'-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah'a"},{"position":16,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Sıfat olduğu için mecrûr","gloss":"Rabbi"},{"position":17,"surface":"ٱلْعَـٰلَمِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عَالَم","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"âlemlerin"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Rûm Sûresi** · *39/75*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *39/75*
- **Tuhfetu'l-Uşşâkî** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *39/75*
- **İbretlik Bir Hikâye — Ustadan Uranos'a Tavsiyeler** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *39/75*
- **Rûm Sûresi** · *39/75*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *39/75*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *39/75*
- **Kelime-i İbrâhîmiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *39/75*
- **Kelime-i İbrâhîmiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *39/75*
- **Kelime-i İbrâhîmiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *39/75*
- **Kelime-i İbrâhîmiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *39/75*
- **Kelime-i İbrâhîmiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *39/75*